Word-etik kanpo bada bizitza

Argazkiak: Juanan Ruiz

Gaur Karmele Jaio idazleak ariketa zaila egin du Berria egunkarian: erakutsi du zelan idazten duen, eta horretarako zelako baliabideak erabiltzen dituen. Bi bereziki: koaderno bat oharrak-eta egiteko, eta Microsoft Word testu-prozesatzailea. Ariketa zaila diot, zeren idazle askok ez dute nahi izaten horrelako informazioa ematerik. Horregatik, eskertzen diot Karmeleri bere esperientzia kaleratu izana. Oso gustura irakurri dut erreportajea, Amagoia Ibanek sinatua, eta gorde ere, gorde dut: formatu digitalean, Diigon, eta paperean, badakit-eta behin baino gehiagotan irakurriko dudala.

Karmele Jaio idazle ona da, bere liburu ia guztiak irakurri ditut, eta hasi zenetik eman zidan atentzioa zelako ahalmena zuen, hain gazte izanda, besteen pentsamenduetan eta barne-munduetan sartzeko, bereziki pertsona nagusiena. Beraz, bihoa harekiko dudan miresmena, aurrera egin aurretik.

Word eta kaosa

Goian aipatu dudan erreportajeak izenburua zuen “Kaosa ere kolokan”. Eta kaosa etorri zait burura, ikusi dudanean Karmelek zelan gordetzen dituen bere idatziak Word dokumentuetan. Berak konpontzen du kaos hori dokumentuak karpetetan txukun-txukun gordeta, datak erabilita. Horrela irabazten dio Karmelek kaosari.

Hala ere, pena apur bat eman dit horrelako idazle bat borrokan ikustea Word bezalako programa batekin, gaur egun badaudelako beste programa batzuk, nire ustez askoz ere egokiagoak lan hori egiteko, bereziki idazleentzat diseinatu direlako.

Gaur goizean bertan, lau txio idatzi ditut jarraian, hemen azaldutakoaren berri ematen, eta gauza bera egin dut Facebooken. Arratsaldean, berriz, pentsatu dut hobe dela blog sarrera bat idaztea, gauzak hobeto esplikatzeko.

Scrivener eta Ulysses

Azken aldian bi aplikazio kaleratu dira, Scrivener eta Ulysses, bereziki idazleentzat diseinatuak. Euskal idazleek jakin beharko lukete horien berri, nire ustez badago-eta bizitza Wordetik kanpo.

Desberdinak izanda ere, aplikazio bi hauek zenbait ezaugarri partekatzen dituzte:

  1. Dena leku batean dago. Sarri askotan ez dugu jakiten non gordetzen ditugun idatzitako dokumentuak. Batzuk karpeta pertsonal batean daude, beste batzuk Dropbox-en, harako hura Google Driven, eta beste haiek, kanpoko disko gogorrean. Buruko-min galanta izaten da aspaldi idatzitako dokumentu bat berreskuratzea. Hori ez da gertatzen Scrivener edo Ulyssesen, horiekin, idazlan guzti-guztiak bertan daudelako. Bilaketa, hortaz, ezinago errazak izaten dira.
  2. Dena dago sinkronizatuta. Idazle batek ideia bat baldin badauka gauean, eta horren berri apuntatzen badu Ulyssesen, mesanotxeko iPadean, hurrengo goizean, bere mac ordenagailura doanean, hantxe ikusiko du, ideien karpetan, edo idazleak utzi duen tokian. Gauza bera gertatzen da iPhonarekin. (Bide batez, esango dut Scrivener erabil daitekeela Mac, iOS eta Windows sistemetan. Ulysses, ostera, Mac eta iOS sistemetan).
  3. Idaztearen plazerra. Badakit idaztea lan zaila dela askotan, bakardadean egindakoa, baina bai Scrivenerren eta baita Ulyssesen ere, ahaztu egiten zara negrita, kurtsiba eta gainerako kontuekin, eta zentratzen zara idazten, bestelako distrakzio horiek desagertu egiten dira-eta.
  4. Kudeaketa erraza. Scrivenerren eta Ulyssesen ezinago erraz kudeatzen da idazlana: zatiak uztartu (nahiz eta fisikoki bata bestetik oso urrun egon), zatitu eta mugitu di-da egiten da, eta inoiz ez da galtzen lan osoaren perspektiba.
  5. Esportatu, di-da batean. Programa horiek markdown formatua erabiltzen dutenez, idatzitako lanak hainbat formatutan esporta daitezke: testu laua, HTML, docx, epub, PDF…

Aukeratzekotan, zein?

