Iruña-Veleia, egia ala gezurra?

Euskadi Irratiak, Onda Vasca-k eta Onda Cero-k nahiko luze eman zuten atzoko prentsaurrekoaren berri. Euskal Telebistak hitzik ere ez. Prentsa idatzian, Berrian eta Garan informazio zabala, laburra Diario Vascon eta Arabako Diario de Noticiasen, eta hitzik ere ez Correon eta Deian. Argia-ren edizio digitalean Biltzarraren eta Nuñezen aurkako kereilaren notizia.

2. Biltzarraren barruan eta giroan, hitzaldia emango da Langraitzen. Karlos Uragaren erakusketa ere ikusgai egongo da liburutegian.

Iruña-Veleia 2. Nazioarteko Biltzarra. Europako altxor arkeologikoa, historikoa eta linguistikoa. 2016k, maiatzak 7- Gasteiz (Europa Jauregia)

Egun gutxi falta da Biltzarrerako. Parte hartzea pentsatuta baduzu, eskertuko genizuke lehenbailehen izena ematea, eta honen berria zure inguruan zabaltzea. Programa.

Izena emateko: euskerarenjatorria@gmail.com. Bazkariarekin 47 €. Bazkaririk gabe 37 € Kutxabank: 2095-5092-01-1063635469 (jarri izen-abizenak). Laboral Kutxa: 3035-0038-91-0380081747 (jarri izen-abizenak)

(Egunean bertan ere ordaindu daiteke; jakinarazi mezuan)

Gaur goizean Patxi Alañak eta Maritxu Goikoetxeak prentsaurrekoa eman dute Gasteizen, maiatzaren 7an Europa Jauregian egingo den 2. Nazioarteko Biltzarra iragartzeko. Hedabideek ondo erantzun dute. Hona hemen programa. Izena ematea pentsatuta dutenei azkar ibiltzen eskatzen diegu, ez uzteko azken ordurako.

Naiz       Noticias de Alava

Iruña-Veleia: egia askatu

Antton Erkizia (Lesakatik)

Iruña-Veleia aberastasuna dela jakina da. Gurea. Burdin Arotik datorkiguna, urbanizazio modernoek irentsi gabekoa (gaurdaino, bihar arte ez dakit), Iberiatik Europarako bide nagusi bazterrean baztertua, Iruña-Veleia, Arkiz mendi magalean, ume, nerabe, kokatua eta kikildua.

Banago gu ere halaxe ez ote gauden, kikilduak, gaurko gure gizartea, historiagile ofizialen sareetan kokilduak, ttiki, akonplejatuak, ukatuak, urkatuak, banago halaxe ez ote gauden.

Eta gainera, benetakoak balira (balira) Iruña-Veleian berriki aurkitutakoak eta ukatutakoak? Orduan, aberastasuna ezik, altxorra genuke, izugarrizko altxor linguistikoa, historikoa, arkeologikoa, egundainokoa, gurea, gure eskura, gure zain. Zeren, gure zain jarraitzen dute, denok konbentzitzeko gisan ikertuak izatearen zain. Eta benetakoak balira?

Eta egunetik egunera “logika” gehiago du benetakoak izateak. Urteak daramazkit baten argumentuak eta bestearenak entzuten, honi eta horri eta hari aditzen, ahalbait alde guztietakoen arrazoinei so….urteak. Eta gaur gaurdaino, ondorio hau atera dut: ezinezkoa da faltsutze lan bat izatea. Ez du logikarik horrek. Nork daki aldiberean latin klasikoa eta arrunta eta euskara arkaikoa eta kristautasunaren hastapenak eta zelta, grekera eta iberieraz…Eta taldelana izatekotan ere, noren agindutara, nork ordaintzeko, zer jasotzeko…adarra jotzeko soilik? Zuk ikusten diozu horri inungo logikarik?

Nekea sumatzen da, luze daramagu. Bada hamaika urte, hamaika, lehenengo grafito “ikusgarria” argitaratu zenetik. Bada zortzi urte adituen komisio batek faltsutzat eman zituela. Bada zazpi urte Arabako Diputazioak epaitegietara jo zuena.

Zazpi urtez, zazpi, aizu, eta zazpi urtetan miatu dituzte bazterrak, ikertu aztarnak, bilatu frogarik, kaligrafoak, fisikoak eta kimikoak, ertzainek eta besteek…zazpi urtez, eta oraindik “ez dakite”, “ez dute frogarik aurkitzen” faltsuak direnik, zazpi urtez “instrukzio fasean”. Alafede ! Zer ez dute aurkitzen? Eta ez badute aurkitzen, orduan zer?

Baina altxorrak jarraitzen du “sub judize”, urteak joan, urteak etorri, pertsonak salaketa-pean eta piezak giltza-pean, itzal-pean, salbuespen egoeran, gure herri zahar honen ispilu, eternoki salbuespen egoeran…men egin arte?, amen egin arte.

Bigarren Biltzarra: Ez, ez dugu ezer demostratu nahi.

