2008ko azaroak 19. Hiru elkartek sinatutako agiria egun lotsagarri haren hamahirugarren urteurrenean

Azaroaren 19a, IRUÑA-VELEIAren Eguna

Iruña-Veleia Arabako Foru Aldundiaren jabetzako aztarnategi arkeologikoa da. 2002az geroztik Lurmen S.L. enpresari esleitu zion induskatzeko, zuzendari Eliseo Gil zelarik. 2005 eta 2006an ezohiko grafitoak zeuzkaten piezak agertu ziren: irudiak, hieroglifoak, latinezko, grekozko eta euskarazko testuak.

Ezustea, batetik eta zalantza ulergarriak, bestetik, 2008an Aldundiak “Batzorde Zientifiko Aholkularia” eratu zuen. Bere azken bilera 2008ko azaroaren 19an egin zen. Amaitu eta minutu batzuetara, Aldundiak talde arkeologikoari “gaizki kudeatutako proiektu arkeologiko bat” egin izana leporatu zion eta aztarnategitik kanporatu zuen, nahiz eta bi txosten bakarrik jasoak zituen (beste hamarrak egun edo aste batzuk beranduago sartuko ziren); bilerakide guztien adostasunik gabe, gehiengorik gabe, eztabaidarik gabe, inork frogarik aurkeztu gabe, teoriak eta iritziak bakarrik. Aldi berean, hedabide-kanpaina bat hasi zen aurkikuntzari eta talde arkeologikoari izen ona kentzeko asmoz, faltsutzeaz hitz eginez etengabe, inolako frogarik gabe, zenbaiten titulu politiko edo akademikoetan oinarrituta soilik.

Eta Aldundiak, arazoari irtenbidea bilatzeko, grafitoak noiz grabatu diren zehazteko laborategi zientifikoetara jo beharrean (beste guztietan egiten den bezala), Eliseo Gilen aurkako salaketa jarri zuen epaitegian, 2009an.

Hamaika urte iraun zuen ikerketa judizialak eta 2020an egin zen ahozko epaiketa. Epaiak Eliseo Gil kondenatu zuen. Eliseo Gilek Araba Herrialdeko Auzitegian helegitea aurkeztu zuen, baina auzitegi honek atzera bota zuen 2021ean.

Eliseo Gilek Auzitegi Konstituzionalean babes-helegitea aurkeztu du “bere eskubide konstituzionalak eta babes judizial eraginkorraren eskubidea urratu direlako“. Hona hemen Eliseo Gilek eta aurkitutako grafitoek Arabako epaitegietan jasan duten defentsa-gabeziaren adibide batzuk.

Epaitegiak ez zuen egin aurkikuntzen zaintza judiziala: aztarnategia ez zen inoiz zigilatu eta aurkikuntzak ez ziren inoiz auzitegiaren esku egon, beti salatariaren (Aldundiaren) arkeologia-museoan egon dira. Horrela, 2012an instrukzio-epaitegiak Espainiako Kultur Ondarearen Erakundeari aditu-txostena eskatu eta aztertzeko hogeita hemeretzi pieza eman zizkionean, horietatik zortzi beste bi laborategiren eskuetan egonak ziren aurretik, 2008 eta 2009an, baina epaitegiak ez zekien, zaintzarik gauzatzen ez zuelako. Aipatutako txostenean oinarrituta, epailearen sententziak hogeita hamazortzi pieza manipulatu zirela adierazten du, horietatik zazpi lehenago beste bi laborategi horien eskuetan egondakoak.


2020an, ahozko epaiketan, arkeologia-museoko bi zaharberritzailek zera testigatu zuten: “Iruñako zeramikazko kutxak gure zerbitzura sartu ziren garbitzeko, eta garbitzen hasi ginen. Hogei bat kutxa ziren. Bigarren kaxa garbitzen ari ginela mokoan adartxo bat zuen hegazti bat agertu zen zeramika batean. Aurrez, grafitoren bat agertuz gero museoari berri emateko ohartarazi ziguten, eta horrela egin genuen. Piezak hartu zituzten. Ez ditugu berriro ikusi ez garbituak ez garbitu gabeak”. Epaitegiak ez zuen testigantza hori jaso ere egin, sententzian ez baitira kutxa horiek aipatu ere egiten. Epaileak aukera izan zuen kutxa horiek eskatzeko, garbitu gabeko piezak aztarnategitik irten zirenean bezala egongo baitziren.

