‘Iruña-Veleia, lehen-lehenik pertsonak’, Gontzal Fontanedaren artikulua Argian

Otsailean, Argia digitalean Gontzal Fontaneda gasteiztarraren artikulu hau agertu zen.

Iruña-Veleia, lehen-lehenik pertsonak

   Eliseo Gil izeneko pertsona bat lanean ari zen aztarnategi arkeologiko bat zuzentzen. Duela 12 urte erromatarren garaiko pieza batzuetan III mendean datatu zituzten idazkunak azaldu ziren. Zientziarentzat, kulturarentzat eta euskararentzat altxorrak ziren, bada. Eureka!

   Baina orain dela 10 urte eureka amaitu zen. Euskal Herriko Unibertsitatearen aginte akademikoak idazkunak faltsutu zituela leporatu zion. Arabako Foru Aldundiaren aginte politikoak aztarnategitik egotzi (Unibertsitateari emateko) eta epaitegian salatu zuen. Hedabide-aginteak egi-erdikak eta gezurrak ere zabalduz jendaurrean belzten du. Eta badira 9 urte aginte judizialak akusatuen aulkian itxaroten zigortuta daukala. Bederatzi urtebete!

   Zuzengabekeria honen historia osoa eta egiaztatzen duten agiriak hementxe daude: http://www.veleia.fontaneda.net.

   Hasieratik, arazoa zientziarentzat, kulturarentzat eta euskararentzat garrantzitsua izan arren, zientzialariak isiltzen dira, intelektualak isiltzen dira eta euskaltzaleak isiltzen dira; agerikoa da arazoa aztertzea eta eztabaidatzea interesatzen ez zaizkiela, egia ezagutzeko gogorik ez dutela. Epaileak isiltzen dira; 9 urte joan dira eta batek daki azkenik noiz arituko diren. Politikariak isiltzen dira; herritarrak, zientzia, kultura eta euskara defendatzen dituztela adierazten dute, baina herritarrek, zientziak, kulturak eta euskarak itxaron beharko dute. Bost axola haiei; lehen-lehenik pertsonak direla aldarrikatzen jarraituko dute.

   Eta Eliseo Gil izeneko pertsonak ezin itxaron dezake; denbora luzeegia darama –10 urtebete oraingoz– jendaurrean belztuta eta ohoreaz, lanaz eta etorkizunaz gabetuta. Faltsutzailea dela ezin froga dezaketenez gero, betoz pertsona ondradu eta langile bat goikoen interes ilunetatik jendaurrean aldeztera.

   Asmo honetan, salaketa ken dezala eskatzeko, ostegunero arratsaldeko 8etan Aldundiaren jauregi aurrean elkarretaratzea egiten da, eta guztiok zaudete gonbidatuta.

2018, Eliseo Gilen birgainkuntzaren urtea.

Kategoriak Sailkatugabeak | 2 erantzun

Argian elkarrizketa Sardiniako liburuaz

Aste honetako Argian Mielanjel Elustondo kazetariak eginiko elkarrizketa luzea agertzen da Euskararen aztarnak Sardinian? liburua hizpide hartuta.

Juan Martin Elexpuru hizkuntzalaria

“Datuek erakusten digute Sardiniakoak euskararen aztarnak direla”

  • Euskara eta paleosardiniera –erromatarrek irla konkistatu baino lehen Sardinian hitz egiten zen hizkuntza–, lotu ditu Juan Martin Elexpuru (Ubera, Bergara, 1950) idazle eta hizkuntzalariak Euskararen aztarnak Sardinian? (Pamiela, 2017) liburuan. Lehen-lehenik, harridura eragiten duen hipotesia, ez berria.
2018ko martxoaren 18a
  

“Hipotesi nagusia da azken glaziazioaren ondoren, izotza erretiratu zenean, gure gune geografiko honetatik, ‘euskal babeslekua’ edo ‘franko-kantabrikoa’ esaten zaionetik, jendea hara eta hona barreiatu zela. Besteak beste, Sardiniara”. Argazkia: Zaldi Ero

“Hipotesi nagusia da azken glaziazioaren ondoren, izotza erretiratu zenean, gure gune geografiko honetatik, ‘euskal babeslekua’ edo ‘franko-kantabrikoa’ esaten zaionetik, jendea hara eta hona barreiatu zela. Besteak beste, Sardiniara”. Argazkia: Zaldi Ero.
 

