#27 “Jaio da Belenen” Gabonetako kantu bat aukeratu dugu lehenengo beroaldi hauetarako, Maite Larburu hernaniar miragarri poliedrikoaren eskutik. Podkast honetan egin dugun Palestinaren aldeko hirugarren aldarria, ziur aski azkena ez dena izango. Isiltasuna ez delako aukera bat kasu lazgarri honekin.
#28 “Gurinezko bihotza” abestia trinkoa eta aztoragarria da, Libe gasteiztarraren estilo urdin-more-beltzekoa bete-betean. “Izaki gardenak” eta “Pasadena” taldeen kideak ez dakit nolakoa izango duen, neuk gurinezkoa. Berotzean biguna. Sentitzen dugu, beraz bagara.
#29 Iñaki Agirreurreta lankidea da ospitalean (argazkian), fisioterapeuta da eta bere eskuetatik pasatu izan naiz. Orain, bera mikrofonotik pasatu da: Gustav Mahler, Pello Ramírez, Ruper Ordorika (Itoiz) eta Kepa, Zabaleta&Motriku ekarri dizkigu. Heriotzaz eta bizitzaz egin dugu berba, RRV-tik ere geldialditxo bat eginda. Gozamena izan da elkarrekin igaro dugun tartetxo atsegin hau.
Angel Katarain Zumarragako urte haietan ezagutu nuen. Urte ilun haietan esan behar nuen, baina argia ere han eta hemen topatu nuen. Argia ez bakarrik mendiko txango haietan, edo ezagutu nituen lankide jatorrekin (are maitagarriekin). Ahaztuko ez ditudan hainbat paziente eta familia garai hartantxe topatu nituen. Haien artean Amaia Apaolaza, eta Angel.
Jakin nuenetik bere biografiarekin liburu bat argitaratu zutela, luze barik Garoan enkargatu eta etxera ekarri nuen. Irakurri baino irentsi dut, ez da askotan gertatzen zaidan zerbait, baina biografiekin zera bat daukat. Eta Angelen irudia beti misterio handi xamarra izan da niretzat. Yoyes arrebaren irudia, eta Imanol abeslariarena, erraldoiak dira erabat. Eta eurei buruz egindako dokumentalak ikus-entzun eta hainbat testu irakurri (irentsi) ditut. Angelen ikuspuntua, neba eta lagun moduan, liburuan ederto jasota dago. Hauek dira azpimarratu ditudan esaldiak (gaztelaniaz):
“La venganza no te dará razón ni paz”.
“La ignorancia y la violencia caminan de la mano, hombre pequeñito te puede matar (…) Hay personas que son cabestros y van a morir cabestros, hombres pequeñitos de astas grandes. Aléjate o te dañarán”.
“La familia nos retrajimos, en vez de enrabietarnos públicamente”.
“ETA no supo adaptarse a los tiempos y pasó de ser el sueño de un pueblo y una esperanza de libertad, a una burda pesadilla (…) Muchos se quedaron veinte o treinta años atrás”.
“Aquella primera ETA, aún sin degenerar (…) Cuando ETA comenzó a no reconocer errores y tal, Imanol se fue distanciando”.
“Una marca imborrable de muertes que seremos incapaces de explicar a nuestros hijos”.
Iara izeneko alaba dauka Angelek, ez nago ziur jaiota zegoen Amaia bisitatzera joaten ginenean, haren bizitza amaitzen ari zenean. Egun haietaz dudan zaporea ezin baketsuagoa da. Ordiziako plaza nagusian bertan zegoen etxea, herriaren erdi-erdian. Han sartzen ginenean musika zegoen airean, giro barea. Eta Amaiaren irribarrea, indarrik gabe zegoen arren. Eta hortxe Angel, alboan. Hitz gutxikoa baina hantxe presente.