Bestalde, epaiak hauxe aitortzen du, “ez da behar bezala frogatu berak [Eliseo Gilek] grafitoak bere eskuz egin zituenik”, eta hainbat aldiz errepikatzen du: “berak [Eliseo Gilek] edo bitartekoen bitartez egin zituela”. Hortaz, epaiak berak Eliseo Gil errugabea dela adierazten du, “behar bezala frogatu gabe” berak ez zuelako grafitorik egin, ezta “bitartekoen bitartez”; existitzen ez direlako, ez direlako identifikatu, hamaika urtean inor auzipetu edo deklaratzera deitu ez dutelako, ezta  “bitarteko” asmatu berri horiek bilatzen saiatu ere. Baina epaiak Eliseo Gil kondenatu zuen.

Eliseo Gilek helegitea aurkeztu zuen Araba Herrialdeko Auzitegian, eta honek gaitzetsi eta epailearen sententzia mantendu zuen egitate “frogatuak” direla esanez. Auzitegiak ere ez zituen zaharberritzaileen epaiketako testigantzak behar bezala entzun, ezta epailearen epaia behar bezala irakurri ere.

Herrialdeko Auzitegiak hauxe argudiatu zuen: “objektuen ardura Aldundiak bakarrik har zezakeela eta hartu behar zuela, auziaren Instruktorearen kontrolpean“, “instruktorearen kontrolik” ez zegoela begi bistakoa denean,  pieza batzuk beste laborategi batzuetan egon zirelako, Eliseo Gil salatzeko balio izango zuen aditu-txostena burutu aurretik.

Aurkikuntzak zaintza judizialaren menpe egon beharrean “auzi-jartzailearen” eskuetan egotea,  honelaxe defendatzen zuen auzitegiak: “ez dago arrazoi jakinik aurkikuntza batzuk amarruz gutxiesten saiatzeko. Auzi-jartzailearentzat ez zen ezer pozgarriagorik izango benetakotasun hori berrestea baino, Iruña-Veleiako aztarnategia leku erakargarri bikaina bihurtuko zuelako herrialdearentzat”. Argudio hau iritzi pertsonal hutsa da, eta sinesgaitza: norbaitek kereila jartzen badu irabazi nahi duelako da, horixe du “pozgarriena” harentzat, horretarako aurkeztu du. Aldundiak benetakotasuna nahi izan balu, laborategi zientifiko serioetara joko zukeen (beste guztietan egiten denez), auzitegian korapilatu beharrean.

Itxaron izatekoa da Auzitegi Konstituzionalak Eliseo Gilen babes eskeko helegitea onartzea eta behar bezala irakurtzea eta entzutea.

___

Gontzal Fontaneda, SOS Iruña-Veleia, Iruña-Veleia Martxan eta Martin Txipia elkarteen izenean

19 de noviembre, día de IRUÑA-VELEIA

Iruña-Veleia es un yacimiento arqueológico de la Diputación Foral de Álava. Desde 2002 estaba cedido para su excavación a la empresa Lurmen S.L. cuyo codirector es Eliseo Gil. En 2005 y 2006 aparecieron piezas con unos grafitos excepcionales: figuras, jeroglíficos, textos en latín, en griego y en euskera.

Ante la sorpresa y las comprensibles dudas, en 2008 la Diputación formó la llamada “Comisión Científica Asesora”. Su última reunión se celebró el 19 de noviembre de 2008 y, minutos después de finalizar, la Diputación acusó al equipo arqueológico de desarrollar “un proyecto arqueológico mal llevado” y lo expulsó del yacimiento con solo dos informes recibidos (los otros diez entrarían días y hasta semanas más tarde), sin unanimidad ni mayoría y ni debate siquiera, sin que nadie hubiera presentado una sola prueba, solo teorías y opiniones. Al mismo tiempo dio comienzo una campaña mediática de desprestigio de los hallazgos y del equipo arqueológico hablando constantemente de falsificación sin ninguna prueba, simplemente apoyándose en sus titulaciones políticas o académicas.

Y después la Diputación, en vez de buscar la solución al problema acudiendo a laboratorios científicos que diriman en qué época se han grabado los grafitos (como se hace en todos los demás casos), presentó en 2009 en el Juzgado una querella contra Eliseo Gil.