Badakizu harrimena eragiten duela euskara eta Sardiniako hizkuntza zaharra loturik daudela aditzeak.

Jakina. Hala ere, lehenengo datuak eman behar dira han euskararen arrastoak daudela baieztatzeko. Helburu horixe gogoan, saiatu naiz liburu honetan. Ez naiz horretan saiatu den lehena, ez proposamena egiten ere lehena, baina bai agian datu gehien eman duena, toponimian eta bestetan. Ikerlana eginda, datuak mahai gainean neuzkala, hipotesiak egitea zegokidan, eta horrixe lotu nintzaion. Hipotesien artean –eta ez nirea bakarrik–, hipotesi nagusia da azken glaziazioaren ondoren, izotza erretiratu zenean, gure gune geografiko honetatik, “euskal babeslekua” edo “franko-kantabrikoa” esaten zaionetik, jendea hara eta hona barreiatu zela. Besteak beste, Sardiniara.

Noiz?

Mesolito garaian, ziurrenik. Duela zazpi-zortzi edo hamar mila urte, jendea ez baitzen behin bakarrik mugitu. Mugitu zela, berriz, segurua da. Hipotesi horren alde daude arkeologoak eta genetistak. Bada beste hipotesi bat, euskara Anatoliatik etorri zela dioena. Neolito garaian gertatuko zen etorrera. Honenbestez, lehenengo hipotesiak adierazten duena ez, baina alderantzizko bidea genuke: giza jende hura Sardiniatik igaroko zen Euskal Herrira baino lehenago. Baina indar gutxiago du bigarren hipotesi honek, nahiz eta baduen bere pisua. Eta bada beste hipotesi bat ere, zeinaren arabera euskarak eta paleosardinierak bietatik izango baitute, ekarpen paleolitikoa, babeslekukoa, eta neolitikoa, ekialdetikoa. Bien fusioa, alegia.

Liburuan irakurtzen ahal dugunez, duela 100 urte ere heldu zioten gai honi hizkuntzalariek. Vittorio Bertoldik, besteak beste.

Garai hartan modan zegoen substratu mediterraneoaren teoria. Hitz gutxitan, teoria horren arabera, egun Mediterraneo aldean hitz egiten diren hizkuntza guztiak kanpotik etorriak dira, eta ez oso aspaldi ere: hau da, Kristo jaio baino mila edo bi mila urte lehenago heldu ziren greziera eta hizkuntza italikoak –latina, tartean–, Mediterraneo aldera, espantsio indoeuroparrarekin batera. Herri indoeuropar horiek, inondik ere, bertan aurkitu zituzten kultura eta hizkuntzek erabiltzen zituzten hainbat kontzeptu bereganatu zituzten, dela kontzeptu abstraktuak, dela leku, animalia, landare eta besteren izenak; substratu mediterraneoaren teoriaren arabera, betiere. Bada esaten duenik –eskola italiarrekoak dira, batik bat–, grezieran nahiz latinean ageri diren hizkuntz elementuen %40 substratu horretakoak direla. Uste horretakoa da Bertoldi, beste hainbatekin batera.

Zertan da, orduan, gure eguneko hizkuntzalari Eduardo Blasco Ferrerren ekarria?

Bertoldi eta gainerakoen garaian, euskara eta paleosardiniera lotzeko froga, zenbait hitz baino ez ziren: gorosti / golostri; mukuru / mogoro; ospel / ospile… dozena bat hitz zituzten eta zenbait toponimo. Blasco Ferrer, aldiz, askoz urrunago heldu zen. Substratu mediterraneoaren teoria aintzat hartu gabe, euskararen eta paleosardinieraren arteko senidetasunari ematen dio garrantzia. Blasco Ferrerren iritziz, jatorrian hizkuntza bat bera ziren euskara eta paleosardiniera eta, gero, bakoitzak bere bidea hartu zuen.

2010ean ekin zenion estreinakoz buru-belarri Sardinian.

