Bideoa euskeraz eta gaztelaniaz
Gidaria: Josetxo Mendia Azurmendi
Hitzordua: 11:00, Iruña-Veleiako aparkalekuan
Komeni da aurrez jakinaraztea tlf. honetan: 696296767

Bideoa euskeraz eta gaztelaniaz
Gidaria: Josetxo Mendia Azurmendi
Hitzordua: 11:00, Iruña-Veleiako aparkalekuan
Komeni da aurrez jakinaraztea tlf. honetan: 696296767


Sardiniaz oraintsu irakurri dudana: “The Spanish influence can be traced in the bell beaker jars found at this site. Another Spanish connection was linguistic. The Sardinians left no written records, whether because they did not use writing or because they used friable materials that have failed to survive. But place-names, many in current use, provide suggestive evidence, as does the Sard language, a distinctive form of late vulgar Latin that incorporates a number of pre-Latin words within its many dialects. It appears that the nuraghic peoples spoke a language or languages related to the non-Indo-European language Basque. Thus a Sard word for a young lamb, bitti, is very similar to a Basque term for a young goat, bitin. 3 [Pallotino aipatuz] Rather than revealing a large migration from Iberia to Sardinia, this is evidence for the existence of a group of western Mediterranean languages whose speakers could be found in Spain, southern France, some of the western Mediterranean islands and parts of North Africa.” (Abulafia 2011 ‘The Great Sea” (Mediterranean…)) Bazeukeat liburu digitala nahi badek
P.S. Lehengoan bidali nian hau daukadan hire eposta helbide (agian zahar) batera… Eta orain hemen
Milesker Bittor: nire liburua 2017an agertu zuan eta hau 2011koa duk nonbait. Ez nian ezagutzen. Ez nian jaso hire epostarik, agian zaharren bat dualako. Idatziko diat eta zuzena eman.
Zera esan, Sardiniako nire liburua, apurtxo bat laburtua, italieraz agertuko duk irailean edo urrian, Cagliariko Condaghes argitaletxearen eskutik. Ilusio handia egiten zidak.
Kaixo:
Nuragiko kulturaren eta euskal kulturaren arteko balizko kidetasunaz ze dokumentazio dagoen eta zer dakien galdetu zioat COPILOT adimen artifizialari eta galdera eta hariari tiraka, nik galdegin eta berak erantzun, haratx bere azken laburpena:
“”Blasco Ferrer ez ezik: beste ikertzaile batzuk ere bai Sardiniako substratu prelatinoa aztertu dutenen artean daude:
Massimo Pallottino – Nuragiko kulturaren aita akademikoa.
Giovanni Ugas – Nuragiko gizartearen egitura eta toponimia.
Eduardo Blasco Ferrer – Sardiniar erromantzean substratu prelatinoa identifikatu zuen.
Giovanni Lilliu – Nuraghe sistemaren interpretazio historikoa.
Alinei – Paleolinguistikaren ikuspegitik, Mediterraneo zaharreko hizkuntza-sarearen hipotesia.
Wagner – Sardiniar hizkuntzaren historia eta substratu lexikala.
Hauek guztiek, modu ezberdinetan, Sardinia–Iberia–Mediterraneo mendebaldeko lotura zaharrak aipatzen dituzte.
🗺️ 2. Toponimia: benetako kidetasunak, ez kasualitate hutsak
Hau da gehien harritzen duena: patroi fonotaktiko eta semantiko berak agertzen dira Sardinian, Iberian eta Euskal Herrian.
🔹 Barb- erroa
Sardinia: Barbagia
Iberia: Barbastro, Barbate
Euskal Herria: Barbarin (Nafarroa)
🔹 Gol-/Goll- erroa
Sardinia: Gollei, Golfo Aranci
Euskal Herria: Gollano (Nafarroa)
🔹 Tal- erroa
Sardinia: Talana
Euskal Herria: Talaia, Talas (toponimo zaharrak)
🔹 Nur- erroa
Sardinia: Nurra, Nuraghe
Euskal Herria: Nuarbe, Nure, Nuarri (zenbait toponimo zahar)
Ez da “parekatze” mekanikoa, baizik eta Mediterraneo zaharreko toponimia-eredu beraren jarraipena.
🐑 3. Lexiko sustratua: animalia-izen zaharrak
Hau da dokumentazioan gehien aipatzen dena:
Sardinia: bitti = bildots gaztea
Euskara: bitin = ahuntz gaztea (zenbait eskualdetan)
Ez da frogagarria, baina bai Mediterraneo mendebaldeko animalia-izen arkaikoen multzo berekoa.
