Quantcast

Loteak

Hainbat dendatan aurkitu ditzakegu produktu loteak. Esaterako, babarrun platerkada prestatzeko barazki sorta: porru erdi, kipula bat, piper eta azenario pare bana, eta patata bat. Pertsonalizatzeko aukera ere badugu: prestatu gabeko barazkien artean aukeratu, eta batu erosketa orgatxora. Saltzailearentzako aukera ona da, sukaldean pretentsio handirik ez edota kozinatzeko denbora apenas daukan publikoarengana iristeko modu erraza baita.

Bereziki sektore ahulenetan salmentarako berrikuntzak ezinbestekoak ditugula jakin arren, argi izan behar dugu zein den sorta hauen atzean dagoen helburua: saltzea. Plastiko poltsatxoetan salduta ez dugu merkatuaren logikarik aldatuko, ez dugu eredua eraldatuko. Biziraupena epe motzeko estrategia da, eta alboan behar du epe ertain eta luzeko begirada.

Europako diru-laguntzekin eta energia burujabetzarekin gauza bera gertatzen ari zaigu azken aldian. Loteak ari zaizkigu nonahi eskaintzen. Egitura juridiko “sozialaren” diskurtsoarekin produktu huts bat saltzen ari zaizkigu, negozioa egiteko helburu bakarra duena. “Zatoz, kontrata gaitzazu eta guk sortu eta kudeatuko dizugu komunitate/kooperatiba bat”. Atzean ez dago eraldaketa proiekturik, hitz egin dezagun garbi. Gure asmo onak negoziorako erabiltzeko asmoa dago soilik.

Energia burujabetza eta trantsizioa kontu konplexua da, ideologizazio eta ahalduntzea eskatzen du. Loteek gauzak erraztu ditzake, baina oinarriak bestelakoak dira. Oinarrian dagoena baita herritarrak eta komunitateak ahalduntzea, ideologizatzea, antolatzea. Helburua ez da kooperatiba instrumentalak sortzea eta sorkuntza kolektiboa bultzatzea. Helburua da energia trantsizio eta burujabetza geure egunerokora ekartzea, unean uneko eta lekuan lekuko estrategiak lantzeko gaitasuna lortuz. Eta hori ez da lote komertzial hutsak kontratatuta lortzen.

Gu.

Lehen pertsona plurala. Ni-en taldea. Baina ez du zertan gutasuna-ren sinonimo izan. Ni-ek ez baitute sarri subjektu bat osatzen.

Hain zuzen ere, subjektuak aipatzen ditugu etengabe proiektu eraldatzaileei buruz ari garenean. Aldarrikatzen dugu subjektua dela oinarria, gutasuna. Eta helburua. Helburu kolektiboak direla prozesu komunitarioen funtsa. Eta halaxe izaten da proiektu gehienen hastapenetan. Egia da, hala ere, oinarrizko behar indibidualak aseta ez dauden bitartean zaila dela helburu komunak lehentasun izatea. Eta hortxe dago gakoetako bat, behar pertsonal eta kolektiboen arteko oreka bilatzea. Joko arauak definitzea eta arazoei nola aurre egingo diegun aurreikustea, zaintzatik eta zaintzarako.

Ondo errotutako proiektu kolektiboetan ere badago une bat joko arauen eta helburuen inguruko hausnarketa eskatzen duena. Bereziki proiektu eraldatzaileetan. Herri honetan ohituta baikaude produktibitate, ekoizpen eta eraginkortasunean zentratzera, oinarriei erreparatzeko tartea hartu gabe. Egiten, izan gabe. Eta egitearen poderioz, perspektiba ere galtzen dugu sarri. Egunerokotasuneko kontuetara mugatzen gara, interes pertsonalen eta kolektiboen arteko talkak behin eta berriz sufrituz.

Horregatik, ezinbestekoa dugu geldialdi hori egitea eta hausnarketari tarte bat eskaintzea. Proiektuak, subjektuak, komunitateak, ezinbesteko duelako gutasuna lantzea. Helburu komunak ezarri eta erdigunean jartzea, norbanakoen eta kolektiboaren zaintzarekin batera.

Ez da erraza, baina, geure buruak ispilu aurrean jartzea, proiektu handi edo txiki izan. Gure kontraesanak azaleratzeak ausardia eskatzen du. Geure buruak estu hartzen abilak gara gainera. Baina, zalantzarik gabe, zer garen eta zer izan nahi dugun hausnartzeak, eta guztion artean nondik gatozen eta nora goazen erabakitzeak gure proiektuak indartuko ditu.

Marketina eta euskara

Ez dut Facebook faltan botatzen, oro har. Erabaki politikoa izan zen kontua ezabatzea, ardura sozialetik egina. Izan ere, lasai asko esaten diogu edonori norekin eta zertaz aritzen garen, gure datuen erabilerak dituen arriskuei ezikusi eginez.

Dena den, sare sozialetan murgilduta segitzen dut. Azken hilabeteotan, adibidez, LinkedIn-i (sare profesionalagoari) kasu egiten hasi naiz. Eta hau begitako mina! Erabiltzen dituen algoritmoei esker akaso, baina neure kontaktu euskaldun gehienak euskaraz ez beste hizkuntzetan aritzen direla ikusi dut. Are nabarmenagoa da “bertako” erakundeen kasua.

Urte batzuk pasa ditut lanpostuan sare sozialak kudeatzen. Dozena bat orri eta kontu kudeatu ditut. Guzti-guztietan, euskarari gutxienez % 50eko presentzia eman diogu. Publikoa bertakoa eta euskalduna ere badelako, eta erakunde bat bertakoa dela erakusteko modu argiena erabilitako hizkuntza delako.