Iruña-Veleia dela eta, Luis Silgo hizkuntzalari valentziarrak Blasco Ferrerren lana aipatu zidan. Liburua argitaratzeko zorian zegoela, antza. Blascorekin harremanetan jarri nintzen. Orduan heldu nion gaiari, neure buruari galdera eginda, liburuaren izenean egiten dudan moduan: Euskararen aztarnak Sardinian?, galdera ikur eta guzti. Izan ere, aspaldiko kontuak diren kasuetan, ziurtasunak urri dira. Galdera eginda, hari erantzuten saiatu naiz, eta konklusioetara iristen. Eta, nire ustez, datuek horixe erakusten digute, euskararen aztarnak badirela Sardinian. Beste inork besterik esaten baldin badu, edo kontra egiteko aski argudio baldin badu, esan dezala.

Sardiniako mapa osatu duzu, euskararen aztarna duten toponimoak ageri direla. Asko baino gehiago dira.

Asko dira, bai. Sizilian gauza bera egiten saiatu naiz, eta ez dago ia horrelakorik. Hiruzpalau kointzidentzia, besterik ez dut aurkitu. Sardinian, aldiz, ugari dira euskal erroren bat dutenak, nik 4.000tik gora zerrendatu ditut. Bestalde, harrigarria da horien artean Aspidatzu, Urrosolo, Meskiriz, Izturiz bezalako izenak egotea. Non agertzen diren ere, esanguratsua da. Sardinian, irlaren erdi ekialdera ageri dira gehien “euskal” izenak, hau da, orografia guztiz kaotikoa den alderdian, konkistatzaileek oso nekez mendean hartu izan dutenean; Barbaria izena eman diote alde horri. Eta hortxe euskararen izen gehien. Hizkuntzan bertan ere badira ezaugarri oso bereziak, r-aren erabilera eza hitz hasieran, v-rik ez agertzea…

Ebidentziak handiak izanagatik ere, kexu zara Euskal Herriko komunitate zientifikoak ez diolako gaiari arretarik ematen.

Lehenik, onartutzat ematen dute euskarari ez zaiola seniderik aurkitu, ez hizkuntza hilen artean, ez bizien artean ere. Eta orain artean gure komunitate zientifikoko kideek ez badute aurkitu, beste inork ere nekez aurkituko duela uste dute. Esan bai, esaten da: “Ebidentziak aurkitzen badira, onartuko ditugu”. Baina gero ez da horrela. Bigarren arrazoi bat ere badago. Antzinateaz dokumentazio gutxi dugunez –erromatar garaiko hilarri eta aldareetan agertzen diren euskal izenak besterik ez, ia-ia–, berreraiketa hartzen da atzera egiteko metodo ia bakartzat. Sardiniako ebidentziak aintzat hartuz gero, berriz, –edota Iruña-Veleiakoak–,  berreraiketak pisua galduko luke, neurri batean behintzat.

Neurri batean, hala ere.

Bai, baina zenbaiti ez zaio gustatzen ezertan oker egon litekeela onartzea.  Hirugarren arrazoi bat: segurutzat ematen diren zenbait etimologia –esaterako, euskarazko hobi latinezko foveum-etik datorrela–, ezeztatuta geratuko litzateke Sardinian hitz edo erro hori usu agertzen bada hitz hasieran, erdian, amaieran… Blasco Ferrerrek azpimarratzen du hau bere liburuan.  Egia esan, ez zegoen haraino joan beharrik gurean hilobi, harrobi hitzak edo Errobi edo Urrobi ibai-izenak izanda. Edo soro-ren adibidea jar daiteke: [Euskal Hiztegi] Orotarikoaren arabera, latineko solum-etik dator. Hitz horrek euskaraz zoru emango zuen, bai, zolua, zapaltzen dugun hori, baina ez soroa edo soloa, “laborantza-lurra”. Hizkuntza erromanikoetan solum-ek ez du “laborantza-soro” esan nahi inon. Sardinian soro zein solo ugari agertzen da. Sorabile erromatar garaiko herria da Barbarian, Orgósolo egungo herri famatua. Garbi daukat Sardiniako hainbat datuk Mitxelenak eta haren jarraitzaileek ontzat eman dituzten zenbait etimologia eta teoria zalantzan jartzen dituela. Edota hitzaren amaierako -a artikulua –determinatzailea deitzea hobe–, Erdi Arokoa omen dena; hipotesia izatetik ia dogma bihurtu da gure fakultateetan. Sardinian Arana, Arria, Barria, Basaura, Ilarra, Iria, Lasa, Maia, Sarria… bezalako toponimoak ageri dira, eta honek nire ustez teoria indargabetzen du. Iruditzen zait ofizioko euskal filologoek pozik egon beharko luketela aurkikuntza berriekin; esperantza dut begi-bistan dauden datuek gogoeta eragingo diela mundu horretan mugitzen direnei, belaunaldi zaharrei ez bada berriei.

