Quantcast

Hezkuntza politikoa

Pultsera morearekin irten zen gure txikia eskolatik pasa den ostiralean, poz-pozik. ‘Honek minik ez esan nahi du!’ esan zidan harro. Arratsaldean, berriz, eskolako emaila jaso genuen: azaroaren 30ean greba egin(go) dute, gehiengo sindikalaren deialdiari erantzunez. Irribarrez irakurri nuen, ni ere poz-pozik.

Iruditzen zait pedagogiari edota hezkuntza sistemari buruz hitz egitean ez diegula greba eta mobilizazioari duten garrantzia aitortzen. Ikasle kooperatiboaren ideia oso interesgarria da, zeharkako konpetentziak eta talde-lana ezinbestekoak dira, ados. Baina egunerokoan erakusten dizkiegun apustu eta ekintza politikoek bihurtzen dute ikaslea subjektu kooperatibo eta kolektibo, nire ustez. Grebak, protestak, bilkurak, elkarlanak… horiek gabe, nola ikasiko dute ikasleek kooperatibo izaten? Nola ikasiko dute eskubideak defendatzen? Nola ikasiko dute injustizien aurka borrokatzen? Horregatik da hain garrantzitsua kalera irtetea, azaroaren 25a moduko egunak morez margotzea edota azaroaren 30ean eskolak hustea.

Hezkuntzaren pribatizazioa, zerbitzu publikoen prekarizazioa eta arrakala sozialak sakontzen ari diren honetan, hezkuntza politikoari berebiziko garrantzia eman behar diogu. Are gehiago, hezkuntza publikoak eta kooperatiboak bereziki konprometitua behar luke honekin, eta zalantza dut ideologizazioari zer nolako garrantzia ematen zaion gaur egun hainbat espaziotan.

Gaurkoan eskertu nahi nieke hezkuntzako langileei beraien ekintza politikoei esker gure txikiak balioetan heztea. Jakin ezinbestekoak ditugula eta ikaragarri estimatzen ditugula zuen greba eta mobilizazioak, hezkuntzaren kalitatea borroka eta lanarekin soilik eraiki daitekeelako. Horregatik, hurrengoetan ere alboan izango gaituzue, guztion artean guztiontzat etorkizun duina bermatzeko bide bakarra delako.

Guraso elkarteak grebari babesa adierazteko egindako bilkura
Ordiziako Urdaneta eskola publikoko Guraso elkarteak grebari babesa adierazteko egindako bilkura

Ari gara

Enpresa piramidalei inbidiaz begiratzen diet batzuetan: eskema zurrunak, ondo definitutako funtzioak, esplizitatutako botere guneak, washing pixka batekin disimulatuak… estandar garbietan oinarritua guztia. Gogorra bezain sinplea.

Bestelako eskemetan lan egiten saiatzen ari garenontzat, berriz, konplexutasuna nonahi. Lan molde berriak definitu eta geureganatzen saiatzen gara, ingurunea kontrara daukagun arren. Errepikatzen diogu geure buruari bizigarritasuna, eraldaketa… eta tarteka ausartzen gara eskubide indibidualak proiektu kolektiboan kokatzen, oreka konplikatu eta kasik ezinezkoa bilatuz. Zelako borroka geure barruan, barruraino sartuta dauzkagun parametroak deseraikitzen.

Lehen pentsaezinak ziren errutinak sortu ditugu. Hasten ditugu bilerak “zer moduz gaude” batekin, sentimenduei espazio bat emanez; besarkadak, malkoak, familia… eta txokolatea. Baina, funtsean, makinek ez dute gelditzeko aukera handirik. Kapitalismoak sortutako larrialdiei, eraldatzaile on gisa berehala eman behar baitiegu erantzuna. Eta hortxe jausten gara kapitalismoaren atzaparretan. Bere zirkuluaren abiadura itogarrian, bizigarritasunari iskin eginez, iskin egiteari ezin utziz.

