Emilio Illarregi Segoviako IE University unibertsitateko irakaslea da. Egun, Tiermes-eko (Soria) hiri zeltiberiar-erromatarreko indusketen zuzendaria ere bai. Iruña-Veleiako auzian txosten bat egin du, Lurmenek aztarnategian egindako lana ontzat ematen duena. Los celtas en la Hispania romana izeneko haren hitzaldia ikus daiteke Interneten.
Abenduak 21, 18:00, Landatxo Kulturetxean (Alde zaharreko goialdean)
Pamiela argitalatxearen eta Badihardugu Elkartearen standetan egongo dira salgai Euskararen aztarnak Sardinian? liburua eta toponimoak kokatzen dituen MAPA. Jakin mapa ez dela liburu-dendetan saltzen eta, beraz, eskuratzeko aukera bakarra dela, hitzaldiez aparte. Iruña-Veleiari buruzkoa Badiharduguren standean aurki daiteke.
Bittor Kapanagaren Euskera erro eta gara ere bai. Euskeraren erroez eta etimologiez arduratzen direnei gomendatzen diegu liburua.
Euskeraren Jatorriaren blogean gai hauekin lotuta dauden beste publikazio batzuen berri ematen da.
ANTTONI ERANTZUNEZ, Sardiniari buruzko liburuak hilarri honi buruz dakarrena jartzen dugu.
Orcoeta (Giuseppe Piras-en argitalpenetik hartua)
ORCOETA edo ORGOETA / BIHONIS
Honek ez du lotura zuzenik liburu honen gai nagusiarekin, baina badu bere interesa. Gorago esan dugu I. mendean Erromak hainbat kohorte bidali zituela islara Pax Romana bermatzera, tartean akitaniarrak. Ardara-n ondorengoa irakurtzen den hilarria agertu zen.[1]
. RCOETA/ . IHONIS·F·/ CON·MIL EX/… OR·AQ/ ..T·ANNO/ .XXI H . Hausturak eta laburdurak osatuta: [O]rcoeta edo [O]rgoeta / [B]ihonis f(ilius) / Con(venus) mil(es) ex / [coh]or(te) Aq/[ui]t(anorum) / [.]XXI h(?) + / —
Horrela itzuliko genuke: ‘Orcoeta, Bihotzen semea, soldadu Convenatarra, Akitaniarren Kohortekoa’.
ORCOETA edo ORGOETA izeneko gudari akitaniar baten hilarriaren aurrean gaude. Orcoeta hobetsiko nuke argazkia ikusita. Lehen aldiz dokumentatzen da izena Sardinian zein euskal eremuan. Baina Akitaniako inskripzioetan bada Orcotar (Orcotarris forman, genitiboan). Azalpenik ez du behar -tar atzizki gentilizioak, baina orco– zer den asmatzea ez da erraza.
–eta atzizkiarena oso bitxia da. Guk dakigula, ez da behin ere agertu Akitania-Euskal Herriko epigrafeetan, eta Sardinian agertu behar! Hain harritzekoa ere ez da, kontuan izanda pertsona eta jainko izenak direla ia guztiak, eta -eta atzizki toponimikoa dela beste ezer baino gehiago. Nolanahi ere, askok jarri dute zalantzan atzizkiaren euskal jatorria, Mitxelenak berak, esaterako.[2]
BIHONIS. Luchairek, Gorrochateguik eta abarrek dioten bezala, bihos-en baitan ‘bihotz’ legoke. Biotar, Bihoscin, Bihotus, Bihoxus… agertzen dira Akitaniako epigrafeetan. Hemen ere, nahiz eta txistukaria ez agertu, horixe dirudi.
CON(VENUS), berriz, soldaduaren jatorriaz ariko litzateke. Lugdudum Convenarum (egun, Saint-Bertrand-de-Comminges) zen Akitania hegoaldeko hiri garrantzitsuena. Zonalde horretan epigrafe ugari aurkitu da euskal izenekin.
[1] Giuseppe Piras. “Un miles della cohors III Aquitanorum”. L’ Africa Romana. Roma 2004, 1543-1556. (Artikulu honi jarraitu diogu hau idazterakoan eta irudiak ere hangoak dira. Gorrochateguiren eta Santos Yanguasen aldetik jasotako laguntza nabarmentzen du Piras-ek).
[2] “No es absolutamente seguro, aunque sí muy posible, que vasc. -eta en el plural de casos locales proceda del lat. -eta, plural de -etum, que se habría introducido en la declinación a partir de un empleo como sufijo de derivación, como colectivo, en nombres de lugar”. Hispánico antiguo y vasco. (Mitxelena 1958, 27. oharra).
Euskal toponimia munduan izenburua duen liburua argitaratu du Jose Mari Ugaldea Duralde ikerle markinarrak. Durangoko Azokan jarriko du salgai autoedizioen standean. Aldi berean, webgunea ere ireki du Interneten non, besteak beste, Google maps-en bidez kokatzen diren toponimoak.
Iruña-Veleia, 9 urte dataziorik gabe izenburua duen bideo laburra argitaratu du Euskeraren Jatorria Elkarteak Youtuben. Merezi du ikustea.
Euskararen Egunaren bueltan, Hasier Etxeberria zenak zuzendutako Euskararen jatorria, enigma europar bat (2011) dokumentala proiektatuko da datorren astelehenean Anoetan. Ondoren, ni gonbidatu naute hura komentatzeko, solasaldiari bide eman aurretik. Mikelasagasti auditorioan izango da, arratsaldeko seietan.
Euskararen Egunaren ekintzen barruan. (ELURRAGATIK SUSPENDITUA )
Aguraingo Aniturri Institutua, abenduak 1, ostirala, 11:45
. 
