Quantcast

Kooperatibak interes publikoaren gainetik?

Aitortzen dut. Bizitzan lehen aldiz, ez naiz ziur ea kooperatibak diren eraldaketa sozialerako formula egokiena.

Ez diot mintzagai izan ditugun arriskuengatik; merkatu interesak gainjartzea, bokazio soziala alboratzea, internazionalizazio eredu kapitalista, azpikontraten eta behin-behinekoen erabilera sistematikoa…

Harago, uneko zalantzon iturria gizartearekiko behar dugun elkartasun ekonomikoa da.

Kooperatibak eraldaketa sozialerako agente aktibo dira. Lekuko lanpostuak bultzatuz eta (barrura begirako) ordainsarien elkartasuna oinarri izanez, besteak beste. Hala ere, esanguratsua da hainbatentzat kooperatiba sortzeko arrazoia motibazio soziala ez izatea, baizik eta ekonomikoa. Merkeagoa omen.

Gogoan dut Gipuzkoako Foru Aldundiak pasa den legegintzaldian planteatutako kooperatiben gaineko zerga erreforma. Itzelezko kalapita piztu zen, oroituko duzuenez. Diotenez, EHBildu-k hauteskundeetan horrexegatik boto batzuk ere galdu omen zituen.

Kooperatibak behar luke izan gizarte osoaren sustengu. Emakume aurpegia duen prekarietatearen aurkari sutsu. Gizarte osoarentzat zerbitzu publikoak indartuko dituen erakunde.

Eta hori bidezko fiskalitatearekin bideratzen da. Jardueraren gaineko kontrol sozialarekin.

Landu behar genuke eredu bat, kooperatiben oinarriak dituena, baina bermatuko duena kooperatibak gizartean errotuta egotea, langile, langabetu eta kaltetuenen interes berberak dituena.

#Zurekin, ezinbestean

Orain dela hilabete batzuetatik Coop57-ko bazkide naiz. Finantza sozialak bultzatzen dituen kooperatiba da, egoitza Katalunian eta Euskal Herrian nodoa duena. Zertarako egin nintzen bazkide? Ba, bazkide laguntzaile gisa, nire aurrezkiekin proiektu sozial berriei laguntzeko eaukera ematen didalako. Potentzialtasun handia duen proiektua da, beste ekonomia eta finantza eredu bat bultzatu nahi duena.

Perspektiba pixka bat hartu, eta kontsumitzaile edo/ta militante moduan, eraldaketa sozialeko beste hainbat proiektutan murgilduta nagoela konturatu naiz: Argia, Goiener, Eticom, Goiena, ELA, Bagara…

Kuriosoena da, militante “sozial” zein euskaldun gisa ere, erakundeotan sentitzen naiz ni erosoen. Izan ere, bestelako eredu baten aldeko izaeraz gain, proiektuok badute ezaugarri komun eta berezi bat: euskara da tresna, helburuz harago.

Berriz, kalera irtetean sentitzen naiz arrotz, Debagoienan zein Goierrin. Nire eskubideak etengabe urratuta sentitzen ditut, baita administrazio publikoan ere. Baina erakunde publikoen erantzukizunaz (eta txantxangorriez) harago, guk ere badugu ardura. Zuk ere baduzu errealitatea aldatzeko ahalmena.

Horrexegatik behar zaitu euskalgintzak. Horrexegatik nahi zaitugu euskalgintzan. #Zurekin ez bada, honek guztiak ez duelako zentzurik. Gu garelako helburu. Eta zu oinarri.

Ongi etorri geurera, militante, bazkide, euskaltzale! Ongi etorri AED/Txatxilipurdi/Ekinera!