La instrucción judicial duró once años y en 2020 se celebró el juicio oral, y la sentencia condenó a Eliseo Gil. Éste presentó un recurso de apelación ante la Audiencia Provincial de Álava, que fue desestimado en su sentencia de 2021.

Eliseo Gil ha presentado recurso de amparo ante el Tribunal Constitucional por haberse “vulnerado sus derechos constitucionales, concretamente el derecho a la tutela judicial efectiva”. He aquí unos ejemplos de la indefensión que Eliseo Gil y los grafitos hallados han sufrido en los juzgados de Álava.

El juzgado no ejerció la custodia judicial de los hallazgos: el yacimiento nunca estuvo precintado y los hallazgos nunca estuvieron bajo custodia del juzgado sino que siempre han permanecido en el museo de arqueología de la parte querellante, la Diputación. Precisamente por ello, cuando en 2012 el juzgado de instrucción pidió un informe pericial al Instituto del Patrimonio Cultural de España y le entregó treinta y nueve piezas para analizar, ocho de ellas habían estado con anterioridad en 2008 y 2009 en manos de dos laboratorios ajenos, pero el juzgado no tenía constancia de ello porque no ejercía la custodia. En base a ese informe la sentencia del juicio declara manipuladas treinta y ocho piezas, de las cuales siete habían estado con anterioridad en manos de esos dos laboratorios ajenos.

En 2020, en el juicio oral dos restauradoras del museo de arqueología testificaron que “en nuestro servicio entraron cajas de cerámicas de Iruña para ir limpiándolas, y empezamos a lavarlas. Había unas veinte cajas y cuando íbamos por la segunda, apareció el dibujo de una ave con una rama en el pico en una cerámica. Nos habían avisado que si aparecía algún grafito diéramos parte al museo, y fue lo que hicimos. Se llevaron las piezas. No hemos vuelto a verlas, ni las lavadas ni las sin lavar”. El juzgado no escuchó debidamente ese testimonio, porque en su sentencia no recogió la existencia de esas cajas ni reclamó su entrega, a pesar de que las piezas sin lavar podrían estar como recién salidas del yacimiento.

Por otro lado, la sentencia del juicio reconocía que “no ha resultado probado suficientemente que él mismo [Eliseo Gil] hubiera realizado de propia mano los grafitos contemporáneos”, pero repetía varias veces que los realizó “bien por sí o bien por medio de terceras personas” La propia sentencia, pues, demostraba que Eliseo Gil es inocente, porque no lo hizo él, ya que “no ha resultado probado suficientemente”, ni tampoco “por medio de terceras personas”, porque no existen, no están identificadas, en once años a nadie se ha procesado ni llamado a declarar ni siquiera se han buscado esas recién inventadas “terceras personas”. A pesar de ello, la sentencia condenó a Eliseo Gil.

Éste presentó un recurso de apelación ante la Audiencia Provincial de Álava, que lo desestimó manteniendo fundamentalmente la condena al aceptar los hechos “probados” de la sentencia del juicio. Tampoco escuchó debidamente los testimonios de las restauradoras en el juicio oral ni leyó debidamente la sentencia del juicio.

La Audiencia Provincial defendía que, “bajo control de la Instructora de la causa, solo la Diputación podía y debía hacerse cargo de los objetos”, siendo obvio que no hubo “control de la instructora” porque algunas piezas estuvieron en laboratorios ajenos antes del informe pericial que sirvió para culpar a Eliseo Gil.

Para defender que los hallazgos no estuvieran bajo custodia judicial sino en poder de la “parte querellante”, argumentó que “no se conocen razones para tratar de desacreditar con malas artes unos hallazgos. Nada habría sido más gratificante para la parte querellante que confirmar esa autenticidad, pues hubiera convertido el yacimiento de Iruña-Veleia en un foco de atracción excepcional para la provincia”. Este argumento es una mera opinión personal difícil de ser compartida: si alguien presenta una querella lo que pretende, lo “más gratificante”, es ganarla; para eso la ha presentado. Si la Diputación hubiera deseado la autenticidad, habría acudido (como se hace en todos los demás casos) a laboratorios científicos expertos en vez de enredar al juzgado.

Queda confiar en que el Tribunal Constitucional admita el recurso de amparo y lea y escuche debidamente.

