Death kafeak (DC) antolatzen hasi ginenean Zarautzen, Alameda hotelean, pare bat pasadizo gertatu zitzaizkigun. Moderatzaile moduan, taldean dauden pertsonek hitz egitea eta haiei entzutea da gure zeregina, gutxitan moderatze lanak egin behar izaten ditugu. Egun batean, hala ere, parte hartzaile baten jarduna moztu behar izan genuen hasieratik. Modu oso sutsuan, adierazi zuen zientziak probatuta zeukala jaungoikoa ez zela existitzen, erabat konbentzituta gizona. Zientziak inoiz ezin izango duela ez hori ezta kontrakoa ere probatu erantzun nion, serioak izan gaitezela. Dogmarik ez, alegia.
Bigarren pasadizoa bi ahizpa izan ziren, bata bestearen atzetik etorri zirenak egin genituen hasierako DC guztietara. Ez zuten asko parte hartzen, entzun gehiago egiten zuten, etorri ziren azken topaketa arte. Hitza hartu eta bota zuten bilera askotara etorri zirela, eta oraindik ez genuela kontatu heriotzaren ostean zer dagoen.
Jaungoikoa hil genuen, edo saiatu ginen, Nietzsche, Marx eta Freudek (argazkian) horretan jardun zuten, beste batzuen artean. Baina Alameda hoteleko bi ahizpa horien moduan milaka edo milioika pertsona daude munduan. Deitu Jahve, Allah, Elohim, Brahma, Krishna, Baha, Shiva, Visnu, Zeus, Viracocha, Sugaar, Urtzi, Amalur… Misterioaren aurrean, ezer ez dagoela entzuteak balio ez dien milioika herritar horien artean nago ni. Ziur aski beti egon naiz, baina bizitzak aurrera egin ahala, gero eta gehiago nago.
Horregatik, lehengo egunean paziente baten ohearen ondoan “Dios, laciencia, las pruebas” liburua ikusi nuenean sekulako arreta deitu zidan. Hainbesteraino, non pazienteak eskaini zidan liburua irakurtzeko etxera eramatea (mila esker, Kepa!). Michel-Yves Bolloré eta Olivier Bonnassies dira egileak, frantziarrak, zientziekin oso lotuta lehenengoa, teologiarekin bigarrena. Mardula da liburua, tarteka zorabiagarria ematen duten informazio uholdeagatik. Ondo irakur daiteke, hala ere, ongi egituratuta dago. Hasieratik hasita, izan behar den moduan, zientziaren bilakaera zelakoa izan den XVI. mendetik hona: Copernico – Galileo – Newton – Laplace – Lamarck – Darwin – Marx – Freud – Clausius, Kelvin… – Planck, Bohr… – Einstein, Friedmann… – Gödel – Watson & Crick…
Liburuaren argudioen artean lehendabizikoa eta funtsezkoa Big Bang teoria kosmologikoa dago. Eta horrekin lotuta, XX. mendeko lehenengo laurdenetik aurka egindako suntsipen mugimendu guztia, kreazioaren mitoa suntsitzeko bereziki sobietar komunistekin eta alemaniar naziekin erabilitako indarkeria guztia kosmologoen aurka. Ikaragarria da hainbat orrialde irakurtzea bi erregimen horiek egindako triskantzak auzi honen inguruan, unibertsoaren sortzaile baten existentziaren ideia guztien kontra, hala erlijioen nola zientzialarien kontra. Hil da Jainkoa! Eta berarekin batera ehundaka zientzialari, boltxebikeen edota nazien etsaiak. Stalin eta Hitler gurutzada berean. Horien arabera, unibertsoa betierekoa da, ez dauka ez hasierarik ezta amaierarik ere. Materialismoaren tesiak izan ziren.
Liburuaren bigarren zutabea printzipio antropikoa da, edo unibertsoaren doikuntza finak. Hau da, planeten, orokorrean naturaren, gizakien eta animalia guztien makinaria perfektuen aurrean pentsatzen eta sentitzen duguna, bertigo ikaragarri hori. Zelan da posible bikaintasun hori? Ausazkoa ezin da izan, izpiritu edo indar sortzaile bat barik, doikuntza horiek egin dituena, hauxe bigarren argudioa. Liburuan ematen dituzten zenbakiak zorabiagarriak dira, Fisikaren deskubrimenduek ondorioztatuta. Nola unibertsoan hazten eta zabaltzen ari den, ergo bai, hasiera bat egon zen eta amaiera bat egonen da. Hau guztia kasualitatez eta zoriz gertatutako zerbait izatea zein inprobablea den erakusten duten zenbakiek bertigo itzela eragiten dute. Txundigarria benetan liburuaren hainbat pasarte leitzea. Beste atal batean, multibertsoen teoria berria analizatzen dute, mundu anizkoitzen planteamendua. Eta esaldi honekin gelditu naiz: “Multibertsoak agertzen dira, azken finean, galdera metafisikoak ekiditeko ihesaldiak bezala”.
DNA eta RNAren konplexutasun sinestezinaren aurrean, adibidez, bitxia da hainbat zientzialariren testigantzak, ateismotik bilakaera bat eginda bestelako jarreratara, honen guztiaren azpian inteligentzia moduko bat aitortuta. Esaldi honekin gelditzen naiz: “Norbera Unibertsoaren ordenaren eta edertasunaren aurrean dagoenean, bai eta naturaren kointzidentzia bitxien aurrean ere, tentagarria da federako jauzia ematea, zientziatik erlijiora. Ziur nago fisikari askok nahi izango zutela ematea. Onartzea bada ere gustatuko litzaidake“. Unibertsoaren mirariez ari gara, azken finean. “Agur nihilismo ilunari eta izoztutako adierazpen horiei, ezerk ez daukala zentzurik esaten dutenak”. Edo beste hau: “Lan bizitza baten ostean, burmuinak izpiritua nola azaldu dezakeen deskubritu nahian, harrigarria da orain topatzea, azkenik, hipotesi dualista (gorputza eta arimarena) posibleena eta zentzuzkoena dela”.
Beste atal batean, estatistika interesgarriak ematen dute zientzialarien ateismoaz edo materialismoaz, portzentualki zenbat dira hauek eta zenbat zerbaitetan sinesten dutenak: nahiko parekatuta dago kontua. Interesgarria da baita ere Albert Einsteinen dualtasuna, bi jarreren artean. Stephen Hawking, bestela, lehenengo multzoan kokatu zuen bere burua modu argiagoan.
Hor laga ditzakegu liburuaren iruzkinak. Mamitsua zinez, eta nahikoa argigarria niretzat behintzat. Berriz ere, mila esker Kepa.
Interesgarria, benetan. Eztabaidagai sakona, hainbat DCtarako emoten dauena. Bertan sartzea nire gogoz kontra doa, ez da-eta gai erosoa. Eta, aldi berean, saihestezina deritzot. Horretaz berba egiteko, prest, beraz.