Lehengusu-lehengusinekin

IMG-20140920-WA0002

Joan den larunbatean bazkaria izan genuen familian. Urtero legez, Aranzabal familiako lehengusu-lehengusinak elkartu ginen, familiaren jatorria Angiozarren duena, Aguleta baserrian. Bazkaria Elorrion izan zen, Katxarro jatetxean.

Kategoriak Familia | Etiketak , , , , , | Erantzun

Nire lehen soldata

Amat

Hamabost urte nituen, eta, etxera diru apur bat eramate aldera, udan lanean hasi nintzen Amat izeneko kooperatiban, Mondragoen, justu gaur egungo Garaia Berrikuntza gunearen parez pare, errepidearen bestaldean. Uda hartan, 1968koa oker ez banabil, hiruzpalau ikasle hasi ginen lanean kooperatiba hartan, helburu berarekin. Orduan Amatek hoditeriako osagarriak egiten zituen, eta fundizioa zuen oinarrizko jarduera. (Gaur egun, berriz, Fagor Ederlan da kooperatibaren jabea, eta autogintzan dihardu).

Gogoan dut lehen hilea bukatu zenean, larunbat eguerdiz (garai hartan egun erdiz egiten baitzen lan larunbatetan), sobre bat eman zigutela langile guztioi, baita ikasleoi ere, eta harekin joan nintzela etxera, kriskitinak baino poziago, hura baitzen nire lehen soldata. Ez dut gogoan zenbat diru zen, baina garbi oroitzen dut aitak eta amak sobrea jasotzerakoan eskaini zidaten poz irribarrea.

Arratsalde hartan, aitak berarekin hartu eta kalera eraman ninduen, parrokia ondoko erloju-denda batera. Bertan erloju bat erosi zidan, atzeko aldean nire izen-deiturak eta data irarrita, letra etzanaz. Oparia izan zen, nire lehen soldatagatik jasotakoa.

Urteetan eraman nuen erloju hura nire ezkerreko eskuturrean, baina, halako batean, galdu egin nuen. Zoritxarrez.

Kategoriak Familia | Etiketak , , , , , , , , | Erantzun

Diada eguna ere bazen

Eguerdian gertatu da. Irakurtzen ari nintzen Diada egunari buruzko artikulu bat, eta telefonoak jo du. Bego izan da, emaztea. Ea dakidan gaur zer egun den. Ideiarik ere ez. Orain hamabi urte baino hobeto zauden seinale. Eta orduan konturatu naiz. Gaur irailaren 11 da. Gaurko egunez, orain dozena bat urte, ospitaleratu egin ninduten, linforma bat aurkitu zidaten-eta, minbizi mota bat odolean eragiten duena. Begori esker, bestela, gogoratu ere ez.

Elkarrizketa amaitu ondoren, ohartu naiz nire gaixotasunaz Sustatun idatzi nuen lehen artikuluan, egunaren tristea azpimarratze aldera, aipatu nituela Dorre bikien kontrako atentatua eta Txileko estatu kolpea, biak irailaren 11 batez gertatuak, nahiz eta urte desberdinetan.

Zorionez, atzean geratu zaizkit minbiziak eragindako egun triste haiek. Hamabi urte igaro dira, eta bigarren bizialdia ari naiz bizitzen. Horregatik, beste gertakari bat aukeratuko dut urteurrena ospatzeko: Diada, kataluniarren eguna, irailaren 11 izan dadin euren ametsa egia bihurtzeko ataria.

Kategoriak Minbizia | Etiketak , , , , | Erantzuna 1

Watergate, berriro

Aspaldi ikusi nuen All the President’s Men filma, 24 urte nituela. Orduan gustura geratu nintzen, baina abuztuan berriro ikusi dut, filmaren azpitituluak euskaratu bitartean, eta orain gehiago gozatu dut: a zelako pelikula puska!

Filmak zein ondo ispilatzen duen Woodward eta Bernstein kazetarien arteko lehia eta elkarlana, baita ausardia ere, gainditzeko ikerketak izan zituen oztopoak. The Washington Post egunkariko arduradunen jarrera ere oso ondo jasotzen da filmean (Jason Robardsen antzezpenak harritu egin nau, egunkariko zuzendariaren rolean). Ikerketa kazetaritza sekula ez da erraza izan, eta pelikula honek garbi erakusten du hori.