___

Gontzal Fontaneda, en nombre de las asociaciones SOS Iruña-Veleia, Iruña-Veleia Martxan y Martin Txipia

Kategoriak Sailkatugabeak | Erantzun

Soriako hilarriak San Telmo Museoan, Donostian. Astearte honetan Eduardo Alfaroren hitzaldia

Azaroaren 13tik urtarrilaren 16ra arte egongo da zabalik Euskaltzaindiaren eta San Telmo Museoaren artean antolatu duten erakusketa. Eduardo Alfaro arkeologoak hitzaldia emango du astarte honetan (azaroak 16, 19:00): Costumbres romanas para la muerte en Tierras Altas de Soria. Huellas del euskera en epigrafía antigua. Duela urtebete Bergarako Laboratorium Museum-en egindako erakusketa bera da.

Notizia hedabideetan: Berria, Naiz, Noticias de Gipuzkoa, San Telmo Museoa

Kategoriak Sailkatugabeak | Erantzun

“Aritzu vs. Aritzu. O las falsas amistades (botánicas) entre vascos y sardos”, Alberto Santanaren predikua Facebook-en

Alberto Santana

14 de octubre a las 1:29  · ARITZU vs. ARITZU,O LAS FALSAS AMISTADES (BOTÁNICAS) ENTRE VASCOS Y SARDOS.—————————————-Mi compañera L. es sarda y mis dos hijos M. y N. son sardo-vascos. Yo mismo, si fuera posible, optaría por la doble ciudadanía de inmediato para reforzar aun más la unidad familiar. Somos una familia políglota y multicultural, y aunque a veces parezcamos un poco alocados no tenemos ningún problema de identidad.Recientemente hemos tenido que venir al pueblo, en Sardinia/Sardegna/Cerdeña, para resolver algunos trámites administrativos y, como hacemos desde hace décadas, hemos aprovechado para visitar otras localidades menos frecuentadas del entorno.Al entrar en Aritzu -un pueblo a 800 mts de altitud, situado en el corazón agreste de las montañas de la Barbagia- para asistir a la celebración de la fiesta anual de la castaña, no he podido evitar recordar que el nombre de este burgo es uno de los pilares fundamentales sobre los que se está construyendo en los últimos años la falsa teoría de la hermandad entre el euskera y la antigua lengua sarda. Aritzo, llamado también Aritzu por sus habitantes los “aritzinus”, es uno de los grandes trofeos que exhiben los partidarios de este nuevo mito vasco. La identidad formal del nombre del pueblo sardo con el nombre de la aldea de Aritzu, en la Ultzama navarra, y la aparente transparencia de su significado en euskera: (H)Aritz = Roble, identificable por cualquier principiante en el estudio de la lengua vasca moderna, hacen que resulte muy simple llegar a la conclusión de que, al menos en esta región de Sardinia, la población debía de hablar en euskera en alguna etapa del pasado y que aún se han conservado restos de nuestra lengua en cientos -miles, según los más apasionados- de topónimos sardos e incluso en muchas palabras de los dialectos vivos del sardo actual. La propuesta de hacer derivar el Aritzo sardo del Aritza euskaldun es tan simple que hasta la Wikipedia italiana se ha hecho eco de la misma. JARRAITZEN DU.

Hainbat erantzun jaso du:

Pilar Riaño: No solo Aritzu, teoria muy sensata

José Mari Llamosas: Alberto Santana cada vez que hablas sube el pan.

Fernado Pérez Laborda: Su ‘amigo’ Blasco Ferrer (reconocido lingüista internacional, algo que Santana está muy lejos de conseguir como historiador) aisló 60 lexemas (raíces con significado léxico) del paleosardo que vinculaba directamente con el euskera. Todos estos lexemas deben ser también ‘falsos amigos’. Lo primero, la relación entre ambas lenguas no es ‘exclusiva’ de Blasco Ferrer, véase sino Hübner 1860, Schuchardt 1884, Trombetti 1902, Obermaier 1913, Lafon 1923, Bertoldi 1931, Wagner 1950, Hubschmidt 1953, Paulis 1987, Villar 1995, Arnáiz 1998, Koch 2013. Lo segundo, esta ‘rocambolesca migración’ está amparada por los genetistas. Ya que los historiadores pueden opinar de lingüística, pues también los genetistas, digo yo… y son varios los que encuentran una fuerte relación entre ambos pueblos: Piazza 1988, Lazaridis et al. 2013, Lalueza-Fox 2014, Günther et al. 2015, Eneko Iriarte 2021. Ah, y por último, mi tatarabuela era sarda y se apellidaba Murguia. Otra falsa amiga.