Bizitzaren txiribueltak, AH dokumentala egin genuenean, audioetan pasarte zikin batzuk geneuzkan, eta Angeli eskatu zion Artemanek garbiketatxo bat egitea. Ohore hori izan genuen. Katarain beti izan da erreferentziazko norbait euskal musikaren munduan, soinuaren maisu bat (Jean Phocas ere hortxe egon den beste bat izan da, edo Jonan Ordorika, Ruperren anaia, liburuan leku berezia duena). Hor goian, Azkarateko estudio famatuetan, Argiñanean. Ez nekien trinkete bat egon zela baserri hartan, eta etxe haren istorioa. Gaur oso gertu egon naiz hortik, Malloetan eman dudan mendi bueltan.
Kontua da Katarainek (eta Amaiak) egindako lana erraldoia izan dela gure Herri txiki honetako musikaren mundu handian. Eurekin lan egin duten artisten zerrenda luze-luzea da. Gure bizitzen soinuak. Galdera da ea nor ez den estudio horietatik. Ruperrek ederto jaso zuen hor goian egotearen sentsazioa, ‘Hargiñenean’ abestian: “Goizean goizik jeikitzen naiz hemen, Aireak dakarren kanpai urrunak entzuten. Hemen ederki egoten da apartean”. (Kantu bat bizipozaren alde, Otsagabiako geure ezkontzarako Maiderrek eta biok hautatu genuen balsa).
Joseba Sarrionandia liburuan agertzen den beste munstro bat da, eta Angelek berarekin Kuban egindako dokumental sortaren istorioa zoragarria da. Bere burua definitzeko, anarko-punk eta astronauta hitzak erabiltzen ditu Katak. Benetako outsider bat, goitik behera. Gaztetan kobazuloetan ibilitako hippya. RRV-ren burrundak dena astintzen zuenean, bestelako musikak dastatzen zituen martzianoa.
Amaitzeko, SB prestatzen ari ginenean, proiektua zenean, berarengana jo nuen aholku eske. Donostiako tren geltokiaren kafetegian gelditu ginen, eta tarte bat egon ostean, labur erantzun zidan: “Ez saiatu jende guztia kontent lagatzen (lubakiaren alde batekoak eta bestekoak). Gozatu bidearekin eta saiatu zaitezte zuek pozik gelditzen emaitzarekin”. Amen.
#24 “Hil arte dantzan”. Hil arte bizi, nor bere gustuko saltsetan. Ez ditut bereziki maite pop doinuak edo dantzatzea, baina beste pertsona batzuek bai. Gure amak adibidez maite zuen dantzatzea, ez zuen jakingo zehazki zer den pop musika eta zer ez. Baina berari dedikatuta doa Janus Lester-ren abesti hau. Bizirik egongo balitz, harrituta geldituko litzateke, ziur aski, doinuak nondik datozen jakin eta gero: hain zuzen ere Beratik.
#25 “Le bonheur est simple” kantua ere herri hortatik bertatik dator. Neure hirugarren eta zazpigarren abizenak, Iturria eta Etxeberria, zonalde horretatik datozkit. Amatxirenak eta aitarenak. Joseba Irazoki-ren harribitxi zoragarri hau ideala da, esate baterako, eztei batzuetan bi ezkontideek dantzatzeko. Berbarako, Naiak eta Aitorrek. Abestiak dioen moduan, zoriona kontu txikietan topatu dezakegu…
#26 Eli Conde Testa (argazkian) erizaina da Arrasateko ospitalean. Karrera amaitu berritatik ezagutzen dugu elkar, Maiderren ikaslea izan zen, hain zuzen ere. Haren bigarren abizena ere idatzi dut, ama ekarri dugulako elkarrizketara, Tanxugueiras-en hil eta biziko kanta hunkigarri honekin. Bere ama eta neurea (dantzatzea maite zuena) urte berean eta aste gutxiko diferentziarekin hil ziren 2015ean. Aitaren aldetik abuelo eta abuela ezagutu eta tratatu nituen ospitalean, eta eurei dedikatu diegu Enrique Morente eta Lagartija Nick-en kanta solemne bat. Dolu migratorioa sartu du podkast honen gai-zerrendan Elik, AEBetan mexikar askok pairatzen dutena gogoratuz. Palestina ere ekarri dugu gogora DAM-ekin. Eta minbiziaren aurrean erresilientzia, Rozalén eta Estoparekin.
