Iruña-Veleia, egia ala gezurra?

2012ko azaroaren 23an eraman zituzten 39 ostraka Gasteiztik Madrileko Instituto del Patrimonio Cultural de España (IPCE) erakundeko laborategira. Ez zuten hezurrean eta adreiluan egindakorik hartu, eta gainera, aspalditxo iragarri genuenez, susmo handiak daude piezak garbituta eta kontaminatuta eraman zituztela.

Sei hilabeteko epea zuten. Beste sei hilabeteko luzapena eskatu zuten gero. Epeak agortu dira, 14 hilabete igaro dira eta berririk ez. Zer gertatzen da?

Ostraka Mundua blogak Jose Luis Alvarez Enparantza ´Txillardegi` handiaren figura ekarri du gogora haren heriotzaren bigarren urteurrenean. Blog honen gaiari lotuta, gauza jakina da Txillardegik grafitoak benetakoak zirela pentsatzen zuela, niri zuzendutako hiru gutunetan adierazi zuenez. Hemen blog honetan bertan duela bi urte jarritakoa eta Berrian argitaratutako artikulua.

Zera irakurtzen dugu Ostraka Mundua blogean:  “Prestigio handiko saria Iruña Veleia euskara zaharra urtero ematen dena, oso ezaguna eta preziatua da munduan, batez ere irabazi duten pertsonaia ospetsuengatik. 2013. urteko sariduna aho batez Sos Iruña Veleia izan da izendatua, azken urtetan egin duen lan eskargagatik”.

Milesker, Ostraka. Zuk beste merezimendu egindakoak gutxi izango dira auzi triste honetan.

Hirugarren aldiz dakargu gaia mahaira. Eta, ondo bada, urtero ekartzen ahaleginduko gara, egileak barkazioa eskatu edo azalpenak eman arte.

2007ko Inuzente Eguna zen. Handik egun batzuetara osatuko zen “Batzorde Zientiko Laguntzailea”. Celtiberia.net gunean Gyps-Satorrotasen luma zorrotzak ondu zuen harribitxi literario hau, Eliseo Gil, Henrike Knörr eta Juan Santos Yanguas jomugan hartuta (grafitoak  benetakoak zirela pentsatzen zuten hirurak orduan) . Pentsatzen dut blog honetako irakurlea aspalditik jakitun dela egilearen benetako izenaz.

Hemen testu osoa. Ama Ata blogean eztabaida interesgarria gai honen inguruan. Beste sarrera batean, Henrike Knörren mezua nola manipulatu zuten Lakarrak eta Gorrochateguik.

Gabonetan gaude eta, Ostraka Mundua blogeko Jesus Jaiotza, 1700 urte Iruña-Veleian sarreran, grafitoetan agertzen diren Jaiotzako irudiak ikus daitezke. 13376 piezan Jesusen bizitza dator marrazki xumeen bidez egina, eta tartean jaiotza.  13356an beste jaiotza bat, eta 13350ean agian beste bat.

Idoia Filloyk sarrera ikusgarri bat idatzi du Ama Ata blogean, ¿Un plano de la Ciudad de Veleia? !Bienvenidas las ideas! izenburuarekin. Hiriaren plano naif-a dirudien grafitoa sakon aztertu ondoren, uste du jakin daitekeela non egon zitezkeen bertan aipatutako VELEIA NOVVA eta VELEIA GORI. Lehena hiriaren alde berria litzateke, eta Veleia Gori, berriz, Veleia GOIRI izan liteke, Arkizeko gain aldera zegoen hiri zaharra.

Gozatu ederra hartu dugu sarrera hau irakurtzen. Hona hemen argazki eta plano zenbait.

Gaiari buruzko informazioa eta eztabaida ama ata blogean

Gaia jarraitu duenak badu honen berri. Gutariko inork ezin izan ditu piezak fisikoki ikusi azken bost urtean, ezta Eliseo Gilek edo Idoia Filloyk ere. Eta epe honetako argazkirik ere ez. Hori bai, badakigu “beste aldeko” askoren eskuetatik pasatu direla, grafologoak eta abar. Nahi izan duten guztiak, azken batean, euren esku egon baitira.

Baina badakigu batzuk behintzat garbitu egin zituztela, eta zehatz gainera, 2006ko argazkiak eta 2008koak alderatuta. Gorrochateguiren txostenean agertzen diren bi, esaterako. Orain galdera nagusia hau da: Madrilera eraman dituzten pieza GUZTIAK aurrez garbituta ote daude?