Nik biak dauzkat, Scrivener eta Ulysses. Jon Salaberri liburua, adibidez, Scrivenerren hasi nintzen antolatzen, baina izan nuenean Ulyssesen berri, berau erosi eta bertara pasatu nuen dena, eta hantxe amaitu nuen. Liburua bera, Ulysses erabilita argitaratu nuen, hiru formatutan: epub, mobi eta pdf.

Nik Ulysses erabiltzen badut ere, konturatzen naiz Scrivener egokiagoa izan daitekeela lan luzeak-eta idazteko. Honek karpeta bat dauka proiektu guztietan, “Ikerkuntza” izenekoa, oso-oso erabilgarria bertan gordetzeko idazlan bat hasi aurretik gorde nahi diren elementuak: argazkiak, pdf dokumentuak, web orriak…

Karmele Jaiok eta beste idazle askok hitz egin beharko lukete Ana Malagon eta Eneko Bidegain idazleekin, esate baterako, hauek Scrivener erabiltzen baitute beren idazlanak idatzi eta kudeatzeko. Seguru nago aplikazo berriekin, askoz ere errazagoa litzatekeela kaosa menderatzea.

Kategoriak Literatura | Etiketak , , , | Erantzun

Netflixen eragina azpidatzien erabileran

Orain bi aste pasatxo Danimarkan izan ginen astebetez (badakizue, jubilatuen gauzak), eta egun batean, Kopenhagen ginela, elkartu ginen Interactive Denmark erakundean lan egiten duen pertsona batekin. Harekin denetik hitz egin genuen, baita azpidatzien inguruan ere. Haren ustez, Danimarkako agintarien politika bai filmak eta baita telesailak ere bertsio originalean ematekoa, danierazko azpidatziekin, oso ona izan da daniarrentzat, belarria izugarri egin zaie-eta beste hizkuntzak ikasteko. Esan zuenez, daniarrak dira eskandinaviarren artean ingelesa hobetoen egiten dutenak. Guk ere egiaztatu genuen zein ondo egiten duten, ingelesez galdetutako guzti-guztiek ingelesez erantzun baitziguten, ezin hobeto.

Hala ere, kezkatuta agertu zen gure solaskidea, orain Netflix harpidetza bidezko zine banatzailerik handienak aukera ematen duelako pelikula eta telesail guztiak danierara bikoiztuta ikusteko, eta daniar asko hasi omen da aukera hori baliatzen. Gure solaskidearentzat hori ez da ona, aukera horrek eten egin dezakeelako urteetako joera, eta, bere ustez, epe luzera daniarrak galtzen irten daitezkeelako.

Kategoriak Azpitituluak | Etiketak , , | 2 erantzun

Dantzaria ez zen dantzari hura

Singin’ in the Rain filmean dantzek eta kantuek garrantzi handia dute, zerbaitengatik aditu askok diote berau dela inoizko film musikalik onenetakoa. Hala ere, aktore nagusien artean, bazegoen bat, Debbie Reynolds, ez zetorrena dantzatik, aurretik gimnasta izan baitzen. Hori zela-eta, neskak dezente sufritu zuen film hura errodatu bitartean.

Debbie Reynoldsek bere memorietan kontatu zuenez, errodaje-egun batean, Gene Kelly (pelikulako zuzendarietako bat, aktore nagusietako bat, dantzari printzipala eta koreografoetako bat), musikaletako fenomeno hura haserretu egin zen berarekin, eta sekulako errieta egin omen zion, iraintzeraino. Egun hartan, edo biharamunean, Fred Astaire aktore eta dantzari mitikoa agertu zen estudioan, bisitan, eta aurkitu zuen Debbie Reynolds negarrez piano baten pean. Entzunda zer gertatu zitzaion, Fred Astairek laguntzea eskaini zion neskari bere numero dantzatuetan. Geroago, Kellyk onartu zuen egun hartan ez zela ondo portatu Reynoldsekin. Harritu ere egin zen ondoren Reynoldsek ez ziolako hitza erretiratu.

