Miren Ansola zenaren arrastoan Bilbon

Iturburun

Idoia Larrañaga, Maribi Etxaburu, Bego Larrañaga, Joxe Aranzabal eta Iñaki Larrañaga Iturburu kalean, Bilbon.

Bizi izan balitz, atzo 100 urte beteko zituen Bego emaztearen amak, Miren Ansola lekeitiarrak. Hori zela-eta, haren hiru seme-alaba eta horien bi ezkontide Bilbora joan ginen, Mirenen gaztaroko zenbait leku esanguratsu bisitatzeko asmoz.

Izan ere, Miren Ansola Lekeition jaio zen, baina urte batzuk Bilbon bizi izan zen, gerra garaian, berak 20 urte zituela, arrainontzi batean utzi behar izan baitzuen bere jaioterria guraso eta zazpi neba-arrebekin (tartean Benito Ansola, geroago Lekeitioko Euskal Zine Bilerako sortzailea), auzo batek salatu egin zituelako, Ansola-Erkiagatarrak abertzaleak zirelako.

Bilbora, autobusez

Autobusa Zabalburun utzita —erabaki genuen autobusez joango ginela Bilbora—, San Frantzisko kalean behera abiatu ginen, San Antongo zubiraino. Inguru haietan Iturburu kalea bisitatu genuen, eurak bizi izandako kalea, San Anton elizan geratu ginen, Miren hantxe ezkondu zen-eta hamabi urte geroago Luis Larrañaga elorriarrarekin, zeina ezagutu baitzuen Larrinagako espetxean. Eta hori zela-eta, Zabalbide kalean gora egin genuen, Zabalbide eta Fika elkartzen diren tokiraino, hantxe egon zen-eta ia ehun urtez Larrinagako espetxea, nahiz eta gaur egun ohar ziztrinik ere ez dagoen hura gogorarazteko.

Erriberako merkatuan atsedenaldi txiki bat egin genuen, bertan ardo zuri bana hartzeko. Eta handik Zazpi kaleetara, Patxi Anzola agurtzera, Mirenen neba, berau 94 urtekoa. Handik La Colmena behianalako litxar-dendara abiatu ginen, urteetan hantxe egin baitzuen lan Miren Ansolak. Aurkitu ere aurkitu genuen, eta gure harridurarako, jakin genuen etxe hartan bertan jaio zela Miguel Unamuno pentsalari bilbotarra.

Aipatu leku guztietan argazkiak egin genituen, gehienak selfie erara, Iñaki Larrañagaren trebeziari esker.

Bazkaltzera ibaiadarraren beste aldera joan ginen, Agape jatetxera, Hernani kalean, eta han ederto jan genuen, menu sofistikatu eta gozoa, oso prezio onean. Eta orduan Iñaki Murua lehengusuaz gogoratu ginen, eskertzeko haren gomendioa, berak esanda joan ginen-eta hara.

Ondorengo orduak paseatzen egin genituen; Karola garabiraino joan ginen-eta, mantso-mantso, autobus geltokira bidean. Buelta porru eginda egin genuen, baina pozik, Miren Ansolaren oroimenez egindako egunagatik.

Kategoriak Familia | Etiketak , , , , , , , , | Erantzuna 1

“Ganbara” berripapera

Sasoi batean, berripaperak egin nituen, ingelesez newsletter haien antzekoak; tartean, hauek: Euskararen Berripapera, Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzarentzat, Campusa, Euskal Herriko Unibertsitatearentzat, Pas de Basque, Ikerfolk elkartearentzat, eta Herri.KO, euskarazko herri komunikabideentzat.

Ganbara Horiek guztiak inprimategira eramaten nituen, ale dezente egiten ziren-eta bakoitzarentzat. Bat, ostera, etxean egiten hasi nintzen, txiki-txikia baitzen, orri bat alde bietan. Ganbara zuen izena, eta izan nahi zuen Miren alabak Eskolaurrean ikasten hasi zen taldearen berripapera, bertan emango zen-eta taldearen berri.

Hala ere, bi zenbaki baino ez nituen egin Ganbara berripaperarenak, hasieratik izan nituen-eta arazoak. Batetik, irakasle batzuk deseroso sentitzen ziren informazio bila joaten nintzen bakoitzean, eta ez zuten inola ere agertu nahi berripaperean. Bestetik, zenbait gurasok uzkur hartu zuten papera, euskara hutsean zegoelako. Ikusita berripaperak gero eta begirakune gehiago neureganatzen zizkidala, bertan behera uztea erabaki nuen.

