{"id":1498,"date":"2026-10-15T22:39:36","date_gmt":"2026-10-15T21:39:36","guid":{"rendered":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/osatzetik-arintzera\/?p=1498"},"modified":"2026-10-16T06:05:35","modified_gmt":"2026-10-16T05:05:35","slug":"secpal-2026-cartagena","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/osatzetik-arintzera\/2026\/10\/15\/secpal-2026-cartagena\/","title":{"rendered":"SECPAL 2026 Cartagena"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

“Beharbada hiltzea izango da mugagabeko argia duen sartalde desberdina”. <\/p>\n\n\n\n

Mar\u00eda Teresa Cervantes<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Sartaldean baino sortaldean egon naiz aurreko astean, Cartagenan (Murtzia). Asko gustatzen zait kongresuetara joatea, betidanik. Lanean eten bat egin eta laneko kontuekin jarraitu, baina beste modu batean. Urtean behin ikusten dituzun lankideekin, Penintsulan zehar lan egiten duten horiekin. Hizlari adituei gai interesgarriak entzun, bizipenak eta zalantzak partekatu. Eta leku berriak ezagutu (goiko argazkian, Cartagenako antzoki erromatarra), edo toki zaharrak berriro bisitatu. <\/p>\n\n\n\n

Aurtengo kongresuan<\/a>, ustekabez, Beatriz Ogando<\/strong> ezagutu dut bertatik bertara. Ram\u00f3n Bay\u00e9s<\/strong> handiaren lagun gertukoa zen, Zinema eta Zainketa Aringarriak (Z.A.) elkarrekin aztertu dituen bikotea izan zen. Guztiz inspiratzaileak izan dira nire ibilbidean, uste dut Master Amaierako lanean Beatrizena izan zela lehenengo edo bigarren erreferentzia bilbiografikoa. Bel\u00e9n Molina<\/strong> lankidearen bidez ezagutu ahal izan nuen Cartagenan, beraz, opari handia izan delarik niretzat. <\/p>\n\n\n\n

Beatriz Z.A. eta zinemaren arteko intersekzioa jorratzen zuen mahai-inguruan egon zen, “La sociedad de la nieve”<\/a> (JA Bayona) pelikula disekzionatu zigun (erresilientzia, heriotza, talde-lanak…). “Heroiaren bidaia”<\/a> (Joseph Campbell) ere azaldu zigun, heroia gaixo bat izanik, mundu arrunt batetik berezi batera igaro behar duena. Benjam\u00edn Herreros<\/strong> ere izan genuen mahai-inguruan, osatzaile zaurituaren kontzeptua plazaratuz (Quir\u00f3n), eta zinema preskribatzearen ideia zoragarria konpartituz. Nach Sol\u00eds<\/strong> hirugarren hizlaria izan zen, onko-erradioterapiaren formakuntza egin zuena, eta pelikulak idatzen amaitu dena. “Piedra, papel o tijera”<\/a> film laburraren gidoilaria da, lagunak familia moduan izan daitezkeela gogorarazten digun pelikula. Bestela, etxeko lanak laga zizkigun, bizitza aldatu diguten pelikulak zeintzuk izan diren errepasatzeko. Baita bizitza aldatu diguten gaixoak ere. <\/p>\n\n\n\n

Azken galdera horri erantzunda, aurten Arrasaten hil den M. da niretzat horietako bat. Hala orain dela bi urte Malagan, nola aurten ere, sakontzen ibili naiz gai honetan, heriotza aurreratzeko nahian. Aurten eraman dugun posterra ildo horretatik joan da: “Abordaje heterog\u00e9neo del Deseo de Adelantar la Muerte en relaci\u00f3n a sufrimiento existencial”<\/em>. Oso gustura gelditu naiz egindako lanarekin, 26 gaixo bildu ditugu eta, zenbakien gainetik, ibilbide horiek kontatzeko luze hitz egiteko materiala dugu. <\/p>\n\n\n\n