Antza denez, egun oso bat behar izan zuten Good Morning izeneko dantza grabatzeko, goizeko 08:00etatik, gaueko 23:00etara. Bertan parte hartu zuen Gene Kelly, Donald O’Connor eta Debbie Reynolds hirukoak. Eguna amaitutakoan, Debbie Reynoldsen hankak odoletan omen zeuden.

Urteak igarota, Debbie Reynoldsek aitortu zuen bere bizitzako gauzarik gogorrenak izan zirela Singin’ in the Rain grabatzea eta bere umeez erditzea. Ume horietako bat izan zen Carrie Fisher, Star Wars filmeko Leia printzesa ahanztezina, zeina hil baitzen 2016ko abenduaren 27an. Debbie bera biharamunean hil zen, ezin gainditurik alabaren heriotza.

Kategoriak Zinea | Etiketak , , , , | Erantzun

Bizipoza euripean

 

Euskaratu berri dut “Singin’ in the Rain” film musikala. Oso pelikula ona iruditu zait, eta musikal aparta. Umorea du, ikusgarritasuna, musika zoragarria… eta oso ondo kontatzen du zine-industriaren trantsizioa zine mututik mintzatura.

Numero bat azpimarratu behar izanez gero, aukeratuko nuke filmari izena ematen diona, “Euripean kantatzen”, Gene Kellyk kantatu eta dantzatua. Ez dakit zenbat bider ikusi dudan numero hori, denetan loriatan, hain da-eta biribila.

Geroago jakin dut Gene Kelly gaixorik zegoela, 39ºko sukarrarekin, hori filmatu zutenean. Are eta meritu handiagoa, ez zaio-eta bat ere igartzen. Kontrara, “Singin’ in the Rain” izan baitaiteke bizipozaren adibidea.

Ahal baduzue, ikusi, eta gozatu. Azpitituluak.com proiektuan daukazue.

Kategoriak Zinea | Etiketak , , , | Erantzun

Bengoetxea eta aurkarien pilota ustez biziegiak

Antzezpena pilota-aukeraketan hasten da: haserre-aurpegia, aurkariaren pilotak salatzea…

Atzo final ederra ikusi genuen, emozioz betea, eta bertan Oinatz Bengoetxea nagusitu zen, jabato bat moduan borrokatuta. Merezitako txapela eraman zuen, eta partida amaitutakoan pozik egoteko motiboak zituen. Zorionak, beraz, txapeldun berriari.

Hala ere, bada kontu bat gustatzen ez zaidana Bengoetxearen jokabidean: partida erabakigarrien aurretik duen joera, aurkari(ar)en pilota(k) salatzekoa, biziegiak direlakoan. Binakako finalaren aurrean egin zuen, eta aurrez aurreko finalaren pilota-aukeraketan ere bai. Gero ikusi zen ez zela egia, ez ordukoan, ez eta atzokoan ere.

Gerra psikologikoa baino harago

Bengoetxeak gerra psikologikoa erabiltzen du zeruertzean trumoiak sumatzen dituenean, partida zailak alegia, edo ikusten duenean gauzak ez doazkiola ondo. Behin, Ezkurdiaren kontra galtzen ari zela, aldageletara joan zen ageriko motibo barik, eta ez zen itzuli 5-10 minutu pasatu arte. Epaileen pasitibatea ikusita, Ezkurdia bere onetik irten zen, eta, azkenean, Oinatzek partida poltsikora. Lortu zuen nahi zuena, trikimailu itsusia erabilita.

