Distopia, zer distopia?

Puntua (Goiena), 2020ko azaroak 20

Zein antza izango du gure munduak? Aldous Huxley idazle britaniarrak imajinatu zuen “Bai mundu berria” eleberriarena, ala George Orwellek asmatu zuen “1984”arena?

Puntua, Goiena.

Arte telebista katearen erreportaje batean aritu ziren orain gutxi horren inguruan. Lehenengoan, genetikoki egokitutako gizakiak bizi dira, kastatan banatuta, gizatasuna kendutako munduan. Huxleyren distopia horretan, denok zoriontsuak gara, agintariek gure beharrak ase dituztelako eta, beraz, ez dugulako inongo iraultzarik egin behar. Bigarrenean, Anaia Handiaren kontrolpean bizi da gizartearen gehiengoa, ustez pentsatzeko eta erabakiak hartzeko gaitasunik ez duen gehiengoa, eta horren susmoa balego, agintzen duen gutxiengoak desagerraziko du. Alegia, Orwellen mundu distopikoan, hainbeste kontrolatuko gaituzte goikoek ezen ezingo dugun ezer aldatzeko –hobetzeko– ekimenik aurrera eraman.

Autore biak saiatu ziren etorkizuneko gizarte teknologiko aurreratua deskribatzen, hedonismoak hartutako mundu “naturala” batean; kontrolak hartutako mundu “normala” bestean. Horixe, zure normalitatea; alegia, gure askatasuna.

Eta, pentsatzen jarrita, bizi dugun 2020 honek ere badu, zati batean, distopia horien antza. Teknologiara gehiago lotu gara: lanerako, eskolarako, senideekin berba egiteko, lagunekin harremanetan jarraitzeko, poteo birtualak asmatzeko, dantza egiteko, musika kontzertuez gozatzeko, rol jokoetan jokatzeko, Durangoko Azokako erosketak egiteko… Bai, distopia horietan bezala teknologiaren bueltan antolatu gara. Baina ez dezagun hori baliatu teoria konspiratzaileetan jausteko. Bestela jausiko garelako gure tranpa indibidualistan, horrek garamatzalako norbanakoan bakarrik pentsatzera, gure salbazio partikularrean, eta komunitatea alde batera lagatzera. Ikusi bestela Trump: oraindik hor ari da AEBko hauteskundeak irabazi ez dituen gizona, “I won the Election!” txiokatzen.

Bizi dugun egoera honetan, lehentasunezkoak izan behar du elkar zaintzea eta birusari aurre egiteko gure esku ditugun babes neurri guztiak ondo erabiltzea. Asko direlako geroz eta okerrago dauden pertsonak eta egoerak: lan prekarioak zituzten bizilagunak, etxerik gabekoen herritarrak, Mediterraneo itsasoa edo Ozeano Atlantikoa zeharkatzen euren bizitza arriskuan jartzen duten pertsonak, gerra arriskuan bizi direnak…

Laga ditzagun distopiak zientzia fikziozko eleberrietarako eta baliatu dezagun munduaren ordena berriarena (holakorik balego) elkartasuna eta elkar zaintza oinarri izan daitezen

Kategoriak Sailkatugabeak | Erantzun

Birus hilgarriak etengabe

Positibo faltsuen eskandalua zioen titularrak; Kolonbiaz ari zen. Hango armadak herritarrak erailtzen zituela, ustez, gerrillako kideak zirelako. Baina atzean zegoena zen militarrei gehiago ordaintzen zietela gerrillariak hiltzen bazituzten eta batzuen asmatu egiten zituztela gerrillariak. The Guardinek argitaratu du erreportaje luzea, “irakurketa luzeen” atalean. Mariana Palau kazetariak, besteak beste, aipatzen du San José de Apartadó herrian, Antioquia eskualdean, zortzi zibil erail zituztela militarrek 2005ean, gerrillariak ez zirela jakinda. Ez zen kasu bakarra izan.

Ander Izagirre kazetariak ere landu zuen gaia “Así se fabrican guerrilleros muertos” izeneko erreportajean, 2014an; prentsaren Europako saria eman zioten lan horregatik, 2015ean. Kolonbiako fiskaltzak 4.716 erailketa zenbatu zituen, ustez, indar publikoetako agenteek egindakoak.