Gazteleraz DAM (Deseo de Adelantar la Muerte<\/em>) eta ingelesez WTHD (Wish to Hasten Death<\/em>). Quim Juli\u00e0<\/strong> medikua eta Cristina Monforte<\/strong> erizaina (UIC Barcelona \/ WeCare<\/a>) gaiaren erreferentziazko adituak dira. Gaixo batek, M-k bezala, eskatzen baldin badizu bizitzarekin amaitzeko, bera ulertu, atzean dagoena miatzen jakitea (miatzeak sufrimenduaz hitz egitea ahalbidetzen du), erantzuten jakitea eta planifikatzea egin beharko genuke (sedazio aringarria eta eutanasia bi irtenbide posible dira, baina badira beste batzuk ere). Sintoma fisikoak, psikologikoak (itxaropen eza, beldurrak, depresioa), existentzialak (zentzu falta) edo soziofamiliarrak (zama sentitzea) aztertu behar ditugu. Elkarrizketa egiteko konfiantzazko une egokia bilatu behar dugu, eta denbora izan. AFEDD gida (Assessing Frequency and Extension of Desire to Die<\/em>) diseinatu dute Bartzelonako katedra horretan: Pentsatu duzu inoiz horrela bizitzeak ez duela merezi? Bai\/ez, maiztasuna, nola pentsatu al duzu?, zergatiak. Funtzionaltasuna jaistea, inguruko sarea desagertzea, bakardadea\/isolamendua, aurretik bizizaletasun handia eduki izana. “Brecha de sufrimiento”<\/em> topatzen dugu, izan nintzena eta naizenaren arteko tarte handia. Ingelesez, “Loss of self<\/em>” (function, control, meaning, dignity, hope<\/em>). Desberdina da heriotza hurbila onartzea edo modu naturalean hiltzeko desioa (lehen baino lehen). Desmoralizazioaren sindromea egon daiteke atzean. “Bizi nahi dut, baina ez horrela”, dago eskaeraren atzean. Kontrol modu bat (“as en la manga”<\/em>), autodeterminazio pertsonala. Galdetuta, Zainketa Aringarrietako pazienteen %25ak adierazten du hiltzeko nahia, %7ak adierazten du espontaneoki eta %2.5ak eutanasia edo lagundutako suizidioa eskatzen du.<\/p>\n\n\n\n

Eutanasiaren kasu kliniko konplexuak aztertu genituen, ICO<\/a>ko Patricia Beroiz<\/strong>, Agn\u00e8s Calsina<\/strong> eta Merc\u00e8 Riquelme<\/strong>rekin batera. Ederra izan zen saioa. Zientzia eta humanismoa uztartzeko gonbidapena. Metodo deliberatzailea erabilita: argudioak, arrazioak eta burua lehenesten bihotzaren gainetik (pasioak). Arduraz, zuhurtziaz. Konpetentzia edo gaitasuna al dauka pazienteak? Heriotzaren eskaera sintoma akutuengatik da edo hausnartutako erabakia da? <\/p>\n\n\n\n

Sufrimendu existentzialarekin jarraitu genuen Maria Arantzamendi<\/strong>rekin (CUN<\/a>). Sufrimendua: pertsonala eta dinamikoa da. Pertsonaren kosmobisioarekin lotuta dago, ulertu ahal izateko ikuspegi hori ulertu behar da. Zein faktore aldatu dezakegu? “Transience”<\/em> eta “estado de transitoriedad<\/em>” kontzeptua. “Complejidad<\/em>” eta “refractariedad<\/em>” desberdintzeko helburuarekin. <\/p>\n\n\n\n

Arlo espiritualarekin jarraituz: psikoterapia zentzuan eta ondarean zentraturik. Zaragozako jardunaldietan iaz<\/a> aukera izan nuen Tirso Ventura<\/strong> ezagutzeko eta gaiaz lehenengo aldiz entzuteko. William S Breitbart<\/strong> izan da haren maisua, eta kongresuko beste saio batean modu telematikoan Breitbart berari entzuteko aukera izan genuen. Bestela, Juan Luis Marrero<\/strong> (Sevilla) dimentsio existentzialaz pediatrian aritu zen, umeek erabiltzen dituzten adierazpen artistikoez Cruz S\u00e1nchez-Julv\u00e9<\/strong> (Alt Pened\u00e8s-Garraf) CALM<\/a> terapiaz hitz egin zigun (Managing Cancer and Living Meaningfully<\/em>). Psikoterapia laburra da, banaka egiten dena 3-6 saiotan, Kanadan sortutakoa.<\/p>\n\n\n\n

