Iruña-Veleia, egia ala gezurra?

Gaur, goizeko 11etan, Arabako Bibat Arkeologia Museoan Arabako Foru Aldundiaren eta EHUren arteko hitzarmena sinatu da. Hitzarmen honen bidez I-Vko aztarnategiaren kudeaketa Euskal Herriko Unibertsitateari eman zaio.
Hitzarmenaren xehetasunak ezagutu nahi dituenak goiko loturan aurkituko ditu. 100.000! euro ematen zaio EHUri plana idatz dezan, datozen bi hilabeterako. Idatzi besterik ez. Erdia gaur eta beste erdia bukatutakoan.
Eta nor izango da horren arduraduna eta itxura guztien arabera I-Vko zuzendaria? Julio Nuñez Marcen jauna, EHUko Arkeologia saileko irakaslea. Nuñezen txostena izan zen Eliseoren taldearen aurka egindakoen artean zakarrena eta kaxkarrena. Irakurri nahi duenak alava.net/publicar/veleia lekuan aurkituko du.
Idoia Filloyk puntuz puntu erantzun eta ezeztatu zuen. Jaun honek, beste perla batzuen artean, esaten du “inposibleak” direla lau hankako mahaiak, marra erdian duten emakume-orrazkerak, arrain-isatzeko sirenak, I-Vn agertzen diren gisako eszena erotikoak…
Ba jaun hau izango da I-Vko zuzendaria. Lehenengo aurkaria txikitu eta gero haren herentzia bereganatu. Alderdi politiko abertzale eta ez abertzaleen bedeinkapenaz eta euskal inteligentsiaren isiltasun konplizeaz.
Zer egingo du induskatzen hasi eta ostraka “inposibleak” agertzen jarraitzen badute?

Atzo, urriak 30, prentsaurrean agertu ziren Gasteizen Eliseo Gil eta Idoia Filloy, Koen Van den Driessche geologoa eta ni neu aldamenean zituztela. Ia urtebete zeramaten horrelakorik egin gabe.

“Los grafitos de I-V: nuevas perspectivas de autenticidad a la luz de otros informes” izeneko agiria kaleratu eta benetakotasunaren aldeko 13 txosten aurkeztu zituzten. Horietako gehienak www.veleia.com gunetik jaitsi daitezke, eta falta direnak datozen egunetan eskuratu ahal izango dira.

ETB ere prentsaurrekoan zen dena grabatzen, baina ez zuen hitzerdi aipatu teleberrietan.

Baiona-Bordele Unibertsitateko Hector Iglesias* filologoak 200 orrialdetik gorako txostena argitaratu du frantsesez Artxiker aldizkari zientifikoan. Lakarra, Gorrochategui eta Velazquez irakasleen txostenak zehatz-mehatz jorratu ondoren, zalantza gutxi du idatziak benetakoak direla esateko orduan. Euskaraz gain, latina, epigrafia eta abar ere aztertu ditu. Gai honetan interesatuta dagoen orok kontsultatu beharreko lana.

* Docteur en Etudes Basques. Membre associé d’IKER, Centre de recherche
sur la langue et les textes basques, Baiona / Bayonne. IKER est un
unité mixte de recherche (UMR), membre de la fédération Typologie et
Universaux linguistiques du CNRS, spécialisée dans l’étude de la langue
et des textes basques.

Gaur Gasteizen plataforma herritar batek prentsaurrekoa eman du eta auzia argitzearen aldeko manifestu bat kaleratu du. Honela dio:

IRUÑA-VELEIAKO AUZIA ARGITZEAREN ALDEKO MANIFESTUA

Arabako Foru Aldundiak, 2008ko udazkenean hartutako erabaki baten bidez, ofizialki faltsutzat jo zituen 2005 eta 2006ko jardunaldietan Iruña-Veleiako aztarnategian aurkitutako “ezohiko grafitoak” (400 inguru), eta indusketa-baimena kentzea erabaki zuen Lurmen S.L. enpresari. Handik gutxira, zigor-espedientea irekiz, auzibidean jarri zituen
enpresa horretako hainbat kide eta kolaboratzaile. Behean sinatzen dugun pertsonok pentsatzen dugu ez dagoela behar bezala frogatuta grafitoen faltsutasuna, eta benetakoak izatea ere litekeena dela iritzirik, ondorengoa eskatzen diegu auzian erabakimena dutenei:

1) piezek hasierako egoeran jarraitzen dutela konproba dezatela.
2) grafitoen analisi eta ikerketa zientifiko berriak egitea agin dezatela.
3) parteekin zerikusirik ez duten arkeologo entzutetsuek indusketa kontrolatuak
egin ditzatela aurrez seinalatutako lekuetan.