Donostian nenbilela ikasle, irrikaz irakurtzen nituen Watergate eskandaluaren inguruko kontuak, eta asteburuetan L’Express aldizkari frantsesa erosten nuen, gehiago jakiteko hango kontuez. Liburua irten zenean ere, irentsi egin nuen, berau kaleratu bezain laster. Kazetaritza onaren monumentua iruditu zitzaidan orduan. Eta gaur ere, halaxe.

Bitxia irudituko zaizue, baina hain gustura aritu naiz filmaren azpitituluak euskaratzen (jarduera horrek aukera ematen du eszenak behin baino gehiagotan ikusteko eta xehetasunetan ere fijatzeko), ze liburua berreskuratu eta berriro hasi naiz irakurtzen.

Berrogei urte joan dira Richard Nixon AEBetako presidenteak dimisioa eman zuenetik Watergate eskandaluaren ondorioz. Aitzakia ona filma berriz ikusteko, jatorrizko bertsioan eta euskarazko azpitituluekin.

Kategoriak Azpitituluak | Etiketak , , , , , | 2 erantzun

Eskerrik asko, Bittori!

Bittorirekin

Dotore etorri zitzaigun atzo Bittori, elkarrekin bazkaldu genuen-eta Katxarro jatetxean, Elorrion bertan. Gure Mirenek hiru hilabete bete zituenean agertu zen Bittori gure bizitzan, harrezkero berak zaindu baitzuen gure txikia.

Pertsona inportante bihurtu zen gurean. Horren erakusgarri, atzo bertan Mirenek garbi adierazi zuen Bittori zela bere “bigarren ama”. Gurasook ere oso pozik izan gara berarekin, hasieratik erabateko konfiantza eman zigulako, bai alabarekin, eta baita bestelako lanetan ere.

Izatez Elgetakoa da Bittori, nahiz eta urte dezente daraman Elorrion bizitzen. Atzo bertan hainbat kontu kontatu zizkigun bere haurtzaro eta gaztaroaz, eta gu umeak letxe hari entzuten, pozik. Orain urte batzuk alargundu egin zen (Iñaxioren oroimena ere ez du saltzeko Mirenek), baina orain bi mutikoren amama da, eta gozatu egiten du egoera horrekin.

Urte hauetan eman diguzun guztiagatik, mila esker Bittori. Hala ere, segituko dugu harremanetan. Besarkada bat.

Kategoriak Familia | Etiketak , , , , | Erantzun

Elon Musk

Elon Musk, [Ílon Mask] ahoskatuta, Hego Afrikan jaio zen orain 43 urte, eta dagoeneko munduko eragilerik handienetako bat da. Mutiko bat zela nabermendu zen programatzaile gisa, eta 12 urterekin, berak egindako bideo joko bat saldu zuen 500 dolarretan. Kanadan eta AEBetan Fisika eta Enpresa ikasketak egin zituen, baina burua beste kontu batzuetan zuela.

Oso gazte zela, diru mordoa egin zuen, milioiak, Zip2 eta PayPal salduta, eta harrezkero, lau proiektu kudeatzen ditu, zein baino zein interesgarriagoa:

  • SpaceX. Koheteak egiten ditu —oraingoz, Falcon 1 eta Falcon 9— eta espaziontziak, Dragon izenekoa, adibidez. NASAk azpikontratatu egin du, materiala garraia dezan espazioko nazioarteko estaziora. Hala ere, Elon Musk-ek urrutiago jarri ditu begiak, Marte nahi du-eta kolonizatu.
  • Tesla Motors. Auto erabat elektrikoa. Orain arte bi modelo egin ditu: Tesla Roadster, 100.000 dolarrekoa eta Tesla S, 50.000 dalarrekoa. Laster, beste modelo bat egingo du, masa produkzioan, askoz merkeagoa. Auto hauekin, Elon Musk-ek nahi du garraioa eutsigarri bihurtu, kutsadurarik gabea.
  • Solar City. 2006an sortu zen, eta bost urte geroago, eguzki energiaren hornitzailerik handiena zen AEBetan. Enpresa honekin eta Teslarekin, Musk-ek nahi du berotegi efektua gutxitu.
  • Hyperloop. Lastertasun handiko garraio sistema bat da, 30 mintutuan lotuko lituzkeena Los Angeles eta San Frantzisko hiriak, biak Kalifornian. Garraio sistema horrek eramango lituzke bidaiariak 1.100 km. orduko lastertasunean. Oraindik proiektua baino ez da.