Sareotan nagusitzen (ari) den joerak, baina, bertakoan sinesten dugun publikoa gutxiesten du. Hautu politiko eta soziala da sareotan eta komunikazioan, oro har, erabiltzen den hizkuntza. Zer bilatzen dugun eta zer izan nahi dugun erakusteko modua. Uler dezaket norbanakoena ikuspegi profesionaletik hartutako hautu pertsonala izatea, norberaren burua ze posiziotan kokatu nahi duen erabakitzea. Estrategia eta praktikarekin ados egon ez arren. Bertako erakundeen politika, baina, ez zait onargarria iruditzen.

“Eusko labela” izan arren, erakundeok lekukotasuna alde batera utzi dute; ustezko profesionaltasunaren aitzakian euskara hirugarren postura eramatea erabaki dute, gaztelania eta ingelesari lehentasun nabarmena emanez. Baita marketin kanpainetan ere. Baita papereko karteletan ere.

Ziur aski artikulu honek bide motza izango du, akaso ingelesez jende gehiagok irakurriko luke. Zer egingo diogu ba!

Komunitateak

Albistegietako lehen lerrora egin dute jauzi komunitateek bat-batean; beno, energia-komunitateak dira modan jarri direnak. Izan ere, komunitatea erdigunean izatea, behar sozialak lehentasun bihurtzea, komunitateak ahalduntzea… hori guztia ez dago modan, eta ez dela sekula egongo esango nuke. Horregatik, ezinbesteko dugu ongi bereiztea zer den ekimen komunitario bat, eta zer den negozio estrategia, auzolanari eta erantzukizun sozialari gertatu zaiena ez gertatzeko. Izan ere, slogan politiko hutsean gelditu da bata, eta bestea, negozio basati eta zikinenak estaltzeko marketin tresna bikaina bihurtu da.

Energia-komunitateentzat egitura juridikoa proposatu dute erakunde publiko eta enpresa handiek. Pozgarria da kooperatibak izatea beraien proposamena, definizioz kooperatibak ekimen komunitarioak baitira. Dena den, kooperatiba bat sortzeak ez du jarduera bera komunitario bihurt’zen. Hau da, energia-komunitate bat sortzeko ez da nahikoa kooperatiba bat sortzea, edota norbanakoen artean plaka batzuk instalatzea. Energia-komunitateen oinarrian eredu energetikoaren iraultza dago, eta iraultza hau modu komunitarioan bultzatzea prozesu konplexua da. Izan ere, bestelako jarduerak kooperatibizatzean gertatzen den bezala, lehenbizi oinarriak finkatu behar dira.

Ekimen kooperatibo/komunitario bat arrakastatsua izateko subjektua sortu eta indartzea ezinbestekoa da. Helburu komunak lortu nahi baditugu, kolektiboa eta norbanakoak ahalduntzea eta saretzea lehentasunen artean izan behar dugu. Era berean, errotutako ekimena bihurtu dadin, prozesuari eman behar diogu garrantzia handia. Egitura juridikoa baino garrantzitsuagoa baita gauzak nola egiten diren, prozesuaren lidergoa zeinek eta nola hartzen duen, eta zeintzuk diren erabiliko diren parte-hartze mekanismo eta prozesuak.

Kooperatiba politikoak

1985ean ULARCOko Zerbitzu Zentralek bultzatutako ikerketa pilotua dut esku artean: La experiencia de Mondragón como proceso. 1971n ULGOReko Kontseilu Sozialak jasotako hausnarketa irakurri, eta begiak zabal-zabalik jarri zaizkit: “jarrera kontsumistak, austeritatetik urrun daudenak eta kapitalistak” hazten ari direla dio, eta beharrezkoa dela formazio kooperatiboa. 1971n, bai. Frankismo garaian, krisi bezperatan, kooperatibak hazkunde bizian murgilduta zeudela.

Ildo beretik, azken urteotan formazio kooperatiboari garrantzia eman zaio hainbat kooperatibatan, oinarri sozial eta kooperatiboaren galerari erantzunez. Hala ere, esango nuke formazio saioak neurriz kanpo baloratzen ditugula maiz. Ezinbestekoa dugu kooperatiben oinarriak eta balioak ezagutzea, baina kooperatibismoa ezagutzaz harago doa. Norbanakoen militantzia, ardura soziala eta konpromisoa daude oinarrian, eta horren gabezia ezin dugu soilik formazio kooperatiboarekin bete.

Kontrataziora joan behar dugu, beraz. Arizmendiarrieta zenak ere bere ardura adierazten zuen kontratazio politikaren inguruan. Profil teknikoa soilik bilatzen da sarri(egi), curriculum beteena, nota onenak. Salbuespenak badiren arren. Gogoan dut, adibidez, geure aitak elkarrizketetan ekimen sozialetan parte hartzea baloratzen zuela.

Kooperatibak, definizioz, erakunde politikoak dira. Eredu kapitalista basatiaren aurrean alternatiba bilatu nahi dute, eraldaketa eta garapen soziala ipar izanda. Baina kooperatibak ez dira gauza abstraktu bat, norbanakoz osatutako erakundeak baizik. Eta norbanako hauek ez badute konpromiso sozial eta politikorik, kooperatiba ez badute eraldaketa sozialerako tresna gisa ulertzen, zaila izango dugu benetako alternatibak eraikitzea. Formazio kooperatiboak norabidea ez galtzen lagunduko digu, baina oinarriak finkatu behar ditugu lehenik.

loading