“Vascos cobardes: minorías o mayorías?”, Kataluniatik gogoeta kritikoa Euskal Herriaz, Iruña-Veleia ere gogora ekarriz

Lagun batek ondorengoa bidali digu. Identifikatua sentitu naiz artikuluarekin. barcelona.indymedia.org gunean azaldu da, Ariadna delako baten sinaduraz.

Vascos cobardes: minorías o mayorías?  
13 abr 2017
Como es posible que en el País Vasco sigan tan colonizados por los españoles, a pesar de sobrevivir todavía esas extraordinarias tradiciones de actividad colectiva, en la cultura o en la fiesta por ejemplo, pero también en lo político y social, como lo ha demostrado hace poco el casi increíble protagonismo colectivo en el desarme de ETA?
     
 
Una Euzkadi súcube de unas costumbres pusilánimes?
No hace falta muchos días de permanencia entre nuestros hermanos vascos, andando posiblemente juntos con amigos de allá, para intuir y descubrir algunas razones importantes del retraso que nos llevan en el camino de la dignidad nacional. Claro, visto desde lo social más consciente, no representa ninguna sorpresa la merma progresiva del instinto nacional, sobre todo después de que a partir de hace un par de décadas hayan desmontado, como nos informan, las pocas organizaciones radicales que tenían. Como nosotras la CUP o la ANC, hablando claro.
Desde luego, también desde los raros círculos culturales más coherentes que quedan en Euzkadi, la gente se declara muy preocupada inclusive de la pérdida progresiva del uso del euskara, el vascuence, a pesar de que la mayoría de los niños lo aprenden ahora en la escuela.
Lo que no nos tendría que sorprender si, haciendo otro ejemplo, la mayor parte de la población ni tan siquiera tiene vergüenza de andar por la calle o en los bares leyendo la prensa colonial española. Que desde luego es un mofa ya de por si desconcertante pero que sigue todavía campando a sus anchas entre la gente, en la misma calle. Mirar: el periódico todavía más leído en la zona de Gipuzkoa, donde el vascuence parece más hablado, se llama “Diario Vasco” pero es de Vocento. Lógicamente de puro nacionalismo español, es decir castellano y de derechas. Que fue además fundado en la guerra por los fascistas quedándose siempre más o menos sutilmente implacable en desmontar día tras día todo lo que en el fondo suene a vasco de verdad. Sutilmente más o menos, habrá que decir.
Se tratará solo de cobardía o hay algo peor, señor@s “aberchales”?
Y mirar, estoy diciendo todo esto porqué me interesaba y me interesa mucho ese relato del euskera, la reconocida lengua más antigua de Europa, y luego también sobre toda la famosa mitología de ETA y del independentismo HB de antaño. Sin hablar de alguna que otra excepción como la extraordinaria Korrika, que sobrevive a pesar de todo . Así como algunas otra iniciativas originales del país del género del periódico Berria – por supuesto muy poco leído – o de revistas especializadas tan interesantes como casi imposibles de hallar.
Sin embargo y por desgracia, el hecho está ahí: la lengua natural de esas tierras se habla cada vez menos, sobre todo por parte de los niños, que cuando la han aprendido la van luego perdiendo en el uso, y esto cada vez más temprano. Así que me parece que podemos olvidarnos de recibir desde allí arriba alguna ayuda sustancial para nuestra propia descolonización de los españoles!
Además, a lo mejor una de las máximas responsabilidades la tiene precisamente ese sector intelectual que justamente tendría que trabajar y prestigiar en primer lugar esa lengua tan antigua e interesante. Por ejemplo, en la misma Universidad “vasca” han llegado a despreciar unos increíbles hallazgos de la época romana, cerca de Gasteiz (Iruña Veleia), donde han aparecido varios textos de hace dos mil años en euskera. Claro, luego nos preguntamos como es posible acreditar y valorizar la propia lengua, si hasta en los “máximos” niveles culturales se la chunguean así, por muy impregnados de colonialismo que estuvieran.
En los pocos días de mi estancia en Gipuzkoa he además descubierto algo todavía más desconcertante: el boicot por parte de parecidos sectores de la cultura “vasca”, académicos además, hacia una extraordinaria publicación intitulada “Civilización vasca” (Euskal zibilizazioa) que propone sustanciosas investigaciones sobre el multimilenario origen de los vascos. Con una hipótesis de trabajo que, según lo que he podido saber, hasta pueden aclarar no pocas dudas con relación a la prehistoria y a la evolución del homo sapiens en Europa. Pero mirar que ‘raro’: este libro ya ni se encuentra en las librerías, y su autor fue detenido por colaboración con ETA en un santiamén ! Queremos verdaderamente hablar de terrorismo?
Me pregunto entonces como se puede prestigiar la propria cultura de cara a la misma juventud, por ejemplo, o para intentar escarbar esa cobardía que ya parece estructural y demasiado arraigada entre los adultos y mayores de ese país hermano, con estas premisas de auto-destrucción cultural. O de desvalorización y desaire hacia los cada vez más infrecuentes vecinos que se muestran orgullosos de su propia lengua y cultura.
Kategoriak Sailkatugabeak | 14 iruzkin