Beste hari batean, norbaitek La Nuova Sardegna egunkariko link hau erantsi dio: “Quel filo che lega i sardi con i baschi”

Egunkari honek berak argitaratu zuen Paolo Francalacci genetistaren iritzia: “Il genetista conferma i origini comuni tra i sardi i baschi”.

Hari beretik, genetista honen artikulua agertu zen Berrian eta Garan

¿Euskera y paleosardo, lenguas hermanas? liburuaren gaztelerazko laburpena: Hemen klik eginda aurkitu eta jaitsi daiteke.


Kategoriak Sailkatugabeak | Erantzuna 1

Borja Ariztimuño filologoaren txio sinpatikoa Euskadi Irratiko elkarrizketaren harira

ˈborxa aˈɾis̻tĩmũˌɲõ {tho/berori}@protoeuskaldun . Txioa. Ba gaur Elexpururi Euskadi Irratiko Amarauna saioan egindako elkarrizketa entzun dut eta ez dakit barre ala negar egin, eta sumindu. Zenbat astakeria eta ze merke… (ez dut fokua kazetariengan jarriko, nahiz eta haiek ere baduten, beste gai batzuetan bezala, ardura pixka bat) 3 oct. 2021·

Elkarrizketa honetaz ari da: Euskadi Irratian (2:12:00tik aurrera). Eta azpian 14 segunduko korte bat jarri du 15 minutuko elkarrizketa honetatik aterea: Goiena Telebistan

Kategoriak Sailkatugabeak | Erantzun

“El segundo informe de Madariaga y la importancia de los controles en ciencia”, Miguel Thomsonen ekarpen kritikoa Ama Atan

Todos los científicos sabemos que la inclusión de controles adecuados en un experimento o análisis es imprescindible para que el experimento o análisis tenga validez. Todos… menos el geólogo José Vicente Navarro, del Instituto del Patrimonio Cultural de España (IPCE), que en sus análisis como perito para el juicio contra Eliseo Gil por los hallazgos de Iruña-Veleia no incluyó ningún grafito de control (lo cual hace dudar de su condición de científico). Navarro, en su informe [1], solo hace alusión a una “pieza de referencia” seleccionada después (!) de realizar los análisis, lo cual es una aberración desde el punto de vista científico: los controles se deben seleccionar siempre antes de hacer los análisis, porque si no, no son controles. Sin embargo, a pesar de que el uso de controles es fundamental en ciencia, lo cual también es conocido por cualquier lego que posea algo de cultura o educación superior, la jueza del juzgado de lo penal nº 1 de Vitoria dio por bueno el informe de Navarro, el único de los cuatro sobre análisis físicos entregados al juzgado que consideró falsos los grafitos de Iruña-Veleia y que fue el que determinó la condena de Eliseo Gil. Es muy sorprendente que la jueza diera por bueno el informe de Navarro sin controles, no solo por su nivel de cultura, educación y experiencia judicial con peritajes científicos, sino porque para el mismo juicio se presentó otro informe sobre análisis físicos en el que sí se incluyeron controles: el 2º informe del químico Juan Manuel Madariaga, Catedrático de Química Analítica de la Universidad del País Vasco [2]. Y fue precisamente el uso de controles por parte de Madariaga lo que determinó la interpretación de sus resultados por parte de la jueza: no concluyente. Esto es lo que dice en la sentencia sobre el 2º informe de Madariaga [3]: JARRAITZEN DU.

Kategoriak Sailkatugabeak | Erantzun

Liburu berriaz elkarrizketak Goiena Telebistan eta Euskadi Irratian eta aurkezpena Hernanin

Liburuak, idatzi eta argitaratzeaz gain, saldu eta irakurri egin behar izaten dira. Goiena Telebistan Txomin Madina kazetariak eginiko elkarrizketa eta Euskadi Irratian Nagore Telleriak (2:12tik aurrera). Bestalde, joan den larunbatean Dobera Elkarteak antolaturiko liburu-azokan aurkezteko aukera eman zidaten. Milesker denei.