Pilota ustez bizien kontuan, Oinatzek salatzen duenean aurkariak pilota biziegiak hautatu dituela, aurrez itzal bat zabaltzen ari da aurkariaren inguruan, adieraziz bezala ez dela garbi jokatzen ari. Hori, partida jokatu aurretik. Kontua ez da txantxa, zalantza hori partidatik harago luza dakioke-eta aurkariari, beronek irabaziz gero, eta gerora zilegitasuna ken liezaioke, zenbait jendek pentsatuko baitu ez duela garbi jokatzen. Hori guztia une jakin batean Bengoetxeari komeni izan zaiolako, bere aurkaria desorekatze aldera, baina bat ere funtsik gabe.

Jokabide hori zatarra iruditzen zait. Oinatzek segitzen badu aurkarien garbitasuna zalantzan jartzen motibo barik, gerta dakioke zalantza bere karreraren gainean luzatzea, Mourinhori-eta gertatu bezala. Denak ez du balio txapela irabazteko.

Kategoriak Kirola | Etiketak , , , , | Erantzun

Kanadak oinarrizko errenta probatuko du

Kathleen Wynne Ontarioko lehen ministroa, esperimentuaren berri ematen.

Datorren maiatzean hasita, eta hiru urtez, Ontarioko gobernuak 150 milioi dolar jarriko ditu, probatzeko ea oinarrizko errentak balio duen pobrezia desagerrarazteko.

Esperimentua hiru hiritan egingo da, Ontarioko probintzian bertan: Thunder Bay, Hamilton eta Lindsay. Hiru komunitate horietan 4.000 lagun aukeratuko dira aliritzian, eta, hiru urtez, ziurtatuko zaie gutxieneko errenta bat, beste barik. Norbanakoak jasoko ditu 16.989 dolar urtean. Bi ume dauzkaten bikoteek, berriz, 33.979 dolar.

Ontarioko gobernuak gauzak egin ahala ebaluatuko du proiektua. Eta hiru urte igarotakoan, erabakiko du zabalduko duen probintzia osora edo ez.

Hau ez da lehen aldia Kanadak probatzen duela oinarrizko errenta. Joan den mendeko 70. hamarkadan, Manitoba probintziak egin zuen antzeko esperimentu bat. Krisi ekonomiko batek pikutara bota zuen orduko hura.

Ez hain utopikoa

Utopía para realistas liburua irakurri aurretik, oinarrizko errenta unibertsala utopia hutsa iruditzen zitzaidan, baina Rutger Bregman ez dago bakarrik hori aldarrikatzen duenean. Europan aditu hauek ditu alde: Yanis Varoufakis, Benoit Hamon, Antonio Negri, Tim Berners-Lee eta Christopher Pissarides, besteak beste. Ipar Ameriketan, berriz, Elon Musk, Erik Olin, Dan Savage, Marc Andreessen, Sam Altman, Peter Diamandis, eta Edmonton eta Calgaryko alkateak, besteak beste. Desmond Tutu, Eduardo Suplicy, Varun Gandhi eta beste asko ere bai. Denek ere, pisuzko arrazoiak ematen dituzte oinarrizko errenta unibertsalaren alde, bitarteko ezin egokiagoa ikusten baituta probezia ezabatzeko.

Zorterik onena opa diot Ontarioko gobernuari proiektu honekin.

Kategoriak Ekonomia | Etiketak , , , | Erantzun

Eguzkitan irakurritakoak

Ni ere harrituta etxeratu naiz, ikusita Benidormen egindako bederatzi egunetan lau liburu irakurri ditudala. Etxean ezin aldendu ordenagailutik, eta oporretan, aldiz, hurbildu ere ez ordenagailura. Irakurraldi luze horietan badute zerikusia autobusean egiten ditugun orduek: 10 joateko, eta beste horrenbeste bueltatzeko.