Luis Mari Mujika hil da

Urte hasieran Eduardo Blasco Ferrer, joan den astean Hasier Etxeberria eta oraingoan Luis Mari Mujika. Berri txarrekin gatoz aspaldi honetan. Filologoa, idazlea, poeta, toponimia biltzailea, euskaltzalea… Obra zabala utzita joan zaigu lizartzarra. Berria, DV, Naiz. Gure doluminik sentikorrenak familiari eta hurbilekoei.

Kezka eta ekimena azaldu zuen Iruña-Veleiako auzian. Manifestua sinatu zuen (1.691. sinadura), eta 2010ean hiru hitzaldi antolatu zituen Mikel Fernandez adiskidearekin batera, bat Koldo Mitxelenan (Filloy/Elexpuru) eta beste biak Donostiako EHUren Irakasle Eskolako aretoan (Iglesias/Elexpuru eta Lakarra/Gorrochategui).

Kategoriak Sailkatugabeak | Utzi iruzkina

Hasier Etxeberria hil da

Hasier Etxeberria hil da, minbiziak jota. Kazetaria eta idazlea, izen handia euskal munduan, kultura arloan batez ere. Sentituko dugu haren falta. Doluminik sentikorrenak haren senide eta hurbilekoei.

Iruña-Veleiako auziaz arduratua zegoen, eta ardura horren frutu izan zen ETBrako egin zuen Iruña-Veleiako misterioa dokumentala eta haren ondorengo mahaingurua.  Berak sortu eta zuzendu zuen ZuZeu aldizkari digitalean ere egin zituen pare bat sarrera gaiaz, Non daude Iruña-Veleiako analitikak izenburukoa horietako bat.

Kategoriak Sailkatugabeak | Iruzkin 1

Sardiniarren jatorria euskal babeslekuan dagoela aldarrikatzen duen hipotesia indartzera datorren beste ikerketa genetiko bat argitaratu da

2017ko otsailean Oxford Unibertsitateak ikerketa-lan oso garrantzitsua argitaratu du sardiniarren ADN mitokondrialaz. Olivieri et al. 2017. “Mitogenome Diversity in Sardinians: a Genetic Window onto an Island’s past”. Anna Olivieri Paviako Unibertsitateko genetistak zuzendu du munduko hamahiru  unibertsitate edo ikerketa-etxeko hogeita hamabi ikerlek sinaturiko lana. Italiarrak eta sardiniarrak dira bi herenak eta Amerikako Estatu Batuak, Erresuma Batua, Alemania eta Portugalekoak dira besteak. Euskaldunik ez dago tartean. Antonio Torroni genetista entzutetsuak ere sinatzen du. Ikerketaren Pdf-a

Sardiniar modernoen 3.500 lagin aztertu dituzte eta prehistorikoen 21. Inoiz egin den mostra handiena. Ugari dira eskaintzen diren datuak eta ateratzen diren ondorioak, baina ez dugu ez lekurik eta ez gaitasunik horiek ondo azaltzeko eta interpretatzeko. Nolanahi ere, esan daiteke ikerketak frogatu samartua uzten duela Blascoren eta Francalacciren hipotesia, hau da, Mesolitikoan migrazioa izan zela Europa Mendebaletik (deitu Iberia iparraldea, Euskal Herria edo nahi dena) islara, egungo sardiniar populazioaren oinarria jarri zuena. Ekialdetiko migrazio goiztiar bat ere detektatu dute. Hona hemen pasartetxo bat.