Erresistentziaz harago, alternatibak eraikiz

 

Artikulu gau Gai Monografikoak 52-n argitaratu da: langile klasea eta alternatiben sarea

monografikoa

Zailtasun ekonomikoak aitzakia hartuta batzuetan, ekoizpen arazoak beste batzuetan, edota inongo arrazoirik eman gabe, hainbat lantoki itxi dizkigute urteotan. Lanik gabe utzi gaituzte, errutinarik gabe, ezintasun eta ezinegonean murgilduta. Edo, sinpleki, lantokiak ixtearekin meha-txatu gaituzte. Mehatxatzen gaituzte uneoro. Izan ere, beldurra da kapitalaren tresna eraginkorrenetako bat. Beldurrez nahi gaituzte, edozein lan baldintza onartzeko prest. Lan jardun amaigabeak. Soldata miserableak. Pertsona moduan anulatzea. Gutxiestea. Borrokak eta antolakun-tzak salbatu eta salbatzen gaitu ba-tzuetan. Baina ez beti.

Eta zer egin dezakegu langileok zapaltzen gaituen sistemaren aurrean? Zer egin dezakegu lantokien itxieren aurrean? Erantzun sinple bezain konplexua: antolatu. Gure bizitza proiektua lan mundura ere eraman. Eta fabrikak okupatu. Kapitalak abandonatu edo/eta krudelki erabilitako tresnak gure eskura jarri. Geure eskuekin ekoitzitakoa geure egin. Kapitala bizitzaren menpe jarri.

Aro garaikidean kokatuz gero, berriz, Argentinan 2001eko krisiak bultzatutako okupazioak dira ikur nagusi. Naomi Klein-ek “La Toma” dokumentalean ondo azaltzen duen gisara, enpresaren jabeek lantokia abandonatu ondoren, lantokia okupatzea zen langileek zuten alternatiba bakarra. Izan ere, langabeziagatik prestaziorik jaso gabe, eta beste lanposturen bat lortzeko zailtasunekin, bizitza duina ametsa bakarrik zen. Krisi garaiak ziren ordukoak, eta egungo krisi garaian etorri dira beste hainbat adibide, Grezian zein Italian, kasu.

Enpresen okupazioa langileen mugimenduaren eta autogestioaren garaipenetako bat da. Erresistentziaz harago joatea da, alternatibak eraikitzea. Kapitalaren arauak hautsi, eta langile mugimendu autonomo eta autogestionatu bat sortzea da.

Ezin ukatu enpresa okupatzetik martxan jartzera arteko bidea luzea eta gogorra dela. Kapitalismoaren tresna guztiak martxan jartzen dira (legalak, politikoak, polizialak, komunikabideak…), langileen autogestio eta autonomia zapuzteko ahaleginetan. Kontrolik gabeko erakunde eta eragile sozioekonomiko autonomorik ez du nahi kapitalak (ondo dakigu hori ELA sindikatuan). Horregatik, enpresak okupatu, berreskuratu eta kooperatiba martxan jartzeak erantzukizun eta ahalegin handia eskatzen du; erresistentziatik harago, eraikitzea, sortzea, ere baitelako.

Enpresak errekuperatzeak, bereziki langileen ahalduntzea exijitzen du. Ez soilik enpresa bat kudeatzeko, baita proiektuaren integraltasuna lantzeko ere. Nola egikaritu demokrazia ekonomikoa? Nola lor dezakegu erakundeak (sarri kooperatiba forma hartzen duenak) modu demokratikoan funtzionatzea? Nola bermatuko dugu merkatu kapitalistaren inertzietan ez jaustea? Are gehiago, zer demontre ekoitziko dugu, kapitalismoak ezarritako parametroei aurre egiteko? Galderak asko dira, etengabe buruan izan beharrekoak. Izan ere, eraldaketa sozialaren bila langile mugimendutik jaiotako proiektu kooperatiboek erraz gal dezakete iparra. Adibide franko baditugu inguruan.

Bide horretan, ezinbestekoa dugu jada josten hasi diren (eta garen) sareak indar-tzea. Langile mugimenduak ezin dio izkin egin ekonomia sozial eta alternatiboa bultzatzen duten eragileei, eta ekonomia sozialak ezin du langile klase antolatuari eskutik heldu gabe bidea egin. Langile klasetik langile klasearentzat behar du izan Ekonomia Sozialak.

