Lautadaz ari garenean, euskaraz bederen, Araba datorkit burura. Akaso gehiagori ere pasatuko zaizue. Mundu ikuskera txikiaren fruitu izan liteke, batek daki. Berdin dit. Panpa hezean besteko lautadarik ez dut ezagutu, bihurgunerik gabeko ehun kilometroko errepidea Saladillon, baina lautadari nahiago diot Araba toponimoa erantsi. Osabak diost ardiak behatzen ikasi duela munduaz dakien guztia. Ba hori.<\/p>\n\n\n\n
Halere, orain, lautada berbari baliteke galdera bat eranstea. Lautada handiaz ari zara edo Elgeaz bestalde hasten denaz? Izan ere, lautada handia, bere itoan, Juan Rulfori esker ezagutu baitut. Hogeigarren mendeak astindu zuen Mexiko eta Mexikok astindu zuen iragan mendea iraultzari esker. Astindu horren ertzean daude partida “karlista” mexikar edo kristeroak, jite askotariko alprojak, itzainak eta miseriak blaitutako lurrak, euriak ere ihes egiten duen mortua.<\/p>\n\n\n\n
Ipuin bilduma da El llano en llamas<\/strong>, Juan Rulforena (C\u00e1tedra 2018, Fran\u00e7oise Perusen edizioa<\/em>) eta bere Pedro P\u00e1ramo obran abiatutako unibertsoa handitzen du. Hara eta hona dabiltzan gizon-emakumeak, pobreak, fededun hipokritak eta alproja handiak, semeen ardurarik ez duten gurasoak eta ihesi doazen emakumeak. Edizio ona iruditu zait, ezinbestekoa den oin-ohar sorta mardula dakarrena egilearen nekazal hiztegi herrikoia ulertzerko.<\/p>\n\n\n\n Bitxikeria gisa, amaitzeko, bitxia eta ederra egin zait Rulfok nola deskribatzen duen gure inguruotan horren ezaguna den kaliza harrizko mendi bat: De los cerros altos del sur, el de Luvina es el m\u00e1s alto y el m\u00e1s pedregoso. Est\u00e1 plagado de esa piedra gris con la que hacen la cal, pero en Luvina la nomabran Cuesta de la Piedra Cruda. El aire y el sol se han encargado de desmenuzarla, de modo que la tierra de por all\u00ed es blanca y brillante como si estuviera rociada siempre por el roc\u00edo del amanecer; aunque esto es un puro decir, porque en Luvina los d\u00edas son tan fr\u00edos como las noches y el roc\u00edo se cuaja en el cielo antes que llegue a caer sobre la tierra.<\/em><\/p>\n\n\n\n …Y la tierra es empinada. Se desgaja por todos lados en barrancas hondas, de un fondo que se pierde de tan lejano. Dicen los de Luvina que de aquellas barranccas suben los sue\u00f1os, pero yo lo \u00fanico que v\u00ed subir fue el viento, en tremolina, como si all\u00e1 abajo lo tuvieran enca\u00f1onado en tubos de carrizo.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Rulfo. Kristeroak. Miseria. Lautadaz ari garenean, euskaraz bederen, Araba datorkit burura. Akaso gehiagori ere pasatuko zaizue. Mundu ikuskera txikiaren fruitu izan liteke, batek daki. Berdin dit. Panpa hezean besteko lautadarik ez dut ezagutu, bihurgunerik gabeko ehun kilometroko errepidea Saladillon, baina … Jarraitu irakurtzen