The finding that 78.4% of Sardinians harbor ethnic-specific haplogroups might appear surprising in the European context. However, a similar – though not so extreme – scenario is seen in the Basque-speaking regions of Spain, where a survey of haplogroup H mitogenomes (54.1% of the populations) identified six autochthonous sub-haplogroups encompassing 29.0% of all mitochondrial DNAs (Behar et al. 2012)”. (Olivieri et al. 2017,  5. o.).

OLIVIERI et al. 2017. “Mitogenome diversity in Sardinians: a genetic window onto an island’s past”. Molecular Biology and Evolution. DOI: 10.1093/molbev/msx082. Oxford Unibertsitatea.

Kategoriak Sailkatugabeak | Iruzkin 1

Hernaniko jardunaldien balorazio oso positiboa egin dute antolatzaileek

Kategoriak Sailkatugabeak | Utzi iruzkina

Bihar, 12:00, elkarretaratzea Justizia Jauregiaren aurrean

Bihar, martxoak 21, elkarretaratzea egingo da Gasteizko Justizia Jauregiaren aurrean zortzi urteko Injustizia salatzeko. (2017-03-21)

*** 

(2017-03-21)

Kategoriak Sailkatugabeak | Iruzkin 1

Kafka Arabako Batzar Nagusietan

Gauza jakina denez, Arabako Foru Aldundiari dagokio Iruña-Veleiaren kudeaketaren ardura, eta Batzar Nagusiei aldundia kontrolatzea eta aztarnategiaren gaineko arauak eta irizpideak ezartzea. Une honetan epailearen zain gaude, ez dakigu auzia artxibatuko duen ala epaiketara eramango duen. Ez dakigu Nuñezek zuzendari izaten jarraitzen duen; urtarril amaieran bukatzen zitzaion zigorra. Bestalde, badakigu, Ertzaintzaren polizia txostenean garbi geratzen delako,  ez diotela inolako delitu zantzurik aurkitu Eliseo Gili. Bestalde, faltsifikazioaren tesia aspaldi hondoratu zen.

Hala ere, PPk mozio xelebre bat aurkeztu berri du, eta EAJk eta Podemos-ek ordezko zuzenketa are eta xelebreagoak. Azken batean, diru gehiago eskatzen zaie aldundiari , Jaurlaritzari eta inbertsore pribatuei Plan Zuzendariarekin jarraitzeko, hau da, sarraskiarekin jarraitzeko. EH Bilduk… txintik ere ez, “ni mú”. Hori bai, mozioaren alde bozkatu du. Gogoratu Lorena Lz de Lacalle, koalizio honetako batzarkidea, dela  taldearen bozeramalea Kultura Batzordean.

Otsailaren 15ean (asteazkena) izan zen mozioaren eztabaida eta bozketa, eta ia aho batez onartu zen “erdibideko zuzenketa”, BN-en webgunean irakurtzen dugunez: Alde: 44, Aurka: 0, Abstentzioak : 3 (Podemos-eko biltzarkide diskoloak). Txalo bero bat gure politikariei! Ez ote dira lotsaz urtuko?

Azpian mozio honi buruzkoak (egin klik hobeto ikusteko).

PPren mozioa

EAJren ordezko zuzenketa                        Podemos-en ordezko zuzenketa

Talde guztiek sinatu eta onartu duten erdibideko mozio

Kategoriak Sailkatugabeak | 3 iruzkin

Ostegunetako bilkurekin jarraitzen dugu

(2017 – o3- 16)

Kategoriak Sailkatugabeak | Utzi iruzkina

Gaur hitzaldia Iruña-Veleiaz Zizurkilen

Gaur arratsaldean hitzaldia Zizurkilen. Joan den larunbatean, Emakumearen Egunaren bueltan, Zizurkil eta Villabonako emakume talde handi bat (62 lagun) izan genuen Iruña-Veleian bisitan. Bi talde egin behar izan genituen. Oso ondo joan zen.

Bestalde, Karlos Uragak ondutako erakusketa ikusgai izan da Zizurkilgo Liburutegian. Gaur azken eguna.

