Dolua adierazteko modu maskulinoak eta femeninoak daude. “Nola erraten zaio agur ama bati” (Uxue Razquin) oso adibide ona da bigarrenarena. “Izen baten promesa” (Hedoi Etxarte) Aitor Etxarte aitaren heriotza eta gero idatzitako liburua da, bihotzetik baino burutik idatzitakoa. Emozioak ere zirrikituetatik askatzen ditu Hedoik, baina plano kognitiboan, ideologikoan eta historikoan zentratzen da liburua. Nik ere antzeko zerbait idatziko nuke aitari buruz, burutik gehiago bihotzetik baino.
1970eko hamarkadara egindako bidaia bat da liburua. Erabat erakargarria egiten zait garai hura, jaio nintzena, zuri-beltzekoa. Bizardunen garaia, “Mejor la ausencia” (Edurne Portela) zoragarrian jasotzen den giroa, 1980ko hamarkadako Ipar Euskal Herria. Edo 70etako Iruñea, Hedoik dotore deskribatzen duena. 1978ko Sanferminak (argazkian), Liga Komunista Iraultzailea, Leon Trotski, Gabriel Aresti… Aitaren lagunei egindako elkarrizketen bidez Aitor Etxarteren erretratoa osatzen du semeak.
Arrasate ere osagai garrantzitsu bat da kontaketan, familiaren adar bat hortik etorri baitzen. Amatxi Pilar hortik joan zen Iruñera, eta grazia egin dit elementu hauen kointzidentziak. Gure amatxi ere Pilar zelako, bere bidaia bertzelakoa izan zen arren: Lesaka – Burgos – Leioa – Mungia. Gure historia familiarrean Iruñea eta Ipar Euskal Herria ere presente daude, modu lausotuan bada ere. Azken hamarkada hauetan behe-laino hori uxatu eta paisaia biografiko haiek askoz modu gardenagoan ikusten ari naiz. Erranen nuke horixe bera dela Hedoik bilatu duena “Izen baten promesa”-rekin.
Doluaren inguruan solasaldi hagitz erakargarria antolatu zuten duela aste batzuk Bilbon, Gutun Zuriaren barruan, solasaldi literarioa eta zinematografikoa: “Dolua sormen”, Uxue, Hedoi eta Lur Olaizolarekin. “Bariazioak” deitzen da Lurrek egindako film laburra, doluen bariazioei buruzkoa. Aitaren Eguna ospatu dugu aste honetan, modu anitz dago horretarako. Eta modu anitz daude aita bati adio errateko.