Beste saio batean, TRICS<\/a> izenekoen inguruan aritu ziren (Tecnolog\u00edas de la Relaci\u00f3n, Informaci\u00f3n y Comunicaci\u00f3n<\/em>). Pentsatutakoa baino are interesgarriagoa iruditu zitzaidan. M Carmen L\u00f3pez<\/strong> ELA<\/a>-dun gaixoa entzun ahal izan genuen eye tracking<\/em> edo visor ocular<\/em> delakoaren bidez, erabat harrigarria suertatu zitzaidan ikustea nola kontrolatzen zuen teklatua begien mugimenduekin, zein jario azkarra. Adimen Artifizialaren erabilera onaren aldeko aldarrikapena egin zuen. Jarraian, Daniel Fern\u00e1ndez<\/strong> erizainak azaldu zuen nola erabili daitezkeen simulazio teknikak (aktoreak, errealitate birtuala, AAren bidezko elkarrizketak) eta “gamifikazioa” (bideojokoak, borondateen planifikazioetarako kartak). Juan Manuel S\u00e1nchez<\/strong> psikologoa errealitate birtualari buruz aritu zen bete-betean, zelan mina eta antsietatea murriztu dezakeen. Ondo toleraturik eta bideragarria dela, hala gaixoentzat nola lankideentzat. Osagarri terapeutikoa izan daiteke beraz. Erreferentzia bibliografikoa: “Virtual Reality in Palliative Care: A Systematic Review”<\/em> (2022).<\/p>\n\n\n\n

Hilabete hauetan sortzen ari da, SECPAL<\/a> barruan, lantalde bat BGBK <\/a>eta beste arnas gaixotasun kronikoen inguruan, eta bertan sartu naiz. Aspaldian Neumologiaren arlo honetan ibilitakoa naiz, eta gaixotasun hauek bizitzaren amaieran dauzkaten ezaugarriak hobeto aztertu eta aukera terapeutikoak ezagutzeko oso baliagarria suertatuko zaidala uste dut. Kongresuan, Mar\u00eda Mart\u00ednez<\/strong> (La Paz), Mar\u00eda Varela<\/strong> (La Paz) eta Rosal\u00eda Dom\u00e8nech<\/strong> Val\u00e8ncia entzun nituen: Neumologoen batera erabakiak hartzea, organo-donazioak kontuan izatea, VMNI<\/a>ren erabilera, cough-assistants<\/em>, trakeostomiaren zainketak, ELA-dun pazienteak…<\/p>\n\n\n\n

Bestela, ahalegin terapeutikoaren mugatzearen gaiarekin, Javier J\u00fadez<\/strong>-ek (Murtzia) esaldi interesgarria partekatu zuen: “Lo paliativo no empieza cuando acaba la esperanza. Empieza cuando comprendemos que la esperanza no s\u00f3lo se relaciona con la curaci\u00f3n<\/em>“. Eta Kairos<\/a> kontzeptua: denbora garrantzitsua, kalitatezkoa, biografikoa…<\/p>\n\n\n\n

Kongresutik kanpo, lehen aipatutako M.-ren semarekin egoteko aukera izan nuen, O.-rekin. Murtzian bizi da eta elkarrekin afaltzeko tartea hartu genuen. Pazienteak gure benetako maisu-maistrak direla esaten dugu. Eta hala da.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

“Beharbada hiltzea izango da mugagabeko argia duen sartalde desberdina”. Mar\u00eda Teresa Cervantes. Sartaldean baino sortaldean egon naiz aurreko astean, Cartagenan (Murtzia). Asko gustatzen zait kongresuetara joatea, betidanik. Lanean eten bat egin eta laneko kontuekin jarraitu, baina beste modu batean. Urtean behin ikusten dituzun lankideekin, Penintsulan zehar lan egiten duten horiekin. Hizlari adituei gai interesgarriak entzun,<\/p>\n