Kategoriak Sailkatugabeak | Utzi iruzkina

Elkarrizketa aste honetako Argian

Aste honetako Argian (2017-03-12) Miel Anjel Elustondo kazetariak niri egindako elkarrizketa argitaratu da. “Irudipena dugu frogak, ezkutuan bada ere, eginak daudela eta ez dutela faltsutasunik aurkitu” titulatu dute.

***

Juan Martin Elexpuru, SOS Iruña-Veleia elkarteko kidea

“Irudipena dugu probak, ezkutuan bada ere, eginak daudela eta ez dutela faltsutasunik aurkitu”

  • Hor da beti Iruña Oka udalerria Arabaren erdi-erdian. Hor da beti Iruña-Veleiako aztarnategi erromatar garaikoa. Hor da beti egiazkoak diren, faltsuak diren, bertan aurkitutako ostraka edo grafitoak. Oinezkoak egia jakin nahi…

    Zertan da kontua, auzia, “afera” edo dena delako korapilo bihurria?

    Zortzi urte igaro eta gero, joan den ekainean amaitzen zen, legez, auzia instrukzioan edukitzeko epea. Bost urte baino gehiago irekita zeramaten kasuak itxi egin behar ziren. Honek, zazpi urte zeramatzan arren, urte bat gehiago luzatu zen epea. [Aztarnategiaren zuzendari] Eliseo Gilen abokatuak errekurtsoa jarri zuen eta, oraindik orain, epaitegiaren jakinarazpena jaso du, esanez errekurtsoa onartzen dutela, ez zegoela zertan luzatu instrukzioa, justifikaziorik ez zuela, hartu beharra zegoela erabakia. Jakinarazpenak arrazoitzen zuen, hala ere, erabakia ez zela hartu Eliseo Gilen abokatuaren eskariagatik, fiskaltzak egindako akatsagatik baizik, epea pasata gero egin omen zuelako luzatzeko eskaria! Surrealista. Alegia, esan nahi dut laster batean jaso dezakegula ebazpena, edo auskalo noiz. Desesperagarria da. Baliteke gaur esaten dugunak bihar balioa galtzea.

    Non da korapiloa?

    Zortzi urte eta zerbait daramatza auziak instrukzio-fasean, eta fiskalaren akusaziorik ez dago oraindik. Poliziaren txostena eginda dago –irakurria dugu–, eta han ez da delitu zantzurik batere. Arrastorik ez. Instrukzioaren luzapena guztiz ezohikoa da –Euskal Herrian dugun auzirik zaharrena da–, eta hori, epaileak eta fiskalak zer egin ez dakitelako, ziurrenik. Epaiketa bera akusatzaileen [Arabako Foru Aldundia] kontrako bihur daiteke, trapu zahar asko argira atera daitezke… Epaiketarik egiten ez bada, aldiz, barregarri geratuko dira, zortzi urtean faltsukeria aldarrikatzen ibili eta gero.

    Eta zertan da ostraken egiazkotasunaren korapiloa?

    Iritzi guztiz kontrajarriak daude horren inguruan. Batetik, Arabako Diputazioaren ekimenez, gehienbat EHUko irakaslez osatutako batzordeak ebatzi zuen ostrakak faltsuak direla. Bestetik, urte hauetan pisu handiko hainbat zientzialarik, atzerritarrak asko, kontrakoa esan dute, hau da, ostrakek benetakoak izateko itxura dutela. Hogei txosten egin dituzte zientzialari horiek. Gehienek ez dute lotura afektiborik Euskal Herriarekin, ez dute batera edo bestera jarduteko presiorik, eta horiek diote ostrakek benetakoak izateko itxura dutela. Edward Harris, Van den Driessche, Rodriguez Colmenero, Luis Silgo, Ulrike Fritz…

    “2008tik hona faltsutasunaren aldekoek ez dute ezer idatzi, Interneten bazterrak nahasteko ez bada,
    izen faltsuak edo ezizenak erabiliz”

    Horien ondoan, ordea, ostraka eta grafitoetan ageri diren euskarazko testuak faltsutzat ematen dituzten adituak ditugu. Zenbat buru, hainbat aburu?