ELGETA, Udaletxeko batzar aretoan, irailak 29, eguaztenez, 19:00 // ABADIÑO, Txanporta Kulturetxea, abenduak 1, barikuz, 19:00
Euskeraren Jatorria Elkarteko kide den Koldo Urrutiak artikulu interesgarria argitaratu du Argia digitalean Euskal filologia ofiziala kolonizatuta al dago tituluarekin. Honela hasten da:
“Azken hamarkadan, hori iradokitzen diguten kontu asko gertatu dira: ETBk bultzatutako euskalduntze berantiarra, toponimiari bizkar ematea, iberiar eta euskal zenbakien arteko erlazioa ukatzea eta 9 urte bete berri duen Iruña-Veleiari egindako erasoa”.
Ostegunetako bilkurekin jarraitzen dugu, zoritxarrez. 6 URTEKO BIDEGABEKERIA zioen pankartarekin hasi ginen eta atzo 9 zenbakia ipini behar izan genuen. Lotsagarria, etsigarria... adjektibo guztiak erre ditugu dagoeneko.
Noiz arte?
2017-11-23
Igande honetan, azaroak 19, betetzen dira bederatzi urte. Hona hemen SOS Iruña-Veleiaren prentsa-oharra. Agiria Ama Atan.
PRENTSA-OHARRA
Azaroak 19, bederatzi urte betetzen dira Iruña-Veleiako aztarnategitik Lurmen bota eta gaia auzibidean jarri zutela
2008ko azaroaren 19an, Eliseo Gilek eta Idoia Filloyk zuzendutako Lurmen enpresa kanporatu zuen Arabako Foru Aldundiak Iruña-Veleiako aztarnategitik. Horretarako, Euskal Herriko Unibertsitateko irakaslez osaturiko batzorde baten txostenetan oinarritu ziren, nola-halako kalitatea eta objetibotasuna erakusten duten txostenak, egia esanda. Handik gutxira, Foru Aldundia arkeologoen aurka kereilatu zen.
Gauza asko gertatu da harrezkero, baina, gure ustez, garrantzitsuena izan da grafitoen benetakotasunaren eta arkeologoen praktika onaren aldeko hogeitaka txosten egin eta aurkeztu direla, nazio askotako ikerleek idatziak.
Bederatzi urte igaro dira eta Eliseo Gil eta Lurmeneko bi kolaboratzaile epaitegiaren erabakiaren zain jarraitzen dute, sekula heltzen ez den erabaki horren zain. Izan ere, gure herrian irekirik jarraitzen duen auzirik zaharrena da askogatik. Une honetan auzia Arabako Audientzia Probintzialaren eskuetan dago, erakunde honek erabaki behar du behin betiko artxibatu ala epaiketara eraman.
Jarri gaitezen une batez Eliseo Gilen larruan: bederatzi urteko “aulki-zigorra”, mediatikoki kondenatua, bere lanbidean jarduteko de facto ezgaitua, sekula iristen ez den erabaki judizialaren zain. Benetako kalbarioa, benetako tortura.
Une honetara helduta, Arabako Epaitegiaren geldotasun etsigarria salatu nahi dugu, eta erakunde horri exijitzen diogu hartu dezala behingoz erabakia. Kasua artxibatzea eta ondoren piezen lagin bat Arkeometrian espezializaturiko laborategietara eramatea da, gure ustez, hartu daitekeen erabaki bakarra.
Azkenik, herri honetako indar biziei eta hedabideei eskatzen diegu hauts dezatela gai honen inguruan dagoen isiltasuna, egun beltz haren bederatzigarren urteurrena profitatuz.
SOS Iruña-Veleia
PD: informazio gehiago: http://www.sos-irunaveleia.org/start, http://blogak.goiena.eus/elexpuru/, http://www.amaata.com/
NOTA DE PRENSA
19 de noviembre, noveno aniversario de la expulsión de Lurmen de Iruña-Veleia y de la judicialización del tema
El 19 de noviembre de 2008 la Diputación Foral de Álava expulsó del yacimiento a la empresa Lurmen, dirigida por Eliseo Gil e Idoia Filloy, en base a unos informes de dudosa calidad y objetividad elaborados por una comisión formada casi exclusivamente por miembros de la EHU-UPV. Al poco tiempo, la diputación se querelló contra los arqueólogos.
Han ocurrido muchas cosas desde entonces, y a nuestro juicio lo más destacable ha sido la presentación de más de veinte informes elaborados por expertos internacionales avalando la autenticidad de los grafitos y el buen hacer de los arqueólogos.
Nueve años después, Eliseo Gil y dos colaboradores de Lurmen se encuentran a la espera de una decisión judicial que parece no llegar nunca. De hecho es con mucho el proceso que más se está dilatando en nuestro país. En estos momentos el caso está en manos de la Audiencia Provincial de Araba, la cual tiene que decidir si archiva el caso o va a juicio.
Pongámonos por un momento en la piel de Eliseo Gil: nueve años de “pena de banquillo”, condenado mediáticamente, inhabilitado de facto para ejercer su profesión, siempre a la espera de una decisión judicial que no llega. Un verdadero calvario, una verdadera tortura.
Llegados a este punto, denunciamos con firmeza la desesperante lentitud del Juzgado Provincial de Álava y exigimos a dicho ente que dicte de una vez por todas una resolución que, a nuestro entender, no puede ser otra que el archivo del caso y el envío de una muestra de las piezas a laboratorios especializados en Arqueometría.
También pedimos a las fuerzas vivas del país y a los medios de comunicación que rompan su silencio y se hagan eco del caso, aprovechando el noveno aniversario de aquel infausto día.
SOS Iruña-Veleia
PD: más información: http://www.sos-irunaveleia.org/start, http://blogak.goiena.eus/elexpuru/, http://www.amaata.com/