Pasarte horiek irakurtzen gogoratu dut Alberto Salcedo Ramos kronista kolonbiarraren La eterna parranda liburua. 1997 eta 2011 bitartean argitaratutako kroniken bilduma da. Kolonbiako pertsonaia errepikaezin eta gertaera asko biltzen ditu, batez ere, hasierako kroniketan, tokian tokiko jendearekin eta, baita protagonistekin, izandako elkarrizketen bidez. Han kontatzen ditu Kolonbian garai batean esanguratsuak izan ziren gizonen istorioak: Rocky Valdez boxeolariarekin hasten da, baina txunditu ninduena Diomedes izeneko baten historia izan zen; hain justu liburuari izenburua ematen diona: “La eterna parranda de Diomedes” (3 ataletan atera zen aldizkarian).

Krudela da, eta barregarria aldi berean, nano toreatzaileena edo bizirauteko, imajinazioari eragin eta, txakurrentzako hiletak egiten dituen gizonarena.

La eterna parranda (2015)

Liburuaren hirugarren atalean ari da Salcedo Kolonbiako indarkeriaz. Aurreko ataletan bezala, modu gordinean, baina idazteko eta kontatzeko modu erakargarriari uko egin egin barik eta, ironia lagun.

Horrelakok jasotzen dira “Colombia: entre el esplender y la sombra” atalean. Hain justu hor irakurri nituen positibo faltsuen antzeko gertaerak; horregatik gogoratu naiz atzera liburuaz eta bertara jo dut berriro badagoelako kontakizun bat asko hunkitu ninduena, indarkeria pasarte izugarri bat. Hain da beldurgarria eta gordina kontatzen duena. El Salto izeneko herrixkan gertatu zen; hura ere, Antioquia eskualdean:

“Cualquier visitante desprevenido pensaría que se encuentra en un pueblo donde la gente vive su vida cotidiana de manera normal. Y hasta cierto punto es así. Sin embargo —me advierte Oswaldo Torres— tanto él como sus paisanos saben que, después de la masacre, nada ha vuelto a ser como en el pasado. Antes había más de 6000 habitantes. Ahora, menos de 900. Los que se negaron a regresar, por tristeza o por miedo, dejaron un vacío que todavía duele”.

2009ko uztailean argitaratu zuen SoHo aldizkarian “El pueblo que sobrevivió a una masacre amenizada con gaitas” izeneko kronika. Sekulakoa.

Hala ere, Kolonbian gertatutakoaren pasarte mingarri eta gordina kontatzen duen arren, Salcedok, bere kontakizunetan egin ohi duenez, harago begiratzeko baliatzen du. Eta kasu honetan ere, horixe egiten du, indarkeriak eragindako mina eta kalteaz gainera, badagoelako herrialde horretan, beste askotan bezala, mina are iraunkorragoa izatea eragiten duen errealitatea: desberdintasun sozialak, pobrezia, bizi baldintza ez duinak eta egoera horrek guztiak dakarren mina.

Gogoratuko ote gara, ordea, birus hilgarri horri erremedioa jartzeaz.

Kategoriak Sailkatugabeak | Etiketak , | Erantzun

2 urte, 4 hilabete (eta egun bat)

Lander Garrok zuzendutako film-dokumentalaren harira, Puntua, 2020-09-11

Jakinda ere utopia bat zela, Conchita Salinasek 2 urte, 4 hilabete film dokumentalean esaten duen moduan, derrigorrezko soldadutzaren kontra egin zen borroka “borroka antimilitarista zen, bakearen aldekoa, armagintzaren kontrakoa, gerren aurkakoa”.

Ez zen, hainbatek esaten zuten bezala, soldadutzatik libratzeagatik; ez behintzat Antzuolako Intsumiso Taldean. Inplikatu egin ginen, Kakitzat mugimenduan parte hatu genuen, bileretara joaten ginen, manifestazioetara, herriko jaietako kamisetak egin ziren, pegatinak atera, txosna jarri jaietan. Eta epaiketetara joan. Guztiak ez ziren joaten eta atxilotu ere egin zituzten kideetako batzuk eta polizia-etxean gaua pasarazi zieten; eta aurretik espetxean hilabete batzuk egin zituenik ere egon zen, intsumisioagatik kondenatua espetxe zigorra betetzen. Alkatea ere kargua betetzeko gaitasunik gabe laga zuen epaile batek, soldadutzara joan behar ziren gazteak erreklutatzeari uko egiteagatik.