    Bataren hitza bestearenaren kontra. Baina hor dira txostenak, hor argazkiak, hor aztarnategi ondo dokumentatua –ostraken argazkiak, transkripzioak, iruzkinak…–, eta jendea, berriz, axalekoan geratu da. Hedabideek ere, hasieran, arreta handia eman zioten aurkikuntzari. Alde jardun zuten lehenengo, gero kontra, modu akritikoan. Ondoren, mugimendu nahiko indartsu bat izan da ostraken benetakotasuna defenditu duena: 2009an publikatu nuen nik Iruña-Veleiako euskarazko grafitoak, Hector Iglesias filologo lapurtarrak 400 orrialdeko txostena idatzia du frantsesez…

    Argazkia: Juan Martin Elexpuruk utzia.

    Alberto Barandiaranen Veleia afera (2010) beste aldera.

    Bai. Eta jendeak ez du zertan batari edo besteari sinetsi. Jendeak egia nahi du, ez besterik, eta gaur egun gauza hauek ebidentzia fisikoen arabera argitu daitezke. 2009an, esaterako, bai Lurmen enpresak eta bai SOS Iruña-Veleiak eskatu zuten Europako arkeometrian espezializatutako zenbait etxek grafitoak aztertzea –aurkeztu zen aurrekontua, ez oso garestia–, baina epaileak ez zuen onartu eta bere horretan dago kontua. Uste dugu astebetean konpon zitekeela auzi hau, eta, neurri batean, baita Europara joan gabe ere.

    Ez da filologoen gorabehera, beraz.

    Ez filologoena, ez arkeologoena… laborategi espezializatuen garaia da.

    Komunitate zientifikoaren kontra ari zarete.

    Bai eta ez. Zein duzu komunitate zientifikoa? Joakin Gorrotxategi, Joseba Lakarra eta Isabel Velazquez? Horiek bakarrik? Batzordekideez aparte, ia inor ez da faltsutasunaren alde lerrokatu publikoan. Joan den zortzi urtean nor busti da kontu honetan? Konturatzen zara hamar txosten idatzi zirela –sei, faltsutasunaren alde garbi–, baina horietako bat ere ez dela publikatu? Zergatik ez da publikatu, unibertsitateko irakasleak beren artikuluak aldizkari indexatu eta espezializatuetan publikatzeko irrikan bizi dira! Inork ez du hitzik argitaratu. 2008tik hona faltsutasunaren aldekoek ez dute ezer idatzi, interneten bazterrak nahasteko ez bada, izen faltsuak edo ezizenak erabiliz.

    Zer irabaziko dugu, zer galduko, epaileak erabakia, zeinahi dela ere, hartzen duenean?

    Ez naiz igarle, ezin esan zer erabakiko duen epaileak. Logikoena litzateke gaia artxibatzea; epailearen esku dago delitua egon den, edo ez, erabakitzea, ez ostrakak benetakoak edo gezurrezkoak diren esatea. Delitu zantzurik ez bada, logikoena litzateke auzia artxibatzea, Arabako Diputazioak piezak liberatzea –berea du eta ondarearen jabetza, jabego intelektuala Lurmenek badu ere, berak aurkitu zituelako–, eta Espainiar Estatutik kanpo dauden laborategi espezializatuen esku uztea. Londresen, Belgikan, Alemanian… prest dira, harremanak izan ditugu.

    “Saltsa-maltsa handia izan da, interes mordoa pilatu da, interes ezberdinak, korapiloa estu-estu egin dutenak”

    Ez du ematen zerua eskatzen ari zaretenik.

    Logika hutsa eskatzen dugu, ez besterik. Irudipena dugu probak, modu ezkutuan bada ere, eginak daudela, eta ez dutela faltsutasun frogarik aurkitu. Hemen egin diren irregulartasunen artean, bat izan da 2008ko azaroaren 19an –E eguna, alegia–, erabakia hartu zen egunean, txosten bakarra zegoela entregatuta: [Joakin] Gorrotxategirena. Gainerako bederatzi txostenak ez zeuden entregatuta, eta batzuk, seguru asko, idatzita ere ez. Txostenok gero etorri ziren, hurrengo egunean, edo astebetera, edo hilabetera. Horixe izan zen lehen irregulartasuna.

    Zer esan nahi duzu?