Kategoriak Sailkatugabeak | Erantzun

“Hizkuntzaren ustezko bidaiak”, Itziar Ugarte Irizar kazetariak Berrian

Berria 2021-9-25. Itziar Ugarte Irizar

«Badakigu toponimia, etimologia bezala, arbuiatua izan dela, egin izan diren gehiegikeria, errazkeria eta interpretazio fantasiosoengatik, baina horrek ez du inola ere esan nahi etimologia eta toponimia ikertzea ahuntzaren gauerdiko eztula denik, hizkuntzari gagozkionez». Abiapuntuan Jose Angel Irigarai idazle eta Pamielako kidearen hitz horiek jarrita aurkeztu da Saio eta Testigantza saileko ale berria: Juan Martin Elexpururen (Bergara, Gipuzkoa, 1950) Euskararen ustezko kidetasunak Italian eta Korsikan. Bi herrialde horietako leku izenen eta euskarazkoen arteko ustezko kidetasunak bildu eta ordenatu ditu ikerlariak, argazki, mapa eta bestelako elementu argigarriz lagunduta.

Elexpururen lan berriak badu aurrekari bat: ikerlariak duela lau urte argitaratutako Euskararen aztarnak Sardinian? saiakera, Pamielarekin argitaratua hura ere. Aurrekaria soilik ez: haren jarraipen eta osagarri modura aurkeztu dute argitalpen berria. Liburu hartan ez bezala, ordea, Italiako iparraldearen eta euskal hizkuntzaren arteko loturak aurrez ikertu izan direla oroitu du egileak, eta, horien artean, Frederick Krutwigen Garaldea liburua (1978) aipatu du: hartan, Aosta eta Piemonte aldeko toponimian aurkitutako izenkideak nabarmendu zituen Krutwigek”. JARRAITZEN DU.

Diario Vasco 2021-9-15. Jon Agirre. “Piamonte inguruan dagoen kidetasun pilaketa nabarmena da”.

Kategoriak Sailkatugabeak | Erantzun

“Euskararen ustezko kidetasunak Italian eta Korsikan” liburua aurkeztu zen atzo Donostian.

Euskararen aztarnak Sardinian argitaratu zuen liburu honen egileak 2017an, eta haren jarraipena eta osagarria da neurri batean esku arteko hau. Esan beharra dago Italiako Iparraldeak Sardiniak baino lehenago piztu zuela zenbait ikerle euskaldunen arreta. Federiko Krutwig euskaltzainak Aosta eta Piemonte aldeko toponimian aurkitu zituen izenkideak nabarmendu zituen Garaldea liburuan (1978), eta geroxeago hari berari tiratu zion Bernardo Estornés Lasak Auñamendi Entziklopedian.

Baina harrezkero ez euskaldunek ez atzerritarrek, inork ez dio gaiari orain arte heldu. Obra honetan Elexpuruk, Sardiniako ikerketak eskaini dion esperientziaz baliatuta, Korsikan, Frantziako eta Suitzako Alpeetan eta Italiako penintsula osoan jarri ditu begiak. Harrigarriak dira toponimian aurkitu daitezkeen kidetasunak, hirurehun bat leku-izen berdin eta mila eta bostehun antzeko, Italia ipar-mendebaldean ematen delarik dentsitaterik handiena, Piemonte, Aosta, Lonbardia eta Ligurian, antzinatean liguriarrenak izandako lurraldeetan. Baina kidetasunak ez dira toponimiara mugatzen. Mitologian, adibidez, gure Basajauna eta Laminak aurkituko ditugu Alpeetan. Eta hau guztia argazkiz eta mapaz ondo hornituta.

Zergatik hainbeste euskal toponimo leku horietan? Hipotesia

Ez da batere erraza  azalpena bilatzea. Gauza bat izan dezakegu garbi: ezinezkoa dela kasualitatearen edo homofoniaren fruitu izatea. Bururatzen zaigun hipotesi bakarra honako hau da: Neolito aroan euskararen familiakoak ziren hizkuntzak egiten zirela Europako leku askotan, eta Brontze Aroan ekialdetik zetozen herri indoeuroparrak Europa gehienaz nagusitu zirenean, herri aurre indoeuroparrak, agian euskararen familiako hizkuntzak egiten zituztenak, leku menditsuetan babestu zirela, Alpeen eta Apeninoen magaletan liguriarren kasuan. Horrek azalduko luke zergatik euskal toponimoen dentsitatea askoz ere handiagoa den leku menditsuetan lautadetan baino.

Osatu ditugun mapek garbi erakusten dute zenbat eta ekialderago eta orduan eta euskal toponimo gutxiago ageri dela Alpeen magaletan, eta Toscanatik behera oso bakanak direla, nahiz eta badiren Italia erdi eta behealdean ere harrigarri samarrak.