Horrekin guztiarekin gogoratu naiz Lander Garroren lana ikusten. Ez zelako bakarrik soldadutza egitea tokatzen zitzaien mutilen mugimendua izan; intsumisio mugimenduaren arrakasta komunitatearena izan zen.

Egia da gure belaunaldia inplikatu zenerako, bide luzea egina zuela intsumisoen mugimenduak, baita Antzuolan ere. Baina gure belaunaldiko mutilei tokatu zitzaienean buru-belarri ekin genion: soldadutzari ez!

Gogoratzen zarete udaletxean asteburuko baraualdia egin genuenekoa? Zenbat jende elkartu zen plazara atera ginenean? Taldea izan baitzen Antzuolako Intsumisoena; talde-lana, elkartasuna, kontzientzia hartzea.

Orduko une eta emozio asko gogorarazi dizkit dokumentalak. Egin kontu, Antzuolako intsumisoen abokatu Gorkarekin gogoratu naiz. Gure amak ez zuen ezagutu, baina haren telefono dei asko erantzun zituen, epaiketa-egunak noiz izango ziren esateko deitzen baitzuen.

Tamalez, derrigorrezko soldadutza bertan behera laga orduko amaitu zen intsumisoen mugimendua gurean ere. Ez genuen jakin mugimendu antimilitaristari eusten, ez genuen asmatu horretan. Baina, iraun zuen bitartean sekulako elkartasun olatuak hartu zuen herria eta hori, behintzat, ez daukat ahazteko.

Aukera baduzue, zoazte zinemara dokumentala ikustera; gainera, #kulturaseguruada.

Kategoriak Sailkatugabeak | Erantzun

Urtebete, di-da!

Joan da urtebete; oso-osorik joan ere. 365 egun, bere ordu, minutu, segundo eta urtaro guztiekin. Urtebete, beste behin ere, lanpostuz aldatu nuela bete dira justu gaur, irailaren 2an. Urte biren ondotik atzera ere egunero etxean lo egiten ahalbidetu zidan lanpostuan hasi nintzen gaur urtebete: 2019ko irailaren 2an ekin nion Euskadi Irratian, Bilboko egoitzan.  Harrezkero, tokatu zaiguna ikusita, lekutan geratu dira orduko nire kezkak! Nork esango zidan, zigun, 2019ko irailaren 2ko hartan, 2020ak ekarri diguna?

Hala ere, ikasturte berri honetan ere badaukat iaz bezala hasiera berri guztiek eragiten dituzten ezinegonak. Izan ere, egiteko berrian hasi dut 20-21 ikasturtea: albistegiak lagata, programetako lan-taldera gehituta. Aurrerantzean, Olaia Urtiagak gidatzen duen Baipasa irratsaioko lan-taldean arituko naiz, Bilbotik. Eta hau azpimarratzekoa iruditzen zait ze, lankide guztiak Donostian izango ditut eta Bilbon bakarrik egongo naiz. Tira, Euskadi Irratiak Bilboko delegazioan dituen lankideekin batera egongo naiz, jakina; baina, esateko, irratsaio horren Bilboko ordezkari neu ibiliko naiz, eta horrek ere badauka bere zera aldekoa eta kontrakoa. Baina horrek baino gehiago arduratzen nau, ordea, lankide berriekin konpontzen asmatzeak, izaera desberdinez eta erritmo anitzez osatutako lantaldean lekua aurkitzeak. Ze, zer gara, ez bada talde zaleak? Gure lekua topatu nahia bihurtu dugu gure bizitzako leit motive. Diogu ez zaigula axola besteek gugandik zer dioten, edo nola ikusten gaituzten. Baina, susmoa dut, postureo hutsa dela hori. Axola zaigu kidetzat onartuak izatea eta, nolabait, komunitateko partaide garela jakitea.

Kanpoan bakardade gehiegi dagoelako, hotz egiten duelako.