Oraingo belaunaldi zaharrak ez, berriak bai, menturaz.

“Komunitate zientifikoak” sikiera erantzungo balu, argumentuak eman, kontra-argudioak bada ere. Arrazoinatuz gero, eztabaida daiteke, baina taktika ignoratzea da, aintzat ez hartzea, ezer ez esatea. Zortzi hilabete dira liburua argitaratu zenetik, eta oraindik ez da ez kritikarik ez iruzkinik publikatu. Aurkezpena egin genuenetik, honako ARGIAko hauxe dut prentsa idatziko lehen elkarrizketa, nahiz eta hedabide askorekin saiatu naizen. Badirudi “euskal elite kulturalak” ez duela Euskal Herriko Unibertsitateak edo Euskaltzaindiak esaten dutena besterik onartzen.

Kategoriak Sailkatugabeak | Erantzun

Epaiketaren aurrean, hortzak erakutsi: asanblada martxoaren 24an Gasteizen

Iruña-Veleia: badator epaiketa!

·        Pertsona errugabeak akusatuen aulkian

·        Gure ondarearen altxorrak zakarretara?

Bidegabekeriaren aurrean hortzak erakutsi ditzagun!

Ekintza eta mobilizazio egutegi bat pentsatzeko helburuaz, asanblada egingo dugu. Gonbidatuta zaude.

Martxoaren 24an, larunbata, 10:00 Gasteizko Aldabe zentroan

***

Eliseo Gil eta Oskar Escribano epaitu nahi dituzte, nahiz eta euren kontra inolako frogarik ez egon. Eta hori grafitoen dataziorik eta kata kontrolaturik egin gabe. Eta bitartean orain aztarnategia kudeatzen dutenek sektore oso bat desegin dute hondeamakina handi batez. Eta hau guztia gure ondare historikoa eta linguistikoa zaintzeko ardura duten erakundeen, alderdien eta pertsonen babesarekin edo isiltasunarekin.

Egoera ezin larriago honen aurrean,  informazio eta salaketa kanpaina indartsu bati hasiera eman nahi diogu, eta aldi berean Lurmeneko kideei babesa eman, hauen delitu bakarra garrantzi handiko aurkikuntza bat egitea izan baita, bai euskeraren historiarentzat eta baita beste ezagutza-arlo askorentzat ere.

Iruña-Veleia: ¡llega el juicio!

·        Personas inocentes en el banquillo de los acusados

·        ¿Joyas de nuestro patrimonio a la basura?

     ¡Enfrentémonos a la injusticia!

Con objeto de idear un calendario de acciones y movilizaciones, haremos una asamblea. Estás invitada/o.       

 24 de marzo, sábado, 10:00,  en el centro Aldabe de Gasteiz

***

Quieren enjuiciar a Eliseo Gil y Oskar Escribano sin que exista ninguna prueba contra ellos,  sin haberse hecho dataciones de grafitos ni catas controladas, mientras que los actuales gestores del  yacimiento han destruido todo un sector con una gran excavadora. Todo ello con el respaldo o el silencio de entidades, partidos y personas que deberían velar por el patrimonio cultural y lingüístico de este país.

Ante la enorme gravedad de la situación, nos disponemos a llevar a cabo una potente campaña de información y denuncia, y a su vez arropar a los miembros de Lurmen, cuyo único delito ha sido realizar un descubrimiento arqueológico de suma importancia, tanto para  la historia del euskera como para otras muchas áreas de conocimiento.