Lehen liburuaren sarreran testutxo hau sartu genuen: ”Ikasleak ginela euskal arkeologo izentsu batek zera esaten zigun klasean: ‘Arkeologia liburu txar bat bezalakoa da. Antzinako biztanleek zer jaten zuten, zer tresna erabiltzen zituzten edo hildakoak nola ehorzten zituzten esaten dizu, baina ez askoz gehiago. Beste guztia asmatu, ondorioztatu egin behar duzu. Baina hori dituzun datu urriak ondo lotuz eta zentzuz interpretatuz egin behar da. Eta hala ere sekula ez duzu ziur jakingo zuzen zabiltzan ala ez’.

Esku arteko gai honek ere arkeologiaren antz handia du. Paleosardinierak ez du testu idatzirik utzi, dakigula. Agiri zaharretako izen propio batzuk, ondorengo hizkuntzetan suma daitezkeen arrasto batzuk, eta batez ere leku-izenak dira liburu txar honen letrak, tunel iluneko ipurtargiak”.

Orain aztertu dugun eremuan aurkitzen diren leku-izen batzuk: Alagna, Alza, Alzate, Arabba, Aranno, Arlaz, Arno, Arre, Auzate, Ascona, Baiona, Balzola, Velate, Berrio, Betolacce, Borda, Eccay, Erlo, Gabiola, Gallaretta, Garbe, Gorla, Iria, Irogna, Carabietta, Carcare, Lete, Lesa, Nardi, Occhetta, Olano, Oletta, Olza, Orbe, Oro, Orria, Ottano, Sarissola, Ubaia, Urbel, Uria, Veleia, Zalla, Zubiena, Suffia, Zumaglia

Liburuarekin batera mapa-poster bat ere argitaratu dugu. Mapa hau ez da liburu-dendetan salduko. Egileari eska dakioke.

Kategoriak Sailkatugabeak | 7 erantzun

“Iruña-Veleia auzitegietan”, Gontzal Fontaneda Berrian

Irailak 8. Gontzal Fontaneda. Eliseo Gilek, Iruña-Veleiako epaiketan zigortuta, babes eskeko helegitea aurkeztu du Espainiako Auzitegi Konstituzionalean, benetako babes judizialerako eskubidea urratu zaiolako, erruduna den frogarik ezta grafitoak faltsuak diren frogarik ere ez da aurkeztu eta. Gainera, epaitegiak ez du aurkikuntzen zaintza gauzatu, beti salatariaren esku egotea baimenduz.

Instrukzioa

2012. urtean instrukzioko epaileak txosten bat eskatu zion IPCE Espainiako Kultur Ondarearen Erakundeari. Hogeita hemeretzi zeramika eman zitzaizkion aztertzeko. Dokumentatuta dago lehenago ere zeramika horietatik zortzi beste bi laborategiren esku egon zirela. Aurkikuntzak zaintzen ez zituenez, epaitegiak ez zuen irregulartasunik antzeman IPCEri emandako zeramiketan, haietako zortzi lehen ere beste laborategi batzuek erabilita, eta horregatik baliozkoak ez zirela. (JARRAITZEN DU)

Kategoriak Sailkatugabeak | Erantzun

Igandean, abuztuaren 1ean, Iruña-Veleiako aurtengo 4. bisita gidatua

Hileko lehenengo igandeetan egiten ari dira, maiatzetik urrira biak barne. Hurrengoak abuztuaren 1ean, irailaren 5ean eta azkena urriaren 3an izango da.
Bisita goizeko 11etan hasiko da, bertako aparkaleku nagusian, 14:00 inguruan amaitzeko.
Bisitak Iruña-Veleia Martxanek antolatzen ditu eta doakoak dira.
Bisitan hainbat gai azaltzen da: indusketan topatutako grafitoen altxorra, epaiketan jakin izan duguna, hiriaren desagerpena eta bagaudak, euskalduntze berantiarraren teoria deuseztatzeko duen garrantzia eta bisitarien galderak.
Bisita online ere egiteko aukera dago, www.geostrakaren bidez.
Izena emateko http://tiny.cc/091wtz edo 663901248 telefonoan. Jarraitzen du. (Euskeraren Jatorriaren blogetik).

Kategoriak Sailkatugabeak | Erantzun