PD.- Ez dugu aipatu, baina Eliren gustuko saltsen artean dantzan ibiltzea da. Bejondeizula!
Podkastean egin dugun laugarren elkarrizketa entzungai duzue gaurtik. Mediku egoiliar moduan ezagutu nuen elkarrizketatua aspaldian, eta orain osasun-zentro bateko burua da. Bitarte honetan, komunikazio argia eta zuzena (izan) dudan lankidea da, lanean. Kanpoan, ezkontzaren batean kointziditu gara, azken Korrikaren edizioan lekukoa elkarbanatu genuen, Egunean Behinen gupidarik gabe lehiatzen gara egunero…
#21 Argiñe Ibarguren, Aretxabaletan familia-mediku dabilen bergararra, izan genuen estudioan lehengo egunean. Ekarritako musikaren artean, lehendabiziko aukeraketak harritu ninduen onerako (nortasuna!): Luis Mariano. Idoia berriro entzungo dugu podkast honetan, izan ere berarekin estreinatu genuen “Hamabostean behin” saio hau orain dela ia urtebete. Ken Zazpi eta Sorotan Belerekin borobildu genuen elkarrizketa Argirekin, sumatuko duzue zein atsegina izan zen.
Bonus track-a, orain dela urtebete grabatutako pieza bat da. Egun hartan, Mariví Q izeneko paziente ahaztezinaren eutanasia izan nuen Gasteizen, lehenengoa niretzat. Hortik Iruñera joan nintzen, Mikel Idoaterekin “pilota partida bat jolastera”. Eta eguna Gasteizen amaitu nuen, Baskoniaren partida ikusten Alberto Melendezen konpainian. Mikel Izarra tanatorioaren arduraduna da, MHHH-en proiekzio batzuk eurekin ditugu, eta 2025eko urtarrilean elkarrizketa mamitsua izan genuen, hortaz eta hartaz.
Ezin naiz kexatu aurtengo negu hotzaz, hemen “Quiet Winter Jazz” entzun eta post hau idazten dudan bitartean. Abenduan grabatutako bi saio dakartzat gaurkoan, otsaila estreinatu berritan, gehi opari bat.
#19 “Fairy tale of New York” abestiari O’Hooley & Tidow bikote britainiarraren cover honek ukitu goxo bat ematen dio. John Breen lagunaren heriotzari eman nahi izan diodan ukitu goxoa. John Bilbon bizi zen musikari estatubatuarra zen, zeltiar musikak eta autosuntsiketa prozesu batek lotzen zutena Shane McGowanekin, saio honetan entzungo duzun abestiaren egilearekin.
#20 “Puntos suspensivos”Robe Iniestaren kanta da, gutariko askoren soinu-bandan ondo txertatuta dagoen ahotsa, bizirik jarraituko duena Roberen heriotzaren ostean ere. Arrasateko eta Debagoieneko euskal extremadurar horiei dedikatu nahi diet, hil eta biziko bide luze honetan ezagututako “hezurbeltzei”, Jon Maiak esango lukeen moduan. Bruce Springsteenen hitzetan, this land is your land.
Amaitzeko, goian aipatu dudan oparia da Urtzi Ugaldek egin didana, “Azken Kafea” bere podkastean egindako elkarrizketarekin. Ordutxo bat irauten du, eta amaitasunaz hitz egiten dugu (Maia berriz ere), besteak beste. Halaber, Patxi Lurraren misterioa argitzen dugu, eta abesti argitsu bat partekatzen dugu, inoizko nire kuttunenen artean dagoena.