Oporretan gaudela aprobetxatuta, goiz oso bat igaro dut Elon Muski buruz irakurtzen eta bideoak ikusten, eta harrituta geratu naiz gizon honen ekarriarekin.

 

Kategoriak Teknologia | Etiketak , , , , , | Erantzun

Olavarriako mutila

Olavarria Argentinan dago, Buenos Aires hiriburutik 305 kilometrora, eta bertan 111.000 bizilagun inguru bizi dira. Egun hauetan, horietako batek, Ignacio Hurban izenekoak, mapan jarri du herri hori, nire begietan bai, behintzat.

DNA azterketa batek erakutsi du 36 urteko gazte musikaria Laura Carlottoren semea dela, 1977an militar argentinarrek bahitu eta hildako neska, eta Estela de Carlottoren biloba, berau Maiatzeko plazako amonen bozeramalea urte luzeetan. Aurkikuntzak hautsak harrotu ditu Argentinan ez ezik, baita munduan ere, eta poza zabaldu du bazterretan.

Antza denez, diktadurarekin lotutako norbaitek umea Olavarriako senar-emazte nekazari batzuen esku jarri zuen, argitu barik haurraren jatorria. Bitarte horretan, Estela de Carlotto eta bere familia ume horren bila ibili dira Maiatzeko plazako amekin batera. Txiripaz —mutilak jakin nahi zuelako nondik zetorren, ez baitzeukan bat ere antzik bere oraingo gurasoekin—, Ignaciok DNA froga egin zuen, eta egia azaleratu egin da.

Ignacio Hurbanek bi izen-deitura ditu orain hedabideetan: Ignacio Hurban eta Guido Carlotto, bere jatorrizko familiak horrela deitzen baitio, ama biologikoak izen horrekin izendatu nahi zuen-eta haurra, bera bahitua izan aurretik. Bi izen izateak erakusten du aurrerantzean zelan aldatuko zaion bizitza Olavarriako mutilari, bat-batean, eta gura barik, izar bihurtu baita hedabideetan, azken diktadura militarraren biktimen sinbolo.

Ignacio (edo Guido, nahi duzuen bezala) musikaria da, eta pianoa jotzen du, hainbat estilotan: jazza, bluesa, tangoa, etab. Soundcloud-en bere musikaren hainbat adibide entzun daitezke. Hona hemen Juana de Alzurduy, Mujeres argentinas diskoko bat.

Kategoriak Politika | Etiketak , , , , | Erantzun

Gure Jerusalem galdua

Zein gustura irakurri dudan Gure Jerusalem galdua eleberria, Aingeru Epaltza idazlearen azkena, eta Erresuma eta Fedea trilogiaren hondarrekoa. Durangon erosi nuen, baina uda etorri arte ez dut hartu esku artean. Behin hasita, berriz, zuzenean egin dut liburua amaitu arte.

Abentura liburu ederra iruditu zait, bikain idatzita, eta erremate paregabea trilogiarentzat. Horregatik, denetan hirugarren hau gozatu dut gehien. Eta izugarri gustatu zait Epaltzak Axular handiaz  egin duen interpretazioa, oso sinesgarria, bidenabar esanda. Eta Axular aipatuta, nork nahi du gaur egun Axular irakurri, trilogia hau edukita? Nik ez daukat zalantzarik, bietan —Axular eta Epaltza— zein den dibertigarriagoa. Euskara aldetik, gainera, azken honek inbidiarik bat ere ez Urdazubiko semeari.