Jarraian, iritzi laburra emango dut liburu bakoitzaren inguruan. Aurreratuko dut, hori bai, laurak irakurri ditudala gustura:

  1. Utopía para realistas. Rutger Bregman kazetari holandarrarena. Oso ondo idatzita dago, eta erraz irakurtzen da. Izugarri gustatu zait, plazaratu dituen utopiak (oinarrizko errenta unibertsala, 15 orduko lan-astea, mugarik gabeko mundua eta meritokrazia, besteak beste) utopia horiek oso ondo arrazoituta daudelako, ez dira pajeo hutsa. Gainera, utopia horietako batek —mugarik gabeko mundua— sekulako erronka planteatzen digu euskaldunoi: zelan ziurtatu mugarik gabeko mundu batean, non produktuak ez ezik, pertsonak ere libre mugitzen diren batetik bestera, zelan ziurtatu, diot, euskaldunok eta euskarak iraungo dugula.
  2. Txistu eta biok. Juan Luis Zabala kazetari eta idazlearena. Oso gustura hasi nintzen irakurtzen, baina une batean, euskal kulturaren gainbehera eta protagonistaren harekiko desatxikimendua esplikatu beharraren esplikatu beharraz, iruditu zitzaidan egilea korapilatu egin zela, edo ni korapilatu ninduela. Hala ere, pozik nago Juan Luis Zabala itzuli delako sorkuntzaren esparrura.
  3. Potosí. Ander Izagirre kazetari eta idazlearena. Egileak 12 urteko neskatila bat aukeratu du, Alicia, berau Potosiko meategietan lan egiten duena, horren bidez esplikatzeko meategi horien eta, hedaduraz, Boliviaren historia, mendi horietan pilatu baita herrialde horren aberastasuna, pobreziarik gorriena eta biolentziarik gogorrena. Oso ondo idatzita dago. Irakurri, berriz, bihotza uzkurtuta irakurri nuen, halakoa baita hango desmasia. Erabat gomendagarria.
  4. Las pequeñas memorias. José Saramago idazlearena. Bere haurtzaro eta gaztaroko memoriak, prosa zoragarriarekin idatzita. Ander Izagirreren liburua irakurri ondoren, hau leitzea izan zen Bálsamo Bebé, nahiz eta liburu honek ere badituen pasarte gogorrak. Izango da Saramagok maitasunez begiratzen diola bere haurtzaroari.
Kategoriak Liburuak | Etiketak , , , | Erantzun

Santa Susannako H(asier)

Hasier Etxeberria kazetari eta idazlearen heriotzak urruti harrapatu ninduen, Benidormen, hantxe igaro ditugu-eta bederatzi egun, eguzkitan. Albistea jakin nuenean erabaki nuen, txio bat salbu, ez nuela ezer idatziko etxera itzuli arte. Izan ere kanpoan nagoenean gero eta gehiago kostatzen baitzait ordenagailuaren aurrean jartzea, besteak beste ez dudalako horrelakorik aldean eramaten.

Buelta etxean, gogoratu nahi dut zelan 2002an, Sustatun idatzi nuenean minbizia diagnostikatu zidatela, Hasierrek idatzi zidan erantzun bat, izen arraro bat erabilita, Santa Susannako H., hilabete bat lehenago gure familiak Bartzelonako probintzian elkartu baitziren astebetez, Santa Susanna herriko hotel batean. Bazekien, beraz, nik eta neure familiak urlertuko genuela nork idatzia zen erantzuna, argi utzita, aldi berean, artean ez zuela nahi publiko egiterik han idatzi zuena. Hauek izan ziren Hasierren hitzak:

Lasai Joxe, bost urte ditxuk neuri ere eztarrian alien bat aurkitxu zidatela eta buruan hik orain aipatzen ditxuan mamuak erabili nituala. Nirea ez zuan linfomia, nirea kartzinomia zuan, beste izen beldurgarri horietako bat. Apellidua ere, gaitza: Versicolor. Bizpahiru ebakuntza eta gero, hemen nabik salto eta brinko, asmoa ere bai halaxe segitzeko. Egixa nahi badok, esango dixat egun hartatik aurrera bizitzak beste neurri bat daukala eta denboraren iragaiteak beste balio bat. Ez jakixat zelan esan, baina orain "biziago" nagok. Akaso ez da ondo egongo honakoa esatea, edo akaso zaila izango dok ulertzeko, baina gauza ederra dok gaitza ere, minik ez bada, bizitza azpimarratzeko balio baijok. Ikusiko dok zelan aldatzen diren gauzen eta parajeen koloreak ederraren aldera (hasi haiz, ez dok?), zaratak musikaren menera, gogoetak zelan agertzen diren sekula baino argiago, sekula baino gozoago. Astirik ez dok edukiko aspertzeko, astirik ez alferrekorako. Dana izango dok urre aurrerantzean, dana zoragarri eta dana gozagarri. Karramarroa maitatuko dok, barearen ibilia entzungo, txuntxumela urrutitik usainduko. Euria denean euri delako eta lehor denean lehor delako, beti izango dok eguraldi on. Ikusiko dok. Barkatuko didak agerian nire izena ezkutatzen bajuat. Heuretzat eta hireentzat, baina, agerian nagok: Santa Susannako H. nok. Ez harritu, beraz, eta alimo eta besarkada bat.