SOS Iruña-Veleia, Euskeraren Jatorria, Martin Ttipia, Lurmen

 

Kategoriak Sailkatugabeak | Erantzun

Jatorriberriren aurtengo lehen alea argitaratu da

Euskeraren Jatorria Elkarteak argitaratzen duen Jatorriberri boletinaren aurtengo lehen alea argitaratu da, pdf formatuan. Hona hemen gaiak:

EITBk Euskalduntze Berantiarra dokumentalarekin ziria sartzen jarraitzen du
Iruña-Veleia: badator epaiketa! laguntza taldea sortzeko deia
Philippe Lartigue ikerle gaskoiaren bi lan
Agosti Xaho: keltak, ezkontza, ezteia, V eta X ikurrak
Euskeraren beste Liburu Beltza: Iruña-Veleia, hemengoen hizkuntz politikak…
Errioxa beti izan da lehia egiteko eremu geografikoa
Euskal filologia ofizialaren mitoak
Antonio Arnaiz: Boliviako Tiwanaku eta Iberiako garai dolmenikoa
Jabi Goitiaren lana hiru bideotan eta “Donostia”
Joseba Mintegi: tematzen garelako gara, tematuko direlako izango dira
Jon Goitia: koko, cabeza, kokota, cogote
Antonio de la Guardiaren liburu berria
Beste gaiek ere kezkatzen gaituzte: Dirua osasunaren gainetik jartzen denean
Toponimia
Testu iberiarrak
Labur
Zenbait

Kategoriak Sailkatugabeak | Erantzun

Bihar elkarretaratzea Gasteizko Justizia Jauregiaren aurrean, Aldundia eta Fiskaltza epe eta gizalege guztiak urratzen ari diren garai honetan

Beste askotan bezala, bihar asteartea, 12:00, elkarretaratzea egingo da Gasteizko Justizia Jauregiaren aurrean Eliseo Gilekin eta aztarnategiarekin egiten ari diren injustizia salatzeko.

Eta noiz arraio egin behar dute Aldundiak eta Fiskaltzak auzipetuen aurkako akusazio idatzia edo artxibatze eskaera? Aurtengo urtarrilaren 4koa da epailearen autoa, definitiboa. Harrezkero hilabete eta erdi igaro dira eta ez dago berririk.

2017ko maiatzaren 3koa da lehen autoa; Gilen abokatuak helegitea jarri ziona. Hark esaten zuen akusatzaileek 10 EGUNEKO EPEA zutela akusazioa formulatzeko:

“Dése traslado de las diligencias previas al Ministerio Fiscal y a las partes acusadoras, si las hubiere, para que en plazo común de DIEZ DIAS soliciten la apertura del juicio oral formulando escrito de acusación o el sobreseimiento de la causa, o excepcionalmente en su caso, la práctica de diligencias complementarias en el caso previsto en el apartado 2 del mismo artículo 780.”

Zer gertatzen da? Lotsagarrikeriaren muga guztiak gaindituta zeudelakoan geunden, baina oker geunden, nonbait.

Kategoriak Sailkatugabeak | 2 erantzun

“Merezi al dugu Iruña-Veleia”, Jose Luis Erdoziaren artikulua Naiz-en

Jose Luis Erdozia Mauleon Etxarri Aranazko irakasleak Merezi al dugu Iruña-Veleia izeneko artikulua argitaratu du Naizen. Zer pentsatua ematen dute  egiten dituen gogoetek.

JOSE LUIS ERDOZIA
Etxarri Aranatz
30/01/2018

Merezi al dugu Iruña-Veleia?

Euskararen historiaren ikuspegitik horrelako garrantzia duen aurkikuntza baten benekotasuna argitzea berdin bazaigu, orduan, ez dugu merezi XXI. mendeko euskaldunok Iruña-Veleia.