Albistegiko lankide bati entzun nion atzo 91 urteko gizonezko batek bere buruaz beste egin zuela, labainkada batez; adinekoen egoitza batean gertatu da. Atentzioa eman dit bere bizitzarekin amaitzeko erabakiak baino gehiago moduak. Baina, bere esku zuena erabili du gizonak. Bakarrik zegoen; sufritzen; emaztea galduta; bizi-pozik gabe.

Ohartu beharko gara komunitatea zaintzea, kide sentiaraztea, zaintzea dela gure esku badagoena. Zer bestela?

Ikasturte hasiera on guztioi! Jakinda ere, ez dakigula zer izango den datorkiguna eta orain artekoak ikusita, edozer izan daiteke. Oraindik ez da 2020 amaitu, baina atzera ere hasi beharra daukagu!

Kategoriak Ispiluari begira | Erantzun

Sorpresaz harrapatu nau besarkadak

Martxoaren 13an izan nintzen azkenekoz amarenean. Gaur, ekainak 12, atzera ikusi dut. Etxe-aldia lehenengo, eta deseskalatzearen probintzia artean mugitzeko debekuak gero, gaurko egunera ekarri gaitu. Eta, ez nuen espero; ez behintzat horrela izango zenik. Maskara jantzita igo naiz gurasoen etxera, jakinda besarkatu egingo ginela eta badaezpada. Baina ez nuen espero, inondik inora, amaren besarkada estua, amaren emozioa, ia negarrez hasteraino. Luze egon gara besarkatuta, elkar laztantzen. Ederra izan da, baina ez, ez nuen espero.

Antzuola, 2020ko ekainak 12.

Egunero egin dugu hizketan telefonoz, eta astean behin-edo elkar ikusi gara bideo-deiei esker. Baina, ez; ez nuen espero. Sorpresaz harrapatu nau amarenak.

Nire etxera itzulitakoan pentsatzen jardun dut: zenbat besarkada, zenbat musu eta laztan galdu ditugu? Eta zenbatek ez dute aukerarik izango atzera une hori bizitzeko? Artean situazio horiek hurbil sentitu barik egon naiz. Ez dut pandemian, zorionez, gertuko inor galdu. Eta horrek ere nolabaiteko hesia eraikiarazten dizu. Distantziarena. Ez da hoztasuna, baina galera hori presente ez duzunez, ez duzu zure burua horretan jartzen.

Akaso, horrek eragin du amaren besarkada gozoagoa sentitzea. Ez dut gogoratzen holako unerik gure artean eta luzaroan gordeko dudala iruditzen zait, ez baita gauza bera izango hurrengo domekan atzera amarenera bazkaltzera joaten naizenean…

Kategoriak Sailkatugabeak | Erantzun

Tokatuko zaigun zaintza

Puntua, 2020-05-29


Argian zioen asteon Aritz Galarraga unibertsitate irakasleak pribilegiatu bat dela badakiela, etxealdi honetan bizi izan duen egoera beste askorena baino errazagoa izan delako. Hala ere, esaten zuen, “zaharrengan pentsatzen dudanean, aurki gu ere izango garen zahar horiengan, korapiloa egiten zait zintzurrean”. Leire Palaciosek ere Euskadi Irratiko Amarauna saioan pribilegioetatik egin du berba asteon: “ekonomia edo zaintza, zentroan zer jarri garbi dut nik”; salatuz darabilgun zaintzak ez dituela
pertsonak erdigunean jartzen.

Zaintza. Horixe koronabirusak aurpegiratu diguna modurik gordinenean: zaintza, gure zaharrena, edadetuena, adinekoena, mendekotasunen bat duten pertsonena. Zaintza ez dugula zaintzen, alegia. Badira egunak, asteak, hilabeteak ez ditudala gurasoak aurrez aurre ikusten. Normalitate berri ditxosozko honetan estreinatu dugun bigarren fasean ere ezinezko izango zait bisitan joatea: debekatuta dago probintzia arteko mugikortasuna. Zati batean lasai nago: gurasoak sasoiko daude (bakoitzak bere zerak dituen arren) eta euren buruaren zaintzan fin dabiltzala zin egin dit amak.