Noizbehinka lan ordaindua eremu eraldatzailetatik kanpo desiratu izan dut. Imajinatzen hasten naiz nire jardunaldi murriztua murriztua izateko aukera, imajinatzen dut militantziarako indarra izatea, enpresako atea itxi eta hango arazoak neurekin ez ekartzea… Baina akaso hori ez da hainbeste lantokiaren lekua, bizitza ulertzeko modua baizik. Geure burua zaintzetik ingurua zainduko duen sistema eraikitzen segi beharko dugu, zailtasunak zailtasun, botereguneak identifikatu, beharrezkoa bada irauli, eta geure burua ispiluaren aurrean jarriz. Aitortuz ari garela, eta aritze horrek ere baduela meritua bere baitan.

Ikasturte berria

Ipuinak kontatzen pasa dugu uda, lehengusuz lehengusu heldu zaizkigun liburuekin: Txorimaloa, Tulipa txikia, Zuria izan nahi zuen hartza, Lau anaia… Eta istorio horietatik eratorritako bertsioekin. Irailarekin batera, baina, elkarrizketak aldatu zaizkigu. “Mohamedek autobusa hartzen du”. “Atzo Enekok autobusa hartu zuen” (atzo, hitz indefinitu hori!). “Laaibah kaskamotz etorri da!” “Matthiasek ipurdi beltza dauka… eta ez du kasurik egiten!”

Halaxe hasi dugu ikasturtea, isildu gabe eta eskolara joateko gogoz. Matthiasek, berriz, ez dirudi oso pozik joan denik. Ez da erraza izan behar 3 hilabeteren ondoren hizkuntza berriarekin komunikatu ezina. Enaitz eta Enarak berriz, gurasoei txantaje emozional latza: “amatxo, bihar negar egingo dugu”. Barre egin dugu, Oihan bizikleta gorrian ikusi dugun bitartean. 3 urte ederrak dira, abestiz eta ipuinez betetakoak.

Aurten iaz baino presenteago izango dira hizkuntza ezberdinak txikiaren gelan. Errumaniera, Senegalgo ingeles bitxia, Ekuadorreko gaztelania… eta zorionez goierritarra ez den euskalkiren bat. Eutsiko diogu, bai, geureari! Ziur aski guraso denok pentsatuko dugu gauza bera, geure hizkuntzari eutsiko diogula. Zoritxarrez galtzekoak nik dauzkat: arrasatear gutxi Ordizia aldean. Euskaradunak ere gutxi gure klasean.

Hain zuzen ere, hizkuntza galtzea izan da segregatutako ikastetxean matrikulatzean izan dudan beldurrik handiena. Eta ari gara, bai, erresistentzia eta arnasguneak sortzen, ahalegin handiz. Okerrena, baina, kaleko panorama da. Euskararik ez, erdaldunduta dauzkagu tabernetako terrazak. Eta aizue, errumaniarrik ez inguruan. “Bertakoak” erdara peto-petoan. Batzuk konbikzio politikoz ikasi nahi ez, eta beste askok konbikzio politiko (ez-)kontzienteaz hitz egin nahi ez.

Zelako panorama, non eta Goierri bihotzean.

Eta orain, kolapsoa

Oporren azken egunean ari naiz ordenagailu parean hitz solteak josi nahian, Goiberriko irakurle finek zer irakurri nahiko ote duzuen asmatu guran. Udan gure etxean zaharrak berri izan ditugu, azken hilabeteotako joerak ez dira aldatu: eguraldi lehorrarekin arduratuta, argindarraren kontsumoarekin tentuz, erosketen zerrendarekin adi… lotarako eta deskantsurako tarteak, horiek izan ditugu nobedade. Zuek ere antzera, ezta?