Hamar bat urte luze, dagoeneko, grafito ditxosozkoak agertu zirenetik Gasteiz ondoan. Nolako «lanak» eman zituen aipatu agertzeak hasierako urteetan! Nolako poza euskaldunondako halako aurkikuntza «zazpigarren alabarenean» gertatu izanagatik! Zenbait teoria «zientifiko» eta interesatu, bat-batean pikutara joan zitekeela pentsatze hutsak eragindako poz ikaragarria! Baina, euskaldunon baratzean ezin luzaroan barazkirik baino ez izaterik, eta ia berehala hasi ziren bestelako belarrak ere hazten, ureztatze eta ongarri hoberenekin lagundurik. Eta horrela hartu zuen Iruña-Veleia aferak egunkarietako azaletan, ia gehienetan, bere tokia lehen urteetan eta euskaldun gehienok aho bete hortz geratu ginen. Gozokia ahoko zuloan dastatu bezain laster, pozoina zela gaztigatu ziguten zenbait erakundetatik (Arabako Aldundia, EHUko euskal filologíako eta historiako kide esanguratsuak…). Eta gainerako euskal erakunde guztiak mutu, isil, eguraldia hizpide, kasurik hoberenean ere!

Oinezko euskal herritar gehienak harri eta zur, ezin ulerturik grafitoen berri izan eta berehala, nola agertu ziren gertaera honen garrantzia azpimarratuz, komunikabide guztietan, geroxeago horiek faltsutako emanen zituzten «adituak». Hori al da aditu batek, edozein dela ere bere jakintza arloa, burutu beharreko ibilbide edo azterbide «zientifikoa»? Aurkikuntzaren emozioak itsutu, lau haizetara zabaldu, eta ondoren aurkikuntzaren subjektua aztertzeari ekin?

Emozioaren aitzakia izanen balitz, sikira, barkatzeko modukoa zatekeen eta «aditu» horiek izan beharko ziratekeen interesatuenak, haiek ez eta beste aditu objektibo edo inpartzial batzuen eskuetan uzteko aurkitutakoak, lehenbailehen aztertu eta haien iritzia emateko. Baina, ez! Hasierako «adituak» eta haien kideak hasi ziren grafitoak faltsuak zirelako arrazoiak plazaratzen. Eta bai arrazoi bitxiak eman ere, grafitoak faltsuak zirela ondorioztatzeko. Horietako batek “Eusko label” idatzita zuela esatea falta izan zitzaien. Arrazoi horiek eta ez beste batzuk baldin badira, behintzat, Iruña-Veleiako grafitoak faltsuak direla esateko, ez da dudarik aurkitu zituzten arkeologoek ez zutela inolako iruzurrik egin eta oso aurkikuntza garrantzitsu baten aurrean gaudela euskararen historiaren aldetik gutxienik. Hala erakutsi zuen 2011n Miguel Thomson ikerlari eta ebaluatzaile zientifiko madrildarrak.

Grafitoak faltsuak direla «aditu» horiek emandako arrazoi edo froga horietako batzuk baino ez ditut orain gogoratuko (guztiak ezagutu nahi dituenak, Thomson-en txostena irakur dezake euskararenjatorria.net web orrian), horiek baitziren afera jarraitu zuten oinezko euskaldun gehienek aipatzen zituztenak orduko hartan. Eta aditza iraganean erabili dut propio aurreko esaldian, ezen egun ematen du ez dela dagoeneko inoren kezka (Euskararen jatorria erakundekoak kanpo, jakina) Iruña-Veleiako afera.

“Descartes”. XVII. mendeko filosofoaren izena irakurri zuten Iruña-Veleiako ostraka batean Joaquín Gorrochategui (EHUko katedraduna), Isabel Velázquez (Madrileko Unibertsitate Complutenseko Latin filologiako katedraduna), Pilar Ciprés (EHUko Antzinako historiako irakaslea) eta Santos Yanguas (EHUko Antzinako historiako katedraduna). Niscart da, Thomson-en arabera (inola ere ez Descartes behintzat), ostrakak idatzita ageri duen izena.
 “Deidre”. Izen modernoa omen Gorrochategui, Ciprés, Santos Yanguas eta Julio Núñez-endako (EHUko Arkeologiako irakasle titularra) eta, horregatik, ezinezkoa III. mendean agertzea. Irlandako jatorrizko Deirdre baten bilakabidea dela diote. Thomson-ek frogatu zuen ohikoak direla behin bakarrik agertu diren inskripzio latinoak (ez zen, orduan, hori faltsutako hartzeko arrazoi edo aitzaki nahiko) eta, gainera, Deidre honen oso antzekoak diren izenak ere badirela inskripzio latinoetan, Dendre eta Dedre, esate baterako.