Egun hauetan, paper zaharrak antolatzen hasi naizenean, txoritokian pintoreei lekua egiteko, Ganbara haren ale galdu batzuk aurkitu ditut. Eta pentsatu dut beharbada ez nuela asmatu planteamenduarekin berripapera egiteko orduan.

Kategoriak Hedabideak | Etiketak , , , , | Erantzun

Lasterkariek zergatik kentzen dute hanketako ilea?

Shaved-leg

Azken aldi honetan konturatu naiz gero eta gizon lasterkari gehiagok kentzen dutela hanketako ilea. Bego emazteari aipatu nionean, erantzun zidan aspaldi dabiltzala gizon eta mutil lasterkariak horrela, asko behintzat, bai. Berandu konturatu naizela.

Interneten sartu naiz, jakin guran erabaki horren zergatia, eta leku bat aurkitu dut, non txukun-txukun azaltzen diren praktika horren abantailak, batzuk praktikoagoak eta besteak estetikoagoak, noski:

  1. Erorikoek eragindako zauriak bizkorrago sendatzen dira ile barik. Halaber, horrelakoetan mina ere txikiagoa izaten da.
  2. Masajeak atseginagoak izaten dira.
  3. Eguzkirako babesa ere errazago aplikatzen da hanka soiletan.
  4. Konpresio-galtzerdiak errazago sartzen dira ile barik, eta ez dute pikatzen.
  5. Kinesio-zintak hobeto itsasten dira eta errazago kendu, hanka soiletan.
  6. Lokatz-arrastoak errazago garbitzen dira.
  7. Egun beroetan hanka soilak freskoago sentitzen dira.
  8. Praka estuak hobeto sentitzen dira.
  9. Tatuajeak errazago ikusten dira.
  10. Gihar landuak nabarmenago ikusten dira.

Ni lege zaharrekoa naiz, antza, eta ez dudanez inor inpresionatu beharrik, lehengo eran segitzen dut arineketan egiten, hanka iletsuekin.

Kategoriak Kirola | Etiketak , , , , | Erantzun

Sagasti berri, sagasti zuri…

423803470_13551453838201946917

Bego Larrañaga eta Fatima Aranzabal Esteñibar baserrian, Elorrion.

Atzo Esteñibar baserrian izan ginen, hemen Elorrion, eta begietarako festa izan genuen, udaberria bete-betean ageri da-eta.

Sagarrondoak, adibidez, pinporta zuriz jantzita ageri ziren. Egoera ezin hobea argazki bat egiteko Bego eta Fatimarekin. Eta gogoan Antton Valverde abeslariaren ahotsa Xabier Lizardi poetaren Urte giroak ene begian kantatzen, bereziki ahapaldi hau:

Sagasti berri, sagasti zuri,

inguma-atsegintokia irudi,

elurte arian geldia!

Ezin urtuzko txingor ugari,

azpi gizenean duk nabari

zelai-bitxizko loredia…

Kategoriak Esteñibar | Etiketak , , , , , , | Erantzun

Inside Out, aldrebes samarra

INSIDE-OUT-18

Aitortu behar dut Pixar estudioen zalea naizela. Faktoria horretako film asko ikusi ditut, eta horietako zenbaiten azpidatziak ere euskaratu egin ditut. Ilusio horrekin, eta entzundako kritika onak zelanbait hauspotuta, aurrekoan Inside Out filma ikusi nuen, Barrukoz kanpora, euskaraz jarrita.

Penaz eta dolorez, ez nintzen konforme jaiki. Katramilatuegia aurkitu nuen filma, konplexuegia. Hainbeste, non une batean arreta joan egin zitzaidan. Gainera, bertan agertzen diren gizakien eta berauek manejatzen dituzten umoreen arteko harremana trabatu samarra ikusi nuen.

Oker ibil naiteke, baina ez dakit umeek zenbateraino gozatuko duten Inside Out. Nire ustez, ezin da alderatu Toy Story trilogiarekin edo Finding Nemo harekin.

Seguru nago baten bat animatuko dela Pixarren azken film horren azpidatziak euskaratzera. Ikusiak ikusita, nik ez daukat adorerik.