CDz eta biniloez betetako egongela bat, itsaso aldera ematen duten leiho handiekin, laugarren solairu batean. Edo txoko bat, supazterrak argiztatuta eta berotuta. Stereo ekipo zaharra, duela hamarkada batzuk erositakoa, orduan berri-berria zena. Aitarena. Orduak eta orduak musikari entzuten, liburu batekin ala barik, olatuei edo suari begira. Azken orduaren zain.
Ordurarte bisitatu gabeko Europako iparraldearen hiriburu bat zen azken helmuga, ziur aski azken bidaia. Musika garaikidearen bertsioekin egindako kontzertua, hango orkestra sinfonikoak eta abeslari ezagunen koadrila batek lagundutakoa. Etxekoekin eta lagunekin lurralde hotz eta urrun haietan. Zu ere agertu zinen. Borobila.
Beste ziklo bat osatuta. Esaten dute musika arima betetzeko botikarik hoberenen artean dagoela. Gorputzaren gora-beherak arintzeko bestela bazeukan bere armategia. Ukitzen ez den guztia ere existitzen da, sentitzen den guztia hor dagoelako. Zirrara horiek, soinu horiek, giro hori, izpiritu hori, definitzen zaila den hori, sutondo hori, azken desio hori.
Zein izango da lagako dugun ondarea hil ostean? Hilgo direnean, zer esango du munduak donald j. trump edo benjamin netanyahuren aztarnei buruz? (Aipatzen ditut, letra txikiz, XXI. mende hasiera honetako Satan guztien artean zital-zitalenak aukeraturik, letra handiz).
Eta @basafauna Joseba Alberdi naturan murgildu zen, eta argazkietan jaso zuen ikusi, entzun, usaindu eta ukitutako guztia. 2025eko maiatzean hil zen, gazteegi. Mendian bizi, hirian hil. Eta, gure zorionerako, edertasuna oparitu digu liburu batean, “Basafauna argitan”, eskuratu daitekeena bide hauetatik: info@basafauna.eus / 653012011 Ainhoa / 655719437 Amaia.
“Edertasuna bilatu, protestatzeko modurik hoberena da mundu nazkagarri honetan” R. Trecet.
PD.- Edertasunaz hizketan, argazkia Xoxote mendian aterata dago eta Maider da erdian agertzen den ibiltaria.
#17 “Leviathan” Nick Cavek konposatutako eta Arthur semeari dedikatutako hil eta biziko kantua da. Leviathan itsas munstro biblikoa da, Arthur Cave irentsi zuena 2015ean. Aitak musikarekin bideratu zuen dolua hildako semearengatik. Anakotz Lasartek “Aitatxo” dokumentalaren bidez egin du aldarrikapena, gizonezkoak ere sentimen eta hausnarketa hauetan egon behar garela.
#18 Etor Larrañagak (argazkian eskuman) aukeratutako zerrenda eklektikoanAmustei, Harria, Bap! eta Hellacopsters topatuko ditugu. Ez da ohikoa pazientearen zaintzaile nagusia gizonezkoa izatea, medikuarenera gaixoarekin datorrena emakumezkoa ez izatea ez da sarri gertatzen. Baina Dimas Larrañagarekin kontsultara zetorrena Etor zen.
Ezin dugu bestela esan jendarte honetako ohiko hiritarra denik Etor, mainstream-ean goxo surfeatzen eta korrontearen alde masarekin bidaiatzen duenik eta bazter guztietan entzuten den musikaren zalea denik. Ezin dugu horrelakorik esan Iker Barandiarani buruz, Anakotz edo ni neuri buruz ere. Amankomunean dugu gainera zainketetan eta doluetan ibilitakoak garela. Eta, hala ere, gizonezkoak garela.
Hurrengo igandean ikus-entzun ahal izango dut Mallabian, gauzak ondo, Anakotzen pelikula. Eta txoko honetan bertan komentatuko dugu.