Hasier Etxeberria analitiken auziaz galdezka ari da Zuzeun. Sarrerak eztabaida piztu du eta dagoeneko hainbat komentario interesgarri  irakur daiteke.

Eskatzea libre da, eta gure blog honen irakurleei eskatuko nieke Zuzeuko eztabaidan parte hartzeko. Hori bai, inondik ahal bada, norberaren izen-abizenez.

Almudena Cachok gidatzen duen “Más que palabras” saioan (audioaren 4. blokean) Juanjo Sanchez Arreseigor historialariak hitz egin zuen joan den igandean. Asteroko kolaboratzailea da. Iruna-Veleiaz mintzatu zen (“IruNa” ahoskatzen du beti, berak jakingo du zergatik).

Txundituta utzi gintuen bere jakinduriarekin. Hona hemen zenbait harribitxi:

• “El Oppidum de Veleia… ”. Eta gu “Hiria” zelakoan, “ciudad”, gazteleraz. Oppidum (gotorlekua) zela esateari aspaldi utzi zitzaion.
• “Lo primero que sabemos de la epoca romana es una inscripción en la propia ciudad de Roma, en honor a Augusto, por parte de los nativos de la región”. Eta guk ez genuen honen berririk. Pistaren bat mesedez….
• “En el verano del 2005 hicieron un descubrimiento colosal: 200 ostracas, textos en euskera, jeroglificos egipcios, latín… estaban encontradas todas juntas en una habitación”. Eta gu 400etik gora eta leku askotan agertu zirelakoan

• “La explicación de Eliseo Gil era que aquella habitación era el PARAEJOIUM”. Eta gu PAEDAGOGIUM bat zelakoan.
• “En la escuela no se utilizaban ostracas, porque estar allá rayando raca-raca-raca…”. Eta gu erabiltzen zirelakoan.
• “La más antigua cucifixión del mundo cristiano es un marfil del siglo VI, de la época de Constantino el Grande”. Eta gu, Wikipedia lagun, Konstantino Handia IV. mendekoa zelakoan (272-337).
• “Luego además el crucifijo tenía un anagrama que ponía RIP, o sea, RESQUIET in pace”. Eta gu latinez REQUIESCAT edo REQUIEVIT esaten zelakoan.
• “La escritura jeroglífica solo se utilazaba… para algunas inscripciones oficiales como la tablilla de Rosetta”. Eta gu Rosettako Harria, “La Piedra de Rosetta” zelakoan.
• “Polita, un préstamo galo-romanico del siglo XII.”. Eta gu…, txundituta halako zehaztasunarekin.
• “La hipótesis actual es que los euskohablantes eran una pequeña bolsa en la falda sur del Pirineo navarro. Y se expandieron aprovechándose de la caída del imperio romano y del caos subsiguiente, hasta ocupar el sur de Navarra y el Pais Vasco actual, más o menos. Entonces la cuestión es que los caristios y los várdulos que habitaban esta zona en la prehistoria, ¿eran vascos, vascohablantes? ¿O eran pueblos íberos o celtas o íberos celtificados?”. Eta gu Ebrotik Garonaraino eta Urdializtik Andorraraino hitz egiten zelakoan.
• “Eliseo Gil ni siquiera se entrevistó con la Comisión que investigó el asunto”. Eta gu Batzordeari zegokiolakoan Eliseorekin entrebistatzea.
• “En 2007 tres arqueólogos abandonaron las excavaciones, aunque sin declaraciones públicas. Aunque se supone que en privado decían que aquello era un pufo…”. Eta gu prentsaurrekoa eman zutelakoan.
• “Que aparezcan personajes de la Ilíada escritos Anquiisis, o Eniias, con doble i, en vez de Anchisas y Aeneas que es la ortografía típica de la época.” Eta gu II (i bikoitza) E irakurtzen zelakoan, E kurtsiba delako.
• “No hay un libro que se pueda recomendar al lector.” Eta ni liburu bat idatzi nuelakoan eta beste bat, Barandiaranena, irakurri nuelakoan.
• “Y para las tesis favorables a la autenticidad de las ostracas, los lectores pueden consultar el blog en el angulo oscuro”. Eta gu, Ostraka.mundua, Sos Iruña-Veleia, Ama Ata edo honako hau ere bazirelakoan.

Milesker Juanjo Sanchez Arreseigor jaunari bere jakinduriaren kriseiluarekin argi egiteagatik.