 

Kategoriak Liburuak | Etiketak , , , , , , , | Erantzun

Espainia ez da Bretainia Handia

Egun hauetan PP eta PSOE alderdietako buruek beste behin adostu dute Kataluniak ezin duela galdeketarik egin autodeterminazioaz, hori “legez kanpokoa delako”. Bretainia Handiak, berriz, ez du bat ere oztoporik jarriko irailaren 18an Eskoziak galde diezaien bere herritarrei ea nahi duten independentzia. Kontrastea izugarria da.

Orain bi aste, uztailaren 12tik 18rako alean, The Economist aldizkari liberalak editorial luzea idatzi zuen, Bretainia Handiaren batasunaren alde, baina paragrafo batean oso argi adierazi zuen onartuko lukeela Eskoziaren independentzia, baldin eta irailaren 18an eskoziarrek hala erabakiko balute. Horrela zioen:

Eskoziarrek bozkatzen badute joatea, utzi egin beharko litzaieke joaten, Britainiaren bedeinkazioarekin. Autodeterminazioaren desioa oinarri sendoa da naziotasunerako, eta ez dago motiborik uste izateko Eskozia independentea desastre bat izango litzatekeela, Irlanda independentea izan dena baino gehiago.

Argi dago Espainia ez dela Bretainia Handia, eta El Pais ez dela The Economist. Gure kalterako, jakina.

Kategoriak Politika | Etiketak , , , , | Erantzun

Albaola Itsas Kultur Faktorian

P1040268

Atzokoa egun gogoangarria izan zen guretzat, izarrak alde lerratzen diren horietakoa. Arratsaldean, lagun talde bat Pasaian elkartu ginen, asmoa genuen-eta Albaola Itsas Kultur Faktoria bisitatzeko. Bertan Xabi Agotek hartu gintuen, proiektu buruak, eta, ia hiru orduz, azaldu zigun zer den Albaola proiektua.

Denok aho zabalik geratu ginen proiektuaren ederraz, eta inor ez zen kexatu bisita ohi baino luzeagoa izan zelako, hain izan zen interesgarria. Bego emaztearentzat eta biontzat bereziki hunkigarria izan zen, gogora ekarri zigun-eta orain 30 urte Red Bay herrira egin genuen bisita, Kanadako ekialdean. Handik ekarria bageneukan elastiko bat, eta Albaolan utzi genuen, badu-eta zerikusia bertako gaiarekin.

Xabier Agotek erakusketan gidatu gintuen, proiektuaren testuingurua azaldu, faktoria bera erakutsi (barnetegi eta guzti), eta esplikatu zigun zein den Albaola proiektuaren helburua. Proiektu “glokala” da jaiotzatik, alegia, globala eta lokala, erabat bertakoa, baina munduari begira, euskaldunen garai bateko itsas jarduera bezala.

Albaolak balio du ulertzeko XVI. mende inguru horretan euskaldunek zelan erabili zuten goi mailako teknologia —garai hartako aurreratuena— beren itsas jardueran, eta jarduera hori zelan bihurtu zen ekonomiaren motor Euskal Herrian, ez bakarrik kostaldean, baita lehorrean ere. Eta Albaolak garbi uzten du euskaldunok zenbateraino ahaztu dugun hori guztia. Horregatik proiektu horren eragileek nahi dute Euskal Herriko ikastetxeetan eragin, haur euskaldunek berreskura dezaten jakintza hori.

Albaola Itsas Kultur Faktoria arnas luzeko proiektua da, erabat interesgarria, eta nire ustez, beharrezkoa. Ahal baduzue, zuek ere joan Pasaiara eta bisitatu marabilla hori, ez zarete-eta damutuko. Flickr-en dituzue hainbat argazki, atzoko bisitan egindakoak.

Mila esker Xabi Agoteri eskaini zigun denbora, informazio eta kemenagatik. Eskerrik asko Albaola Itsas Kultur Faktoria sostengatzen duten guztiei, eta, nola ez, Imanol Irizar eta Eskarne Zubero lagunei, neurri handi batean eurei esker lerratu baitziren atzo izarrak gure alde. Baita bisita ondorengo sardina-afarian ere.

Kategoriak Lagunak | Etiketak , , , , | Erantzun