Hala ere, ezin burutik kendu nabil Hego Euskal Herrian pandemiak hil dituen pertsonen %40 pasatxo zahar-etxeetako egoiliarrak izan direla. Eta, hotzikara izugarria eragiten dit jakin badakidalako egoitzak direla gure bizitzen amaierako bizitokiak. Gure familia eta bizi ereduak ez digu etxeko zaintza bermatzen, eta asmatu ditugu edadetuak gordetzeko lekuak. Gordeleku horiek, gainera, negozio bihurtu ditu gure sistemak eta ikusten ez dena existitzen ez denez, ez gara arduratu han barruko egoeraz. Baina pandemiak hori ere bistaratu digu eta agerian geratu da gure zaintza-eredua ez dela inondik inora gizatiarra. Akaso, urruti samar geratuko zaio nonori edadetuen zaintza, baina gu guztion patua da. Horregatik, eta besterik ezean gure pribilegiotatik, berraztertu eta konpon dezagun zaharren zaintza-eredua, egoitzetan lan egiten dutenen lan-baldintzak eta jar dezagun erdigunean bizitza duina, guztiona; besterik ez bada, tokatzen zaigunerako.

Kategoriak Sailkatugabeak | Erantzun

Audientzia sozialak gustuko du #BarreLibrea

2,4 milioi inpresio izan ditu traolak Twitterren, 356 txio original

Aitziber Garmendiak eta Jon Plazaolak estreinaldi arrakastatsua izan dute @barrelibrea umore saioarekin ETB1en. Ia 300.000 lagunengana iritsi zen #barrelibrea traola. Hala adierazten du audientzia sozialak.

Iturria: Tweetbinder

#barrelibrea traolarekin 356 txio berri egin ziren eta era horretan 2,4 milioi aldiz ikusi ahal izan zen traola hori sare sozial horretan. Maiatzaren 8tik 16ra bitarteko datuak dira, baina gehien-gehienak telebista saioa emititzen ari zen bitartean, eta justu amaieran, egin ziren:

Iturria: TweetBinder
Irudia: unionmetrics

111 txiolarik idatzi zuen txio berriren bat traola erabilita, batez beste 3,2 txio bakoitzak; eta horietako asko saioagatik zoriontzeko txioak izan ziren.

Irudia: unionmetrics

Lehenengo emanaldia izan da; datorren barikuan, bigarrena. Ea Euskal Telebistak eusten dion gidari eta gonbidatuek erakutsi duten energiari!

Zuzeneean ikusi ez bazenute, hemen aukera berri bat: #nahieran

Kategoriak Sailkatugabeak | Erantzun

Hauteskunde egunaren pista bila

Hauteskundeak noiz izango diren, akaso, bihar argituko digute. Alderdien mahaiaren bigarren bilera egitekoak dira. Pista bat: legebiltzarkide izateari utzi diotenek apirilaren 26tik uztailaren 9ra bitarteko epearen arabera jasoko dute “trantsizio-ordaina”. Horrela deitzen zaio, legebiltzarra desegin eta legebiltzarkide izateari uzten diotenek jasotzen duten ordainketari; Mahaiari dagokio zenbatekoa zehaztea.

Photo by annie bolin on Unsplash

Legebiltzarreko Mahaiak, otsailean legebiltzarra desegin ondotik, ezarri zuen trantsizio ordainketa “legebiltzarkide baten 75 eguneko ordainsariaren zenbateko baliokidea” izango zela. Aldiz, hauteskundeak egingo ez zirela ikusita, txosten juridikoa eskatu zion Legebiltzarreko zerbitzu juridikoei trantsizio ordainketa nola kudeatu behar zen azter zezan. Hori martxoaren 24an izan zen eta zerbitzu juridikoen txostena aztertu eta onartu zuen Mahaiak apirilaren 24ko bileran: “Trantsizio-kalteordainaren zenbatekoa izango da aurrekoan ezarritakoaren ehuneko 40a, hau da, 5.380,61 euro”.

Diru kopurutik harago, kalkulua egiteko erabili zen denbora epea da aipagarria: “Trantsizio-ordainaren zenbatekoa kalkulatzeko hartu den aldia apirilaren 26tik uztailaren 9ra bitartekoa (biak barne) da”.