Era berean, Arabako Foru Aldundiari eskatzen diogu birpentsa ditzala hartutako erabaki txit larriak eta erretira dezala bere kereila, aurkikuntzen benetakotasuna edo faltsutasuna
erabakiko duten frogak egin arte bederen.

Agiri hau sinatu nahi baduzu sartu hemen eta bidali mezu bat datu hauekin:

• Izen-abizenak
• Nortasun agiriaren zenbakia
• Bizilekua
• Lanbidea edo titulazioa

Idoia Filloyk osatu du bere txostena. Duela egun batzuk argitaratu zuen lehen partea, latinari buruzkoa, eta egun hauetan atera ditu hurrengo biak, bata onomastikaz eta bestea paleografiaz. Mila adibide ekarriz, banan-banan erantzuten eta gezurtatzen ditu Batzordeko Adituen ustezko faltsutasun frogak. Merezi du irakurtzea.
Bestalde, aste honetan herritar plataforma batek manifestu bat plazaratuko du Gasteizen. Adi, beraz.

Idoia Filloyk latinezko ostrakei buruzko bere txostenaren lehen partea argitaratu du. Beste biak hurrengo egunetan aterako dira.
Bestalde, Garan eta Berrian agertu da Maritxu Goikoetxearen Iruña-Veleia: amesgaizto baten historia iritzi-artikulua, duela astebete DNAn argitaratutakoaren euskarazko bertsioa.

Gaurko Diario de Noticias de Alava egunkariak Maritxu Goikoetxea Gasteizko zinegotzi ohiaren iritzi-artikulua argitaratu du Iruña-Veleia: historias para no dormir izenburua duena. Foru Aldundiaren jokabideak eragin dituen kalte pertsonalez dihardu, eta bertan Eliseo Gil eta Idoia Filloyk lehen pertsonan kontatzen dute egun klabeetan gertatu zena.
Bestalde, Correok dakarrenez, ETSk errekurritu egingo du epaileak bere kereila artxibatzeko hartutako erabakia.

Idoia Filloy arkeologo auzipetuak ikonografia txostena argitaratu du veleia.com
webgunean. Bere lehengoa osatzen du honekin, ilustrazio eta informazio berri
ugari gehituz. Julio Nuñez eta Giuliano Volperen txostenari emandako erantzuna
da. Merezi du biak irakurtzea eta konparatzea.

Arabako Diario de Noticias-ek gaur argitaratu duenez portadan, barruko informazioan eta iruzkin batean, Eusko Trenbide Sareak Eliseo Gil eta Idoia Filloyren aurka jarritako kereila artxibatu du Arabako 1. Epaitegiko epaileak, ez duelako inon aurkitzen
enpresa patrozinatzaile horrek leporatzen dion iruzurrik. Hurrengo egunetan,
ziurrenik, Euskotrenek jarritakoak ere bide berbera eramango du, fiskalak
kereila artxibatzeko eskatu baitzuen uztailean. Epaitegiak ari dira erakusten poliki-poliki Arabako Diputazioak arkeologoen kontra emandako pausoek ez dutela ez buru eta ez hanka.
Hurrengo asteetan etorriko dira albiste berriak beste alor batzuetatik ere, erakutsiko
dutenak ez zela egon faltsifikaziorik, Batzorde Zientifikoak hanka sartu zuela
leporaino, eta aurkitutako grafitoak, zantzu guztien arabera, benetakoak direla.

Orain dela gutxi jakinarazi genuen Gasteizko hitzaldiko bideoak ikus zitezkeela. Orain pdf-ean argitaratu dira Eliseo Gilen eta Idoia Filloyren hitzaldiak, ilustrazio eta argazki
ugarirekin.

Eliseo Gilek auziaren nondik norakoak zehatz-mehatz azaltzen ditu eta Idoia Filloyk datu eta argazki ugarirekin Batzorde Zientifikoko arkeologoen argudioak oso leku txarrean uzten ditu.Beste bi hitzaldien berri izan nahi duenak bideoetara jo dezake, edota blog honen eskumako zutabean aurkituko ditu txostenak. Bideoak ikusi nahi
dituenak hemen ere aurkituko ditu.