Iruña-Veleia, egia ala gezurra?

Atzo Euskaltzaindiak  II. Nazioarteko Dialektologia Batzarrari hasiera eman zion Bilboko Euskal Museoan. Iruña-Veleia Argituko talde batek pankarta zabaldu zuen atean eta agiri bat banatu euskaltzainei eta biltzarkideei. Honela amaitzen da:

“Aurten egitea aurreikusten den epaiketan Aldundiak 7 urteko espetxe zigorra eta Jaurlaritzak 600.000 euroko isuna eskatzen die Eliseo Gili eta Oskar Eskribanori nahiz eta Euskal Herrirako aurkikuntza handia egin. Arabako Foru Aldundiak eta Eusko Jaurlaritzak Iruña-Veleiako euskera zaharra suntsitu nahi dute eta Euskaltzaindiak ez du ezer egingo?”

                                                                                                            (Berria 03-14)

Eskoriatza Bergara eta Hernani izan ziren lehenak, Etxarri Aranatz izan zen hurrengoa, eta orain Arbizu eta Iturmendi gehitu zaizkie. Orain arte aurkeztu den leku guztietan onartu da mozioa, gehiengo handiz gainera. Seinale ona. Bide honetatik jarraitzeko asmoa dago.

 Barren aldizkaria. DV. Lehen hitzaldia: otsailak 27, asteazkena, 19:00

Iruña-Veleia, erromatar hiria Araban. Juan Martin Elexpuru Hitzaldiaren grabazioa

barren.eus  2019-02-18 12:11

Aste batzuk igaro diren arren, interesgarria iruditzen zaigu Filloyren idatzia hona ekartzea, Iruña-Veleia: Sobre dímes y diretes. Aldizkari berean dator Ignacio Rodriguez Temiño arkeologo sevillarraren iritzia ere, Iruña-Veleia: dos notas específicas.

Liburuaren harira, elkarrizketak Gasteizko Halabedi Irratian eta Euskadi Irratian.

Gauza jakina denez, hamabostero astearte goizetan (10:30) elkarretaratzea egiten da Gasteizko justizia-epaitegiaren aurrean (ostegunero -20:00- diputazioaren aurrean). Gaurkoak berritasun ikusgarri bat izan du, Chals artista arabarrak  letra erraldoiekin egindako instalazioa.

(Berrian, Noticias de Gipuzkoan eta Zuzeun argitaratu da)

Iruña Veleia gaia dela eta, El Salto hedabidearen arabera, zuk zeuk esana da: “No se puede tirar adelante cuando 26 expertos de primer nivel defienden la falsedad o imposibilidad de la verificación/… La única oportunidad es que el conjunto epigráfico se archive, de alguna manera se olvide y que se excaveel yacimiento en profundidad, al lado de donde salieron los restos, a ver que sale”

Ba, badago beste aukera bat (gutxienez) grafitoak benetakoak diren frogatzeko, eta da, EHB, EAJ eta PSOEren botoekin, Hernaniko Udalak erabaki duena (Bergara eta Eskoriatzako udalei jarraiki): zientzia izan dadila epaile. Zientziak badu tresnarik, grafito baten antzinatasuna zehazteko. Horixe baita zientziaren ezaugarrietako bat: gauzak zehazki neurtzeko tresnak edukitzea, iritzi guztien gainetik. Sendagileari irudi lekioke norbaitek sukarra izatea.Baina, termometroa da sukarra zehazki neurtzen duena. Kasu honetan, badira laborategiak grafitoen antzinatasuna neurtu dezaketenak. Kapaz dira, Zumaiako haitzen antzinatasuna neurtzeko: milioika urteko antzinatasuna. Nola, ba, ez dute neurtuko Iruña-Veleiako grafitoen antzinatasuna!

Beraz, ezin da kasua artxibatu, eta are gutxiago ahaztu, froga zientifikorik egin gabe, espertoak esperto. Bestela, gerta dakiguke Altamirakoa. Alegia, Europako esperto guztiek faltsutzat jo zituztela hango pinturak; eta, “faltsifikatzailea” hil eta gero, esperientziak frogatu zuela benetakoak zirela. Halakorik gertatu ezkero, egingo genukeen ridikulua sekulakoa litzateke. Bataz, esperto guztiek ez dutelako faltsutzat jo; besteaz, zientziak tresna gehiago dituelako, Altamirakoa gertatu zenekoa baino; eta azkenik, akatsa errepikatzea litzatekeelako. Esango genuke, ridikulua egiten hasiak garela: espertoek zioten ez zela posible egiptoar hieroglifikoa agertzea. Eta gerora, Castejonen ere agertu dira.

Indusketa berri bat egitearekin ados, baldin eta arkeologoak, independienteak badira.

Beñi Agirre Oiartzabal
Eñaut Agirre Goia
Jexux Eizagirre Portillo
Tomas Elorza Ugarte
Juanjo Uria Zubiarrain

Urtarrilaren 30an egin zen bozketa. 11 bozka alde (EHBildukoak) eta abstentzio bat (PP). PPko beste zinegotzia ez zen batzarrean izan. Euskal Herriko laugarren udala da Etxarri-Aranatz  mozioa onartzen, Eskoriatza, Bergara eta Hernaniren ondoren.