Maiatzaren 7ra arte izan dute astia legebiltzarkide izateari utzi diotenek ordainketa hori eskatzeko. Ordainketa bakarra izango da eta Mahaiari dagokio eskariak onartzen diren ala ez erabakitzea. Gainera, Mahaiak eskumena dauka (erregelamenduaren 36. artikuluari jarraituz) trantsizio ordainketa atzera ere luzatzeko. Alegia, biharko alderdien mahaian hauteskunde eperik onartuko ez balitz, atzera ere erabaki ahalko du Mahaiak legebiltzarkideen trantsizio ordainketa luzatu ala ez. Hori, edo aldi baterako prestazio ekonomikoa eskatu dezatela esan. Izan ere, legebiltzarkideek ez daukate langabezia eskubiderik (Gizarte Segurantzak ez du horrelakorik jasotzen), baina Eusko Legebiltzarrak zera onartu zuen (2012an onartu zuen erregelamendu aldaketan): “Gizarte Segurantzako legeria orokorrak legebiltzarkideen langabezia-prestazioa estaltzea aurreikusten ez duen bitartean, karguari uko egiten diotenean edo agintaldia bukatzen zaie­nean aldi baterako prestazio ekonomiko bat jasoko dute legebiltzarkideek, beren oinarrizko soldataren hileko ordainsari baten % 40ko kopurukoa”. Beraz, hori ere bada aukera. Izan ere, Diputazio Iraunkorreko 22 legebiltzarkideek ez, gainerakoek (53) legebiltzarkide izateari utzi zioten ganbera desegin zenean, eta euretako asko atzera ere hautagai diren arren, edo baziren arren, uztailera bitartean 5 hilabete batuko dituzte legebiltzarkide bezala lanik egin barik.

Kategoriak Sailkatugabeak | Erantzun

Zerikusirik badute botoek eta zaborrak?

Puntua, 2020-02-28

Zela eragingo du Zaldibarko zabortegiaren krisiak apirilaren 5eko hauteskundeetan? Ofizialki kanpaina martxoaren 20an hasiko da, baina ohikoa izaten da ordura bitartean ere alderdiak ekitaldiak egiten aritzea, asteburuetan batez ere. Oraingo honetan, ordea, badirudi zarata askorik egin barik hasi direla. Zaldibarkoari neurria hartzea kostako da eta horrek markatuko du Eusko Legebiltzarrerako lasterketa. Eta ez alferrik. Zaldibarkoa izan baita bizi izan dugun ingurumen krisirik larriena. Ez baita lan-istripu hutsa. Pertsona bi, Alberto eta Joaquin, desagertu dira, bai; langileak biak, bai; lanean ari zirela, bai; baina gertatu dena lan-istripua baino are larriagoa da. Zaldibar, Ermua, Eibar, Mallabia eta Elgetari zuzenean eragiteaz gainera, gure sistema hankaz gora jarri du. Ez genekien, edo behintzat ez ginen kontziente, gure herrietan dauden zabortegietan biltzen dena hainbeste zela; ezta botatzen dena arriskutsua dela ere; ez dugu jakin Zaldibarkoaren moduko zenbat zulo ditugun gure lurraldean sakabanatuta; ez dugu jakin zein den era horretako biltegien funtzionamendua; ez dugu jakin ze negozio den zaborrena; alegia, ez dugu jakin ezer ere, gure etxe ondoan gertatzen den arte.

Gipuzkoan zaborren inguruko eztabaida ez da berria. Baina esango nuke auzia Gipuzkoara mugatu dela orain arte eta Zaldibarkoak beste dimentsio batera eraman gaituela: Bizkaira. Barkatu atrebentzia, baina bai; hemendik oso urruti gertatu zen zaborren kontua: Gipuzkoako Foru Aldundian. Horregatik, hain justu, hasierako galdera, ez baitakit Gipuzkoan bezala Bizkaian ere eragingo ote duen zabortegiarenak. Garbi daukadana da gertatu denak aldaketak ekarri beharko dituela zaborren kudeaketan eta erakundeei dagokien kontrolerako arduran. Beharrezkoa dela koordinazio handiagoa erakunde publikoen artean eta gardentasunean asko hobetu beharra dagoela. Gertatukoari inolako larritasunik kendu barik, kezkarik handienak informazio faltak eragin baititu, eta hori joko-zelai bikaina da gainean dugun hauteskunde kanpainari begira.