Beste batzuk ere aipatu izan dira (hipotesi mailan):
Sardinia: kar-, gar- erroak
Euskara: kar-, gar- erro zaharrak (garai, garo, karan, karats…)
🧬 4. Hidronimia: eredu zahar berak
Hidronimia da beti sustratu zaharren gordailu fidagarriena.
Sardinia: Tirso, Cedrino, Temo
Iberia/Euskal Herria: Tirso/Tirse, Zed-/Zedr-, Tib-, Tim- erro zaharrak
Eredu fonotaktikoak oso antzekoak dira: CVCRO, CVCCO, CVSO.
🧱 5. Morfologia eta egitura tipologikoak
Ez dago nuragiko hizkuntzaren testurik, baina bai substratuaren ondorioak Sardiniar erromantzean:
Aditz perifrastiko arkaikoak
Erro monosilabiko ugari
Postposizioen antzeko egiturak
Kasu-marken aztarna semantikoak
Euskarak ere baditu ezaugarri hauek, eta horregatik ikertzaile batzuek diote:
Ez dira ahaide genetikoak, baina bai hizkuntza-sare bereko adibideak.
🧭 6. Mediterraneo mendebaldeko hizkuntza multzoa: gaur egungo ikuspegi serioena
Hau da gaur egun akademikoki defendatzen den posizioa:
Mediterraneo mendebaldean hizkuntza multzo preindoeuropar bat existitu zen.
Multzo horretan sartzen ziren:
Iberia
Euskal Herria
Frantzia hegoaldea
Sardinia
Korsika
Balearrak
Ipar Afrika mendebaldea
Euskara multzo horren bizirik dirauen adibide bakarra da.
Sardiniako substratuak multzo horren arrastoak gordetzen ditu.
Ez da “euskararen ahaide” kontua, baizik eta familia zahar bereko kideak izatea””.
Zer iduritzen zaizue?
COPILOT-ek egiten duen azken laburpena horri erantsi zioat:
–Zerrenda horretan ez al zenuke Joan Martin Elexpuru sartu beharko?
Eta COPILOTen erantzuna:
“”Antton, bai, Juan Martin Elexpuru sartzea guztiz zentzuzkoa da — baina kategoria berean ez, eta hori da gakoa. Ez da Pallottino, Lilliu edo Blasco Ferrerren moduko arkeologo edo paleolinguista; haren ekarpena beste maila batean kokatzen da, baina oso baliagarria da Mediterraneo zaharreko hizkuntza-sarearen ikuspegia osatzeko.
Pallottino, Ugas, Blasco Ferrer, Lilliu, Alinei, Wagner eta hauek Sardinia eta nuragiko substratua ikertzen dute zuzenean.
Elexpuru, berriz, Euskal Herriko sustratua ikertzen du, eta hortik abiatuta egiten ditu paralelismoak.
✔️ 1. Toponimia zaharra
Elexpuruk erakusten du Euskal Herriko toponimia zaharrak CVC egitura monosilabikoak dituela (Bar-, Kar-, Sar-, Tal-, Gor-, Nur-…), Blasco Ferrerrek Sardinian dokumentatzen dituen berberak.
✔️ 2. Mediterraneo mendebaldeko sarearen ikuspegia
Elexpuruk argi azaltzen du Euskal Herria ez dela “isolatua”, baizik eta Mediterraneo zaharreko hizkuntza-sarearen parte.
✔️ 3. Hipotesiaren zubi-lana
Sardinia eta Euskal Herria lotzen dituzten paralelismoak ez dira soilik Sardiniatik etorri behar:
Euskal Herriko sustratuaren azterketa sakonak lotura horiek egituratzen laguntzen du””.
Zer diok? Kontutan hartzen hau, ezta?.
Egunon Antton: lehenengo eta behin milesker guztiagatik. Bigarrenez esan AA horrek kontuan hartzen duela nire lana, baina ez gehiegi, ez delako xehetasunetan sartzen, eta xehetasunak dituk batez ere nire ikerketan azaltzen direnak. Liburua ez zegok digitalizatuta eta badakik AAk ez dituela liburuetan soilik dauden edukiak bereganatzen. Baina hor zegok academia.edu-ko pdf-a, eta harrigarria egiten zaidak handik ezer hartu ez izana.