“Secuano”. Oso harrigarria, ezinezkoa ez bada ere, Velázquez-endako eta Sequano beharko lukeela zioen.. Thomsonek ohikoa dela esaten du eta Sicuani, Secuanus eta Secuan inskripzioak erakutsi zituen.

“Ioshe”, “Ieshu”. Gorrochategui-k eta Velázquez-ek ezinezkoa dela tarteko /h/ hori agertzea /s/ baten ondoren. Thomson-ek ondorengoak erakusten ditu: Pascashsa Pascasa-ren ordez, Caeshia Caesia-gatik eta Proshodus Prosodus beharrean.

“Pather”. Ezinezkoa /th/ taldea Velázquez, Ciprés eta Santos Yanguas-en arabera. Eta, atzera berriz Thomson-ek: virthus (15 aldiz), thurarius (10 aldiz), centhurio (3 aldiz), Catho (2 aldiz), Thullius (2 aldiz), mather, cesthula, Festhiva, Fausthinus, Patherio, Arthemisia, Arthemius, Arthemis edo Arthemon.

“Z”. Ezinezkoa grekeratik kanpo XV. mendea arte gutxienik aipatu kontsonantea agertzea, ez balitz aipatu hizkuntzatik hartutako hitzak erabiltzerakoan, Gorrochategui eta Joseba Lakarraren arabera (EHUko Euskararen Historia eta Euskararen Gramatika Historikoaren katedraduna). Zer esan, orduan, Donemiliagako “izioqui dugu” edo “guec ajutu ez dugu” horiei buruz?

Eta horrela, bata bestearen atzetik, grafitoak faltsutako emateko «arrazoi» guztiak bertan behera utzirik Thomson-ek.

Gure Euskal Herri «santu» honetan, eliza jarraitzaileen kopurua jaisten ari den garaian, hain zuzen ere, «pontifizeak» sortu zaizkigu, eta gainerako euskaldunok, “Pontifex eta dogma” lemapean, berdin alderdi konfesionaletakoak, ez-konfesionaletakoak edo ateoak ere, «pontifizeen» esanetara edo, gutxienik, haien dogmak eztabaidatzeko asmo txikienik bera ere gabe, interesaturik, beldurturik, uzkurturik, akonplejaturik… isilpean amen esaten ari gatzaizkie pontifizeei.

Amen esan diete Euskal Herriko erakunde «ofizial» gehienek Iruña-Veleian agertutako ostrakak faltsutuak izan direla esan dutenei. Amen, orokorrean, hauei euskal egunkariek eta bereziki tematurik, grafitoak faltsuak direla erakutsi nahian, kazetariren bat ere. Amen euskal sindikatu eta alderdi politikoek. Amen ere bai esaten ari zaizkie euskara helburu duten hainbat eta hainbat erakundek. Eta amen interesatu berezia, azkenik, EHUk, ostraken afera sortu zenetik berak lortu baitu aztarnategia kudeatzeko ardura, honek dakarren ondorio guztiekin (ganbela, teoriak…).

Zergatik ez dakigu oraindik benetakoak edo faltsuak diren aipatu grafitoak? Nola da posible, azken boladan Euskal Herrian agertzen ari diren Paleolitos aroko aztarna arkeologikoak horren azkar datatu eta benekotako onartuak izatea eta behintzat hamar aldiz gutxiagoko antzinatasuna izan dezaketen ostrakak eta hauetako grafitoak aldiz ez? Zein da ezberdintasuna? Aztarna arkeologikoek ez dutela kolokan jartzen aurretiazko inolako teoriarik? Euskal hizkuntzalaritza «ofiziala» kolonizatua dagoela irakurtzen nuen lehengo batean eta, bistan da, hori pentsatzeko arrazoirik ez dela falta.

Eta, oinezko edo gainerako euskaldunok, zeren zain gaude? Akaso uste dugu grafitoak aurkitu zituzten arkeologoen aurkako epaiketan argituko digula faltsuak edo benetakoak diren epaileak?

Bizi dugun garai honen noraezaren paradigmatako har daiteke Iruña-Veleiaren kasua. Eta honen guztiaren ondorioa, euskaldunok, masa akritikoa bihurturik, bitartean, ez dakigula nora jo. Ez ahuntzetarako, ez arditarako!