Kategoriak Sailkatugabeak | Erantzun

Hizkuntza gutxituak eta zinema

Filmak suaren erdian egin behar dira, barneko suaren erdian

Oliver Laxe (Argia)

O que arde filma ikusteko aukera izan dut Santiagon egindako egonaldian. Donostiako zinemaldian eman zuten Perlak sailean. Jatorrizko bertsioan eman zuten, azpidatziekin: gazteleraz eta ingelesez.

Irudia: Numax

Numax zinema-aretoan, berriz, jatorrizko bertsioan eman dute, oraingoan, azpidatzirik gabe. Izan ere, zinema areto txiki horretan film guztiak ematen dituzte jatorrizko bertsioan eta azpidatziak behar direnean galizieraz izaten dira. Eta inbidia sentitu dut. Txarra dela diote inbidia izatea, baina inbidia izan nuen. Ekimenagatik, azpidatziak galizieraz direlako espainolaren beharrik izan barik, eta aretoaren giroagatik, Numax kooperatibaren ekimenagatik (zine banatzaileak, oraintsu kalitatea zigilua lortu duen liburu-denda, zinema-aretoa).

Oliver Laxek zuzendutako filma asko gustatu zitzaidan; hasieratik bertatik harrapatzen zaitu eta holako egon eza bat eragiten dizu… Saritutako filma da O que arde (baita Cannesen ere), eta beste behin ere agerian geratu da hizkuntza gutxitu baten lan egitea ez dela oztopo hara eta hona ibiltzeko.

Santiagoko egonaldia unibertsitatean izan da: azpidatzien inguruko seminario batean. Katalunian katalanez azpidazteko diru-laguntzak badirela jakin dugu. Galizian, aldiz, gobernuak ez du hizkuntza politika hori sustatzen. Belgikan azpidatziak eta bikoizketa kultura bana dira: Valonian, frantsesez aritzen diren aldean, bikoizketa da ohitura; Flandrian, flandrieraz ari diren aldean, berriz, azpidatziak. Are gehiago, Phillippe Meers Antwepen unibertsitateko irakasle katedradunak azaldu zuenez, telebistaren kasuan, “flamenkoek ez dute telebista belgikar frankofonoa ikusten, eta alderantziz ere ez”. Alegia, 11 milioi biztanle dituen herrialde batean, non 3 hizkuntza ofizial dauden (40% frankofono, 80.000 alemaniar hiztun eta, gainerakoak, holandarrak) ez dute ez zinema- ezta telebista-kontsumoa konpartitzen eta zinema sustatzeko politikak ere desberdinak dira lekuan leku.

Hizkuntza gutxituen Euro-itunaren azken ebaluazioa publikatu da asteon. Espainiako estatuari sinatutako Hizkuntza Gutxituen Gutuna ez betetzea leporatu diote eta puntu negatiboetako bat da Galiziako gobernuak hezkuntza sisteman ezarritako hizkuntza politika. Orain dela 9 urtetik galizieraz eta gazteleraz ordu kopuru bera izan behar dute ikasgaiek; ezin da galiziera hizkuntza nagusi gisa aukeratu. Ondorioa: 2008etik 2018ra galizieraz hitz egiten ez duten umeen kopurua 15 puntu hazi da (El Pais). 3L eredua sustatu zuen Feijooren gobernuak eta 3 urtetatik ingelesarekin hasten dira. Phillippe Meersek aipatu zuen beste kontuetako bat: Belgikan 11 urterekin hasten dira ikasleak bigarren atzerriko hizkuntza ikasten: nederlanderaz diren eskoletan frantsesa ikasten dute atzerriko lehenengo hizkuntza bezala, eta ingelesa atzerriko bigarren hizkuntza gisa; alderdi frankofonoan, berriz, atzerriko hizkuntza biren artean aukera dezakete: ingelesa edo nederlandera.

Hizkuntza aniztasuna Europaren ezaugarrietako bat den arren, hizkuntza politika anitzak daude indarrean kide diren estatu nazioetan.

Hori guztia galizieraz sortutako film zoragarri bat ikusi nuela esateko.

Kategoriak Sailkatugabeak | Erantzun