Harrezkero, hainbat aldiz elkartu ginen, eta, aldi bakoitzean, elkarri galdetzen genion zer moduz. Azken gaixoaldian ere, idatzi nion bere artikulua irakurri ondoren, eta baita berak prestu erantzun ere. Pozik nengoen ikusita sarri txiokatzen zuela, eta ZuZeu agerkarian ere bazebilela. Horregatik, jakinda ere edozein unetan gerta zitekeela, pena izugarria hartu nuen, jaso nuenean alabaren whatsapa esanez Hasier hil zela.

Gazte joan haiz, Hasier, baina ez esku hutsik. Hire lana geratzen zaiguk, eta hire oroimena. Bejondeiala.

Kategoriak Lagunak | Etiketak , , , , | Erantzuna 1

Amaia

Aurreko batean, gazte bat hurbildu zitzaidan, eta esan zidan: “Ikusi dut Kubo, zuk euskaratuta. Oso ondo, baina bukaeran akats txiki bat egin duzu. ‘Amaiera’ ipini barik, ‘Amaia’ ipini duzu”.

Esplikatu nion nik ere ikusi nuenean lehen filma euskaraz —aspaldi luzean—, eta The End famatura iritsita, pantailan ‘Amaia’ ikusi nuenean, sentipen arraroa izan nuela, neska baten izentzat hartu bainuen hasieran. Berehala, ordea, esplikatu zidaten testuinguru horretan ‘Amaia’ eta ‘Amaiera’ sinonimoak direla.

Erantsi nion gazteari Kubo euskaratzerakoan lotura egin nahi izan nuela aspaldian ikusi nituen pelikulekin; horregatik berreskuratu nuela ‘Amaia’ hura. Ez dakit oso komentzituta joan zen, baina tira. Ni, berriz, ezinago pozik, ezagutu nuelako nik euskaratutako film baten ikuslea.

Kategoriak Azpitituluak | Etiketak , , , | Erantzun

Zergatik aupatu duten Trump

Askotan pentsatu izan dut zelan demontre iritsi den Donald Trump bezalako pertsona harro, ezjakina eta nazkagarria AEBetako presidente izatera. Dudarik ez, jende askok eman diolako botoa, estatubatuar gehienak ez izan arren. Eta zerk bultzatu ditu gizaki horiek halako demagogo bat aukeratzera?

Argia aldizkariaren azken alea gainbegiratzen ari nintzela, Itxaro Borda idazlearen zutabe batean aurkitu dut esplikazio posible bat. Zutabeak Trumpetak du izenburua, eta horrela dio niri interesatzen zaidan paragrafoak:

Gutariko bakoitza, edozein dela aitzakia, sistemaren biktima sentitzen den honetan, boterearen hegalpean, bestearekiko mendeku harreman sadiko bezain masokista batean urtzen doa: auzoari eragin minak biziarazten gaitu eta maite dugu hori.

Arrazoi bat baino gehiago egongo dira esplikatzeko zerk bultzatu dituen botoemaile estarubatuar asko eta asko Trump hautatzera, baina uste dut Itxaro Bordak dionetik dezente dagoela. Alegia, sistemaren biktima sentitzen garenean, poz hartzen dugu beste batzuk puteatuta, gutxiengoak eta diferenteak batez ere.

Kategoriak Politika | Etiketak , , , | Erantzun