Bai, guk egiaren bila lanean darraigu, apal, ikertzen jarraitu nahi dugu, instituzio ofizialek itzali duten argia guk piztuta nahi dugu, argia behar dugu ikuskatzeko, argia begiratu ahal izateko, argia eztabaidatzeko lasai, aurreiritzirik gabe, edo bakoitza bere uste eta iritziarekin baina elkar adituz, aintzartuz (elkar aintzat hartuz).

Argiaren bila. Sarrionaindiaren ipuina datorkik gogora, Sarri, “Gu ilunekoak”:

“Hainbesteko argitasuna itsugarria zen…Lehenengoz ikusten genuen batak bestea…Ikasi egin behar zen, ikusten, baina ikaskizuna zaila zen.. ikaragarria zen ikusten zen guztia, dirdira…baina hondamendi… “Izarrargi faltsu horrek gure ohitura guziak hondatu ditu…Gora iluntasuna”…

Hemen ere, “Gora iluntasuna” gogoko al du baten batek? Ez duzu nahiago “Gora argi zatiok” (izpiok) ?

Eta argi zati horien bila, aitortzen ditugu gure mugak. Muga humanoak: lau katu gara borroka honetan, lau katu eta zu; gainerakoak isil-isilik daude, gaurko gizartearen ispilu hau ere. Eta muga fisikoak batipat. Zeren, fisikoki ikusi ezin ditugun grafitoez lan egitera gara behartuak. Bere garaian eginiko argazkietatik ari gara. Eta horrek asko mugatzen gaitu. Egoera kafkianoa askitaraino.

Hirugarren Biltzarrarako egoera aldatuko al da.

Ari da aldatzen, Ari gara iraultzen, irauli-arazten.

Gonbidatuta zaude, zaudete. Maiatzaren 7ean, Europa Jauregian, Gasteizen.

Berriako Iruñaren alde artikulua zela eta, Euskadi Irratiko Faktoria saioan hitz egitera gonbidatu ninduten joan den asteartean. Elkarrizketaren audioa. Asteazkenean Ibon Sarasola mintzatu zen gaiaz. Sarasolaren iritziz, eztabaida artifiziala da guztiz, Iruñea onartuta dagoelako eta ondo erabiltzen delako ia beti. Baliteke hala izatea. Nolanahi ere, ni ez nago hain seguru eta ondorengo testa proposatzen dut. Eskertzen dira erantzunak (serioak, batez ere).

Testa

Itzuli ondorengo esaldiak euskara batuan Xuxen-en laguntzarik gabe

• 1) Vivo en Iruñea
• 2) Vengo de Iruñea
• 3) Iruñea tiene muchos problemas
• 4) Hay muchas fábricas alrededor de Iruñea (inguruan)
• 5) La historia de Iruñea
• 6) Zizur está al lado de Iruñea (ondoan)
• 7) No me hables de Iruñea
• 8) La plaza de Iruñea
• 9) Navarra no es nada sin Iruñea
• 10) No sabemos si entonces existía Iruñea (partitiboa)

Saria

Galdera guztiak zuzen erantzuten dituenari kafe konpletoa ordainduko zaio Iruña Kafetegian.

Zigorra

Galdera guztiak zuzen erantzuten ez dituzten euskaltzainek ordainduko dituzte Iruña Kafetegiko kafe konpletoak.

Hainbat hedabidetan agertu da berria. EFE agentziari jarraiki, Admiten a trámite una querella contra el director de Iruña-Veleia por daños titulatu du Deiak. Berriak: Tramiterako onartu dute Iruña-Veleiako egungo zuzendariaren aurkako kereila. Garak ere badakar notizia, labur.

Julio Nuñez Iruña-Veleiako zuzendariaren aurkako kereila tramitera onartu du Epaitegiak. Ondarearen kontrako kalteak eta justizia oztopatzea egozten zaio

SOS Iruña-Veleia elkarteak kereila jarri zuen Julio Nuñez egungo zuzendariaren aurka, ondarea kaltetzea eta justizia oztopatzea egotzita, eta berriki jakin dugu Gasteizko 1. epaitegiak tramitera onartu duela eta deklaratzera deitu duela. Patxi Zabaleta da elkartearen abokatua.

2010ko udan, Arabako Foru Aldundiak Iruña-Veleiako zuzendari izendatu berriak, EHUko irakasle den Julio Nuñezek  hondeamakina handi batez ekin zion lanari eta 8.000 m2 hustu zituen, leku askotan metro eta erdiraino sakonduz eta aurrean eramanez geruza arkeologikoak. (Youtuben ikus daiteke bideoa bilatzailean “destrozando Iruña-Veleia” ipiniz). SOS Iruña-Veleiak salaketa jarri zuen epaitegian txikizioaren  argazki ugarirekin, baina artxibatu egin zuten berehala.