Bitartean, Aitziber Aranburuzabala eta Peru Atxari (argazkian erdian) eskertu nahi diet podkastaren saltsa honetan ibili ahal izatearen aukera. Aurten hasitako erronka berri ederra izaten ari da.
Lehengo egunean ariketa bat egin genuen Aizpea, Miriam eta Anjel bidelagunek eta laurok: gure bizitzetan garrantzitsuak izan diren 10 abesti partekatu, bakoitza zergatik azalduz. Orduan hamarna kanta aukeratu genituen, orain ariketa bera egin behar izanez gero agian beste batzuk izan zitezkeen, hainbeste daudenez.
Orain dela urte bi Shawn McGowan hil zen, abendua zen baita ere. Zerbait idazteko bultzatu zidan bere heriotzak (ireki aurreko linka), eta bere hileta grabatuta gelditu da YouTuben (bilatu 37. eta 42. minutuen arteko tartea). Nenagh herriko St. Mary’s of the Rosary elizan egin zuten zeremonia, Tipperary konderrian, Irlandan. The Pogues taldea ere egon da neure bizitzaren soinu-banda hartan, eta Azkena Jaialdian ikus-entzuteko zortea izan nuen duela urte mordo bat, Gasteizen.
Mikel Laboak ere abendua hautatu zuen hiltzeko. Jorge Martinezek ere bai (Ilegales). Eta baita Robe Iniestak ere (argazkian). Extremoduro nire fonoteka pertsonal horretan dago halaber. Urte gogoangarriak izan ziren 1990eko hamarkadako haiek, hainbat oroitzapen ekartzen dizkidate. Eta gaur goizean, Euskadi Irratian lehenengo albistea haren heriotzarena izan denean, ondo azaltzen du zer izan den gizon hau Euskal Herrian. Beste euskal extremadurar bat. Arrasaten bizi diren hainbat eta hainbat bezalakoa. Edo Zarautzen.
Roberen heriotzak ere eragin du post bat blog honetan. Baita saio bat ere “Hamabostean behin” podcastean, hurrengo asteetan entzungai egongo dena. Horrekin batera, beste saio bat egongo da McGowanen abesti ezagun batekin, Eguberriko kutsuarekin. Eta elkarrizketa bat, kriston gogoak ditudana grabatzeko.
Udazkena aurrera doa, egia esan uda herenegun oraindik bueltaka zebilen, negua bat-batean sartu zenean. Baina bitartean azken lau saio hauek izan ditugu podkastean, horietatik azkena orain arteko bigarren elkarrizketa izan delarik (ikus argazkia).
#13 “Jerusalem”Hubert Parryk musikagile britainiarrak 1916an konposatu zuen himno eder hau, “Chariots of Fire” (Hugh Hudson, 1981) pelikularen soinu-bandan agertzen dena. Palestinako hildakoei eta bizirauleei dedikatu nahi izan diet, ezinbestean.
#14 “Cedeira” Galiziera sartu dugu hil eta biziko kanten zerrenda honetan abesti argitsu honekin, Guadi Galegok eta Ivan Ferreirok interpretaturik. RakelTaracidoren omenez, berarekin ezagutu genuen Ferrol aldeko herri eder hura, Alberto Garbaio, Oier eta Mikelekin batera. Gugan bego betiko.
#15 “Efemerideak”Anari ez dugu pintxatu orain arte, bazen garaia. EHra itzuli gara, Azkoitira, egun esanguratsu haiek gogoratzeko: Zainketa Aringarrietako nazioarteko eguna, edo zeure aitaren heriotzaren urteurrena edo… E-fe-me-ri-de-ak.
#16 Hauxe da Miren Ezenarro lankideari egindako elkarrizketa, Bruce Springsteen-en lau abesti hartuta eta ingelesa hizkuntzen zerrendara gehituta. Hain zuzen ere, Belen Ortiz de Zarate eibartarraren abeslari kuttuna zen New Jerseykoa, Mirenen amarena. Berari buruz eta bere omenez ibili gara patxadaz solasean.