Nekatuta nabari dut burua, etsipenez eta beldurrez bustitako giroan. Kolapsoari buruz ari zaizkigu bat-batean komunikabideak, gauza berria ez den arren. Gogoan ditut oraindik Usurbilen Auzolan-ek antolatutako jardunaldi haiek, Joseba Azkarragari zetorrenari buruz hitz egiten aditu genion hura. 10 urte baino gehiago pasako ziren ordutik, baina badirudi ez dugula gehiegi ikasi. Komunikabideetan kolapsoa shockaren doktrina gisa erabiltzen hasi diren artean ez diogu datorrenari erreparatu… eta ez dakit oraindik gure bizitza ereduaren inguruan hausnartzeko tarterik hartu dugun. Ausardia ere behar da, egia esan, guztia zalantzan jartzeko: gauez bonbila piztetik ur txorrota zabaldu eta edatekoa izatera.

Energia eta baliabide naturalen krisiek gure bizitzak baldintzatu dituzte etengabe. 70eko hamarkadako krisialdian, 90ekoan, 2008an… eta jatorri berbera duten gerra guztiek. Baina ez dugu ikasten. Oligopolioen esku segitzen du merkatuak, eta Iberdrolak Extremaduran kolonizazio energetikoa egiten duen bitartean (irakurtzekoa Argian Urko Apaolazaren artikulua), gurean ere antzera. Lur emankorrak industriak hartu zituen lehenengo, etxebizitzek gero… eta plakak ditugu orain gure artean. Negozioa, guztiaren gainetik.

Baina kolapsoaren beldurrak ez gaitzala geldiarazi. Kontrara, bultza gaitzala txikitik eraldatzera, antolatzera, borrokatzera eta komunitatea eraikitzera.

Kooperatiben Eguna

Adin-mugarik gabe, gure bideen jabe. Espazioak hartuz, gure aukerak sortuz, konplexurik gabe, gure lanabesen jabe. Halaxe ari gara kooperatibismoa eraikitzen. Aukerak sortzen, kolektiboan eta kolektibotasunerako.

Kooperatibismoaren oinarrian, baina, ikaskuntza dago, ikaskuntza indibiduala eta kolektiboa. Zertarako? Barrurantza hazita, kanpokoa eraldatzeko. Jon Sarasuak ederki laburbiltzen du: Tituluak birrindu, barrurantza hazi. Ikasteko sortu eta sortzeko ikasi.

Izan, egiteko izan. Egin, izateko egin. Aldarrikapenez harago, egiteak eraldatzen duelako errealitatea, eta egiten ikasten dugulako izaten.

Baina kooperatibak ez dira kooperatiba, herria eta herrigintza bere DNAn ez badute, eraldaketa soziala bere diskurtsoaren ardatza ez bada. Herria lantegi, lantegia herrigile eta lantegia herri. Sinesten dut, kontraesanekin eta izerdi patsetan bada ere, Goierrin horretan ari garela. Sinesten dut guztion artean Biziola lantegi herrigilea eraikiko dugula, bidean eragile publiko, komunitario eta sozialak saretuz.

Kooperatiben nazioarteko eguna pasa berritan eta bere heriotzaren urteurrena iristear, geure aitari esan nahi nioke beti izango dugula gogoan. Beste hainbat eta hainbat gizon-emakumerekin batera, gure txikigintzaren ameslariak direla, egile eskuzabalak, utopiaren errealistak. Bosgarren olatu kooperatibo honek zuek moduko haizemendiko zuhaitzak behar ditu, zalantzarik gabe.

Eta bagoaz. Bagoaz hanka bat lurrean, beste bat airean. Bagoaz aurrera, geure aurrekoengandik ikasitakoarekin eta egungo gizartearen beharrak oinarri hartuta. Bizitzaz arituko gara, oinarrizkoaz, elikaduraz, burujabetzaz. Eta kooperatibismoa eraikitze honetan, bizitza erdigunean behar dugula behin eta berriro gogoraraziko diogu geure buruari.

PD: Letra etzanez Mondragon Korporazioaren sinfoniako letra.

loading