Hondamakinak zabaldutako eremua plastikoz estali zuten baina material hau berehala usteldu zen eta makinaren jardunetik bizirik irten ziten geruza eta objektu arkeologikoak babesik daude urtetan, eguraldiaren gorabeheren menpe. Honek lurrazpiko materialen alferrik galtzea ekartzen du, ezinbestez. Ez dakigu zergatik ireki zuen hain eremu zabala, gero beraren zati txiki bat baino ez baitu induskatu.

Baina ez dira hemen amaitzen zuzendariaren hazainak. 2015eko abenduaren 13an egindako bisita gidatu alternatibo batean, SOS Iruña-Veleiako kide batzuk konturatu ziren 6. Sektorea (“Errosetoien Etxea” ere deitua) harrotua eta gero leundua zegoela. Sektore honetan 70 bat m2 geratzen ziren industu gabe, grafito eztabaidatu mordoa, tartean euskarazko asko, agertu zen eremuaren alboan, hain zuzen. 100 bat metrora lurrez eta harriz osatutako bi pila zeuden, 6. Sektoreko hondakinak. Hondeamakinaren eta dumper-aren gurpil-markak salatzen zuten jatorria. Harri artean hainbat zeramika pusketa ikus zitekeen, aro tardo-inperialekoak, adituen iritziz.

SOS Iruña-Veleiak abokatu bat hartu zuen eta kereila kriminala jarri zuen Julio Nuñezen aurka, ondarearen aurkako kalteengatik eta justizia oztopatzeagatik (hondatutako eremua oso inportantea zen noizbait egin beharko diren kata kontrolatuei edo aditu-frogei begira). Hogei bat argazki eta agiri erantsi zitzaizkion idatziari.

Kereila hau tramitera onartu du Gasteizko 1. Epaitegiak eta Julio Nuñez deklaratzera deitu dute aste honetan.

Sarraski berriaren argazkiak

***

El Juzgado ha admitido a trámite una querella por daños al patrimonio y obstrucción a la justicia contra Julio Núñez, actual director de Iruña-Veleia

La asociación SOS Iruña-Veleia interpuso una querella contra Julio Nuñez, actual director de Iruña Veleia, por daños al patrimonio y obstrucción a la justicia. Hemos sabido que la querella ha sido aceptada a trámite por el juzgado nº 1 de Vitoria-Gasteiz y que Julio Nuñez ha sido llamado declarar. Patxi Zabaleta ejerce de letrado de la asociación.

En el verano de 2010 el recién nombrado director de Iruña-Veleia por la Diputación Foral de Álava, el profesor de la EHU-UPV  Julio Núñez Marcén, inició su actividad provisto de una gran excavadora con la que vació unos 8.000 m2, ahondando en varios lugares hasta un metro y medio de profundidad, arrasando completamente los estratos arqueológicos. (Se puede ver video en Youtube poniendo en el buscador “destrozando Iruña-Veleia”).  SOS Iruña-Veleia interpuso una denuncia por daños, aportando mucha documentación gráfica, pero fue archivada al poco tiempo.

La superficie abierta por la excavadora fue cubierta con material plástico que se pudrió pronto, y los estratos y materiales arqueológicos que sobrevivieron a la excavadora han permanecido prácticamente a la intemperie durante estos últimos años, con el consiguiente deterioro de los mismos. Ignoramos por qué motivo abrió una superficie tan extensa, cuando luego en realidad sólo ha excavado una pequeña parte de la misma.

Pero no terminan ahí las hazañas del citado director. En un visita guiada alternativa del 13 de diciembre de 2015, miembros de SOS Iruña-Veleia se percataron de que el sector 6, llamada Casa de los Rosetones, había sido removido recientemente con una excavadora y posteriormente alisado. En ese sector quedaban unos 70 m2 sin excavar, precisamente al lado de la zona donde aparecieron muchos de los grafitos cuestionados, entre ellos una buena parte de los de euskera.  A unos 100 metros existían dos montones de tierra y piedras procedentes de muros, que provenían del sector 6. Las rodadas de la excavadora y del dumper no dejaban margen para la duda. Entre las piedras se apreciaban varios trozos de cerámica, presumiblemente de la época tardo-imperial, según los expertos.

SOS Iruña-Veleia contrató un abogado e interpuso querella criminal contra Julio Nuñez por daños al patrimonio y obstrucción a la justicia (la zona afectada era fundamental de cara  a posteriores catas controladas o pruebas periciales), aportando una veintena de fotos y documentos.

Dicha querella criminal ha sido admitida a trámite por el juzgado número 1 de Vitoria-Gasteiz, y Julio Núñez ha sido llamado a declarar para esta semana.

Alicia Satué Filologia Klasikoan eta Hizkuntzalaritza Indoeuroparrean lizentziatuak azterlan bikaina argitaratu berri du academia.edu gunean. Ama Atan ere argitaratu da eta bertatik ere jaitsi daiteke pdf-a. Ziur gaude zeresana emango duela. Gaia teknikoa den arren, oso prosa ederrean idatzita dago eta nahiko erraz irakurtzen da.