Kategoriak Zinea | Etiketak , , , , , | Erantzun

Lourdes Gabarain, lasterkari aitzindaria

Gabarain

Izan zen agerpen moduko bat. Sareko prentsa gainbegiratzen ari nintzela, El Confidencial agerkarian sartu, eta Lourdes Gabarain lasterkari tolosarraren gaineko artikulu bat ikusi nuen. Nire oroimenaren txoko ezkutu batean, banuen neska haren berri, baina ia erabat ahaztua nuen. Bai, nik 1979an, hor nonbait, eman banituen lehen pausoak arineketan, ordurako neska hura bazebilen han eta hemen lasterka.

Argazkia ezagun egin zitzaidan, eta poza ekarri zidan, bertan Lourdesek gaztetasuna, poza, indarra eta zalutasuna transmititzen baititu. Eta nortasuna. Irakurri nuenean behin ikusle bati, gizonezkoa bera, zaplasteko bat eman ziola, burla egiten hasi zitzaiolako bere bularrak zirela-eta, pentsatu nuen garai hartan horrelako zenbat agoantatu beharko zituen.

Erreportajeak lasterkariaren bigarren argazki bat ere badakar, oso bestelakoa, bertan Lourdes Gabarain agertzen baita, gaur egun den bezalakoa. Eta hor poztasunerako tarte gutxi dago, emakumearen aurpegiak agerian erakusten baititu bizitzak eman dizkion zartadak, horietako bat ETAk bere lagun bat hil izana, Lourdesen alaba baten aita.

Horregatik, erreportajea gazi-gozoa egin zitzaidan. Lerro hauen bidez, omenaldia egin nahi diot lasterkari aitzindari honi, gaur egun Euskal Herriko errepide eta mendiak betetzen dituzten neska lasterkarien bide-erakusleari, Lourdes Gabarain. Bejondeizula!

Kategoriak Kirola | Etiketak , , , , , , , | Erantzun

Ulysses, idazteko

Gaur egun Ulysses aplikazioa erabiltzen dut idazteko. Jon Salaberri liburua berau erabilita idatzi nuen. Nire blogeko artikuluak ere hortxe idazten ditut. Baita Azpitituluak.com webgunean idazten ditudan laburpen motzak ere, film baten azpidatziak euskaratzen dudan bakoitzean.

Batez ere iMac ordenagailuan idazten dut, baina iPadean ere erabili dut. Biak zoragarri daude lotuta iClouden bidez. Orain iPhonean ere erabil daiteke, baina nik ez daukat horrelakorik.

Ulysses aplikazioak markdown berezi bat erabiltzen du, oso erraza, eta, horri esker, hor idazten dudana hainbat formatutan esporta daiteke, di-da batean: HTML, Docx, PDF, epub eta testu hutsa.

Ulysses zoragarria da idazlanak antolatzeko, zuzentzeko eta helburuak kontrolatzeko. Mac-erako bertsioak 45 euro inguru balio du, baina doan proba daiteke hilabetez (erabili bako egunek ez dute kontatzen).

Hala ere, Ulysses aplikazioak arazo bat du: gaur egun Mac eta iOS sistemetan bakarrik dabil, alegia, Applen esparruan.

Kategoriak Idazkuntza | Etiketak , , , , , | Erantzun

Citizen Kane, gaurkoa eta betikoa

CitizenKane_Mac

Aspaldi nuen Citizen Kane film mitikoaren berri, baina orain gutxi arte, ikusi barik nuen. Inoizko film onenen zerrenda gehienetan egon arren, ez nuen ikusita.

Orain bizpahiru aste, ostera, erabaki nuen klasiko horren azpitituluak euskaratzea, eta horren aitzakian ikusi dut.

Eta ez naiz damutzen hori erabaki izana, Citizen Kane film aparta iruditu zait-eta, ez besteen esanak errepikatzeagatik, baizik era horrela iruditu zaidalako.

Filmaren eragina

Filma ikusi eta berrikusi ahala, ohartu naiz Citizen Kane horrek eragin sakona utzi duela zinemagintzan.

Gogoratu naiz Zelig filmaz, ikusi dudanean Charles Foster Kane Hitlerren ondoan. Gogora etorri zait lehen Macintosh ordenagailuaren iragarki mitikoa —Ridley Scott zuzendariak egina gazte zenean—, ikusi dudanean Kane hautagaiaren mitina eta koreografia. Eta oroitu naiz Leonardo Di Caprio aktoreaz The Aviator filmean izugarri gogorarazten zidan-eta Welles-Kane.

