{"id":813,"date":"2021-01-19T16:21:04","date_gmt":"2021-01-19T15:21:04","guid":{"rendered":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/osirenbloga\/?p=813"},"modified":"2025-05-29T11:53:25","modified_gmt":"2025-05-29T10:53:25","slug":"liburu-bat-libro-de-horas","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/osirenbloga\/2021\/01\/19\/liburu-bat-libro-de-horas\/","title":{"rendered":"Liburu bat, “Libro de horas”"},"content":{"rendered":"\n

Bada denboratxo bat geure herriaren historia behar bezala ezagutzeko grinez nabilela. Historiagile eta idazle “berriei” esker, geure memoria kolektiboa berreskuratzeko eta ezagutzeko bidea zabaldu da; eta honek, artikulu edota eleberri ezberdinak irakurtzera eraman nau.<\/p>\n\n\n\n

Horrela, liburu ezberdinak irakurtzen\nari naizen honetan, Mikel Zuzaren \u201cLibro de Horas\u201d xahutu berri dut.  Erresuma zaharreko kondaira eta elezaharrak\nuztartzen dituen pasadisu ederren bilduma.<\/p>\n\n\n\n

Liturgia- ordu jakinei eskainitako testuak ei ziren \u201cLibro de Horas \u201cdelakoak; autoreak baina, beste zentzu bat eman nahi izan dio eta maixuki azaltzen du horren ofizialak izan daitezkeen kronika erakargarriak.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Exif_JPEG_420<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Hiru pasadisu labur eta\nulertarrazak dituzue jarraian; ea atsegin dituzuen.<\/p>\n\n\n\n

Karlos, Vianako Printzearen\narantzez beteriko bizia aurkezten digu Zuzak. Haren aita  usurpatzaileak honi ezarritako oinazea.\nPrintzeak jasandako atsekabe, etsipen edota traizioa azalarazteraino. Izan ere,\nNafarroan bizitzeko debekua ere ezarri baitzion Juan II aragoarrak. Besteak\nbeste, koroa, emaztea edota lurra galdu zuen printze nafarzalearen kronikak\nditugu.<\/p>\n\n\n\n

 Hona hemen bertan\nagertzen den testu zati bat:<\/p>\n\n\n\n

<<\u2026una impresionante \u00e1guila real vuela majestuosa (\u2026) impidiendo que las bestias carro\u00f1eras se acerquen a \u00e9l. A su lado est\u00e1 el coraz\u00f3n del pr\u00edncipe, que acomoda entre sus fuertes garras para emprender el vuelo. Cuando a\u00fan no est\u00e1 demasiado alta, arranca un trozo con el pico y lo suelta sobre el castillo, y nace en aquel mismo momento un acebo de frutos muy rojos. Sigue el viaje la rapaz, y arroja otro pedazo en Leguin, donde brota una fuente de aguas cristalinas. Y hace lo mismo en Pamplona, donde surge un endrino sin espinas  (\u2026) y en Estella, donde florece un zumaque muy colorado, y en Tudela, donde germina una morera repleta de a\u00f1iles, y en Olite, donde crece una vid cargada de uvas de piel violeta. Y el \u00faltimo fragmento del coraz\u00f3n lo lleva la emplumada mensajera hasta las verdes monta\u00f1as que bajan de Roncesvalles a Ultrapuertos, y donde lo deja caer, un orgulloso roble marca que hasta all\u00ed llega Navarra. Y el \u00e1guila se refugia a descansar entre sus ramas, esperando el momento en que alguien recoja todos esos frutos, y contin\u00fae la lucha contra la tiran\u00eda que inicio el pr\u00edncipe de Viana al enfrentarse a su padre. >><\/em><\/p>\n\n\n\n

Baina ez dugu soilik Karlos printzeari\neskainitakoaz gozatzen. Nafarroako Pedro mariskalari buruzkoak ere irakur\nditzakegu bertan. Simancaseko gartzela ilunean pasa zituen nafarrak bere azken\naine arteko egunak; haragi kirastua usaintzen zen ziega zikin eta\nhiguingarrian. <\/p>\n\n\n\n

Ez zen mariskala beamonderren mesedeen duin. Honen famila\nosoren kontra egin zuten nafar zitalek, Lerin edota Peralta malapartauek.\nBaina, ez zioten berba lapurtu.<\/p>\n\n\n\n

<< Creen que me han quitado todo, que ya no tengo nada. Pero se equivocan: me queda mi palabra, que vale lo mismo que valgo yo, y eso no podr\u00e1n arrebat\u00e1rmelo jam\u00e1s. <\/em>Soy el mariscal Pedro. Nac\u00ed en Estella. No sirvo a otro se\u00f1or que al leg\u00edtimo rey de Navarra. >><\/em><\/p>\n\n\n\n

Bada benetan atsegina egin zaidan kronika bat. Kalos II\nerregeak Jauna emazteari eginiko opari eder baten inguruko pasadisu bati\ndagokiona, alegia.  Antza denez, ohikoa ez\nzen bakea arnasten zenez erresuma osoan, arma berriak egin ordez, Uxuen erloju\ndotore bat eraikitzeko erabakia hartu zuen erregeak. <\/p>\n\n\n\n

Juana erregina, Frantziara egin behar izan zuen bidai hartaik\nbueltan, txundituta gelditu zen ikuskisunaz. Uxueko santutegiko begiratokian\nazaltzen zen erloju bikain bezain ederraren kanpaikadak, bihotzeko taupaden\narmonian sentitzen zituen. Horren gogor, horren goxo.<\/p>\n\n\n\n

El Malo ezizenez ezaguna zen erregeak egin zion oparia. Kanpaikadak\nematen iraun zuen arik eta, urte batzuk beranduago, ditxosozko Juan IIak, bertatik\nkendu eta dirua egiteko erabili zuen arte. Halere, oraindik ere, hor nonbait,\nentzuten da Uxueko erlojuaren doinua; Karlos eta Juanaren maitasunari, behin eta\nberriz, armonia ezarriz.<\/p>\n\n\n\n

\u201cLibro de Horas\u201d liburua irakurtzeko gonbita luzatzen dizuet. erra irakurtzen da eta berehala irakurtzen da. Gure herriaren historia ezkutatu, desagartarazi edo ilundu nahi izan dute; izan Castilla, izan Frantziak. Aberatsa da gure historia eta liburu hau tresna aproposa dugu berau ezagutzen hasteko, sakontzeko edota beregaz amesteko.<\/p>\n\n\n\n

Horra hor bada, gaurkoan blogean idazten ausartu naizen ekarpena.\nEzberdina bada ere, une honetan bederen, jakin- minez irrikan naukan gaia\nduzue.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bada denboratxo bat geure herriaren historia behar bezala ezagutzeko grinez nabilela. Historiagile eta idazle “berriei” esker, geure memoria kolektiboa berreskuratzeko eta ezagutzeko bidea zabaldu da; eta honek, artikulu edota eleberri ezberdinak irakurtzera eraman nau. Horrela, liburu ezberdinak irakurtzen ari naizen…<\/p>\n","protected":false},"author":102,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-813","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nafarroa"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/osirenbloga\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/813","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/osirenbloga\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/osirenbloga\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/osirenbloga\/wp-json\/wp\/v2\/users\/102"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/osirenbloga\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=813"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/osirenbloga\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/813\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":816,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/osirenbloga\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/813\/revisions\/816"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/osirenbloga\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=813"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/osirenbloga\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=813"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/osirenbloga\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=813"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}