Gure ardura ere bada erresisten-tziatik harago joan eta alternatibak eraikitzea. Itxi(ko) dizkiguten lantokiak berreskuratuz, gure proiektu propioa martxan jarriz, edota gure bizitzako beste esparrutan eraldaketa bultzatuz. “Bizitza da handiena” mezua ardatz hartu, eta etorkizuna eta oraina geurea dela jabetzea. Eraikitzea. Egikaritzea.

Ekonomia soziala bai, baina zertarako?

Greziako Thessaloniki hiriaren kanpoaldean dago VIO.ME lantokia. 2011. urtean jabeek abandonatu egin zuten fabrika, irabazi gehiago izateko nahiagatik. Bertako langile askorentzat pentsaezina zen beste lanpostu bat topatzea, eta soluzioa bakarra zen: fabrika okupatzea. Beraiena egin, beren kabuz ekoitzi, familiak salbatu, duintasuna salbatu. 2013tik, xaboi naturalak ekoizten dituen kooperatiba da VIO.ME.

Lantokian bertan ospatu zen “Langileon Ekonomia” topaketa urrian, bereziki Europako esperientzien topaleku izan zena. Ez ziren aurkeztutako guztiak esperientzia arrakastatsuak izan, ez. Hau ez da Disney pelikula bat. Bizitza erreala da. Kapitalismoa da. Baina etorkizuna irudikatu eta eraikitzeko aberasgarriak izan zitzaizkigun guztiak.

Autoeraketari buruz hitz egin zen. Kasu askotan, kapitalaren esanetara dauden epaile, gobernu eta poliziek zapuztu nahi izan duten autoeraketaz.
Kooperatibei buruz ere hitz egin zen. Baina inork ez zuen esan “kooperatibak enpresa hobeak dira” modukorik. Ez. Aldiz, behin eta berriz errepikatu zen kooperatiben azken helburua sistema kapitalista iraultzea dela. Ez gauzak hobeto egitea, baizik eta iraultzea, sistema kapitalista garaitzea.

ESS kongresuan ere halakoak entzun genituen, Bilbon. Are gehiago, hizlari batek galdetu zigun ea zeinentzako ari garen ekonomia soziala sortzen. Produktu “etikoak” kontsumi ditzakeen klase ertainarentzat soilik ari ote gara?

Errepidean barna

Sekula ez zait gustatu Formula 1-a. Erruberak eta gasolina gastatzeko modu absurdua iruditzen zait, tinpanoak hautsi eta ingurugiroa kutsatzeko afizio bitxia.
Errepidean emozioa sentitzeko ez da beharrezkoa Formula 1-a. Nahikoa da N-1 eta GI-632 errepideak zeharkatzea. Zuloak. Zikinkeria. Errepide bazterreko belarrak. Putzuak. Eta guztia Gipuzkoako Foru Aldundiaren erabakiz. Ahaldun Nagusiaren eta Bide Azpiegituretako Diputatuaren erabakiz. Izan ere, beraien erantzukizuna da herritarron bide segurtasuna bermatzea. Herritarrona, eta errepidean lanean ari direnena. Beraien bizitza arriskuan jarriz gure segurtasunaz arduratzen direnena.

Abuztuan beste istripu bat izan zuen langileetako batek. Zerbitzu minimoak baino gehiago betetzen ari zen langileetako batek. Zerbitzu minimoak diot, 6 hilabetez greban direlako errepideen mantentze lanetako langileak.
Eta 6 hilabeteko greba ez da 6 hilabetez oporretan egotea. 6 hilabeteko greba oso gogorra da. 6 hilabeteko greban nekea sentitzen da, etsipena. Eta amorrua. Amorrua, Aldundiaren “Pertsonen Gipuzkoan” grebalariez paso egiten delako. Amorrua, komunikabideek greba etengabe ezkutatzen dutelako. Amorrua, grebalarien ordezkapen ilegalak baimentzen direlako.

Niri ez zait gustatzen Formula 1-a. Baina are gutxiago gustatzen zaizkit beraien erantzukizunez ihes egiten duten agintari eta politikariak. #errepideakgreban, #prekarietateariSTOP.

loading