    Ebazpenak dio “zientzialariek aho batez” hartu zutela erabakia, baina ez da egia, txosten bakarra zegoen-eta entregatuta ordurako. Beste irregulartasun bat, handia, auzitegiari dagokiona, izan zen piezak kereila jarri zuenaren esku uztea, hau da, diputazioaren esku. Hori sinestezina da! Euren zaintzapean izan dituzte ostrakak, euren gustuko grafologo eta eskuek erabili dituzte piezak, zer egin den, eta zer ez, ez dakigula.

    Gure herriko kultur elitearen utzikeria salatu izan duzu inoiz han edo hemen.

    Euskal komunitate politiko eta kulturalaren jokaera eskasa. Sinesteak gorabehera, batere ez sakondu nahi izatea dago eta, momentu batean, zentsura ezartzea bestela pentsatzen dutenei. Zentsura hori nabarmena izan da hedabideetan. Gauza asko egin ditugu SOS Iruña-Veleiak, Euskararen Jatorriak, Martin Ttipiak… Elkarretaratzeak, kongresuak, bisita gidatuak, hitzaldiak… eta horietarik ia ezer ez da hedabideetan agertu. Guk bidalitako iritzi-artikuluak publikatzeko ere lanak. Bada hedabideren bat, lau-bost urtean Iruña-Veleia hitza paperean idatzi ez duena. Eta ez dut izenik esango! Kar, kar…

    Zentsura?

    Zentsura ez bada, latineko damnatio memoriae ote da, bada? Zer da Iruña-Veleia tabu bihurtze hori? Ez dakit hitza zentsura den, edo itzalaldi informatiboa, baina hori hor dago.

    Hemendik atzera zer?

    Epailearen eskuetan gaude, oraintxe ezin dugu besterik egin, itxaron baino; zarata ateratzeaz aparte, jakina. Kasua artxibatzen badu, indar egin beharko dugu piezok behingoz askatzeko eta dagokien bidea emateko. Epaiketarik bada, berriz, indar egin beharko da alde guztietatik epaiketa justua izan dadin.

    Zergatik gertatu da hau?

    SOS Iruña-Veleiatik egiten dugun irakurketaren arabera, euskal filologoak izan ziren ostraken egiazkotasunaren kontra agertzen lehenak. Zergatik? Grafitoetan agertzen den euskara eta beraiek irudikatzen duten orain dela bi mila urtekoa, ez datozelako bat zenbait puntutan. Bestalde, EHUk aspaldi bereganatu nahi zuen aztarnategia, zelo ikaragarriak zituen Lurmen enpresa pribatuarekiko. Arrazoi gehiago? Euskalduntze berantiarraren lobbyaren presioa, esanez garai hartan Araban ez zela euskararik egiten, derrigor faltsuak izan behar zirela… Vatikanok ere badirudi muturra sartu duela. Azkenik, politikarien eskuhartze eta erabakiak ditugu. Erabaki hura hartu zenean, EAJkoa zen ahaldun nagusia, EAkoa Kultura diputatua, erabakia proposatu eta sinatu zuena; orain EH Bildukoa da, eta horrela arku politiko guztia blokeatuta geratu zen; hau izan liteke isiltasuna esplikatzeko gakoetakoa bat. Saltsa-maltsa handia izan da, interes mordoa pilatu da, interes ezberdinak, korapiloa estu-estu egin dutenak.

     
    Hezurretan

    “Badira berrogei bat grafito, hezurrean eginak. Horiek, karbono-14ren bitartez datatu daitezke. Izan litezke hezurrak zaharrak, eta berriak idazkunak, baina hezurretan adituak lehenengo begiratuan, edo bigarrenean, igarriko dio idazkun horiek zaharrak edo berriak diren. Duela bi mila urteko hezurrean era batera grabatzen da, edo hobeto esan, ezin da grabatu, zeren ez dauka kolagenorik eta hautsi egingo da. Besterik da orain dela hilabeteko hezurrean. Hor daude, beraz, karbono-14a, batetik, eta adituaren begia eta tresneria bestetik. Horretaz ere egina dago txostena, Ramon Baxarias paleo-osteologo katalanarena. Euskal Herrian ere baditugu hezurretan adituak, eta agian bustitzeko garaia heldu zaio baten bati”.

    2017ko martxoaren 12a
Kategoriak Sailkatugabeak | 5 iruzkin