Donald Trump gogoan

Trump-Kane

Citizen Kane 1941ean egin zen, Donald Trump jaio baino bost urte lehenago, baina filma ikusi ahala, behin eta berriro etorri zait gaur egungo hautagai errepublikanoaren irudia gogora, bera ere Charles Foster Kane bezalakoa baita: harroa, aberatsa, demagogoa eta berekoia.

Banekien film hori idazterakoan Mankiewicz eta Welles gidoigileek nagusiki William Randolph Hearts komunikazio-magnatea izan zutela gogoan, baina gura barik etortzen zitzaidan gogora hautagai errepublikanoa, seguruenik bere harrokeriagatik.

Nekea eta poza

Uste baino gehiago kostatu zait Citizen Kane euskaratzea, filmak uste baino testu gehiago baitauka, trinkoa gainera. Hala ere, gustura geratu naiz filmarekin, eta azpitituluekin egindako lanarekin.

Kategoriak Zinea | Etiketak , , , , , , | Erantzuna 1

Elurra mara-mara

Iragarrita zegoen, eta, hala ere, ezusteko atsegina izan zen Kanpazar mendatean gora gentozela elurra mara-mara ikustea.

Gaueko 23:20ak ziren, eta Ormaiztegitik bueltan gentozen, han erakusketa eder bat ikusita bertako industrializazioaz. Behin lagunak agurtuta, autoan sartu ginen afrontuaren erdian. Deskarga igoten, lehen elur malutak, baina elur bustikoak. Gidariak abisatu zigun: Kanpazarren, elurra.

Eta halaxe gertatu zen. Saratik gora elurra mara-mara ari zuen, halako eran non bazterrak ere zuri baitzeuden. Argi luzeak ipinita, elur sinfonia bat zirudien, deserosoa gidariarentzat, baina ezin ederragoa beste hirurontzat. Kanpazar gainean, 1ºC eta elurra jausi eta jausi. Elorrio aldera jaisten ere, ekin eta ekin, ia Iguria auzora iritsi arte. Han, elurra euri bihurtu zen.

Oraindik ere, bart gaueko sinfonia burutik kendu ezinik nabil. Nahi ere ez, jakina.

Kategoriak Sailkatugabeak | Etiketak , , , , | Erantzun

Azken gutuna

GrossmanAurreko egun batean, Durangon nintzela, altxor txiki bat aurkitu nuen Hitz liburu-dendan: Azken gutuna eta beste, Vassili Grossman idazlearena. Liburu txikia da, 75 orrialdekoa, eta Erein argitaletxeak 2005ean plazaratu zuen Oroimenean barrena bilduman.

Liburuak hiru lan ditu: Azken gutuna, Ikonnikoven gutuna eta Ama Birjina Sixtotarra. Hirurak Felipe Juaristik ederki euskaratuak.

Azken gutuna horixe da, naziek hil behar duten ama batek seme bakarrari idazten dion azken gutuna. Hunkigarria gutxi esatea da, erabat astintzen zaitu-eta kontakizunak. Antza denez, oinarrituta dago Vassili Grossman-en amaren kasuan, naziek hil baitzuten ghetto batean, semea gerra-berriemaile ari zenean Armada Gorriarekin.

Ikonnikoven gutuna, berriz, bestelakoa da. Bertan egileak bere ikuspegia azaltzen du ongia eta ontasuna bereizteko orduan. Egileak gizakiaren ontasunean sinesten du:

Gizabanako batek beste gizabanako baten aurrean erakusten duen ontasun hau lekukorik gabeko ontasuna da, ideologiarik gabeko ontasun txikia. Pentsamendurik gabeko ontasuna. Gizon-emakumeen ontasuna, erlijioaz edo giza ongiaz kanpo dagoena.

Ama Birjina Sixtotarra saio labur bat da Rafael Sanzio pintore errenazentistaren koadro baten inguruan, zeina Armada Gorriak Dresdengo museotik eraman baitzuen Moskura. Koadroak iradokitzen dio gizatasuna dela gizakiaren altxorrik preziatuena.

Kategoriak Liburuak | Etiketak , , , , , , | Erantzuna 1