Euskararen historiaren ikuspegitik horrelako garrantzia duen aurkikuntza baten benekotasuna argitzea berdin bazaigu, orduan, ez dugu merezi XXI. mendeko euskaldunok Iruña-Veleia. Ez da zalantzarik, ez zutela horrela jokatuko XX. mendeko euskaldunek, diktaduraren garaian, euskararen iraupenari norberaren txokoetan eutsi soilik ez eta honen gizarteratzeari ekin ziotenean hezkuntza mundura zabalduz bere erabilera klandestinitatean, esate baterako.

Kategoriak Sailkatugabeak | 5 erantzun

Hiru urte ostegunero elkartzen bederatzi urteko bidegabekeria salatzeko

2018-01-25

Kategoriak Sailkatugabeak | Erantzun

Asteburu ederra igaro dezakegu Oiartzungo Olazi Landetxean, eta bide batez Iruña-Veleiako auzia argitzen lagundu

Joan den udazkenean iragarri genuena errepikatzera gatoz. Eskaintza polita Iruña-Veleian bisitan izan direnetzat, eta oro har, auzia argitzearen alde dauden guztientzat. Oiartzungo Olazi landetxeak asteburu eder bat pasatzera gonbidatzen gaitu oso baldintza onetan (prezioa, etxea, kokapena, konpainia…). Ordaintzen dugun  diru guztia SOS Iruña-Veleiarentzat izango da sortzen diren gastuei aurre egin ahal izateko, batez ere Eliseo Gilen aldeko elkartasun kutxa hornitzeko. Eman honen berri zuen inguruan.
Ekimen zoragarria. Milesker Olazitarroi!!!
Eta animatu eta asteburu ona pasa.

Kategoriak Sailkatugabeak | Erantzun

Euskeraren Jatorriaren “Iruña-Veleiaren 4. Nazioarteko berripapera” irakurgai

Euskeraren Jatorriak Iruña-Veleiaren 4. Nazioarteko berripapera izenburua duen bilketa-lana  argitaratu du pdf-ean. Hona hemen atalen tituluak:

1. Sarrera: 9 urtez injustizia nagusi
2. Bideo berria Iruña-Veleiaz
3. Euskal Filologia kolonizatuta?
4. Nazioarteko biltzarrak
5. Bisita gidatu alternatiboak
6. Hiru urte astero enkarteladarekin
7. Iruña-Veleiari buruzko liburuak
8. 29 txosten alde dagoeneko
9. Epaitegiak injustiziarekin darrai
10. Edward Harrisen gutuna
11. Alderdi politikoek zer diote?
12. Agustin Azkarateren negozioa
13. Bi suntsiketen errudunak libre
14. Iruña-Veleiako altxorra ezagutu
15. Argazkiak eta informazioa
16. Borroka honetan lagundu nahi?
17. Gogoan ditugunak

Kategoriak Sailkatugabeak | Erantzun

Hedabide asko atzoko prentsaurrekoan eta oihartzun zabala gaurko prentsan

Ikusmina piztu zuen atzoko prentsaurrekoak. Hamaika hedabide hurbildu ziren: ETB, Hamaika Telebista,  Argazki Press, Euskadi Irratia, Radio Vitoria-Radio Euskadi, Onda 0, Alea, Berria, Gara, Diario de Noticias eta EFE agentzia. Deigarria Correo-ren falta, Arabako egunkari salduena. Itxura denez, susmatzen zuten esango zirenak ez zirela oso bat etorriko beren ildo editorialarekin. Atzoko irrati albistegietan entzun zen berria eta gaurko  prentsan oihartzun zabala izan du: Berria, Gara, Noticias.

ETBko kamara ere egon zen ekitaldian, baina gero ez zuen ezer eman albistegietan. Ez da lehen aldia hori egiten duena. Etortzen dira gure manifestazio eta prentsaurrekoetara, grabatzen dute, batzuetan elkarrizketak ere egiten dituzte, eta gero ez dute ezer ematen. Zertarako etortzen dira orduan? Zertarako dituzte grabazioak?   Beren webgunean ageri da notizia, agentziaren batetik hartua. EITB                                                                                     

Kategoriak Sailkatugabeak | 2 erantzun