Egun hauetan glosategi bat osatzen ibili naiz, tipografiaren gainean. Horretarako, hiru erreferentzia erabili ditut:<\/p>\n
Laster,
\nbeste glosategi handiago batean txertatuko dugu hau, Komunikazio
\nglosategi bat egingo dugu-eta Huhezin, nahi duenak erabil dezan.
\nBitartean, hona hemen lehen emaitzak.<\/p>\n
Aipu marka.<\/b>
\nOrtografi ikurra, balio dute hitzez hitzeko adierazpenak eta aipuak
\ntxertatzeko, edo hitz bereziak markatzeko. Aipu markak bakunak izan
\ndaitezke, eta erabiltzen dira adierazpenen barruan beste inoren hitzak
\nmarkatzeko.
Alargun.<\/b> Paragrafo
\nbateko azken lerro oso laburra, laburregia paragrafoaren zabalera
\nkontuan hartuta. Akats bat da, konpondu beharrekoa. (widow).<\/i><\/p>\n
Autoedizio. <\/b>Ordenagailuak
\nerabiltzea argitalpenak sortzeko (aldizkariak, berripaperak, esku
\norriak…). Edozeinek erabil dezake autoedizioa, ez soilik hedabide
\nhandiek. (desktop publishing).<\/i><\/p>\n
Azpimarra.<\/b> Lerro bat da,
\neta egiten da idatzitako zerbaiten azpian, hura nabarmentzeko.
\nOrdenagailuetan, oso itsusi geratzen da azpimarra, testuari itsatsita
\ngeratzen delako. Horren ordez, gomendatzen da beste baliabide batzuk
\nerabiltzea: letra italikoa, letra lodia edo beste letratipo bat.
\n(underline).<\/i><\/p>\n
Azpiletratxo.<\/b> Letra txiki bat da, eta jartzen da arrunt idatzitako letraren, zenbakiaren edo hitzaren beheko saihetsean.<\/p>\n
Behe mutur.<\/b> Zenbait letraren zatiak, x alturatik behera jaisten direnak, adibidez letra hauek: g, p, q, y. (descenders).<\/i><\/p>\n
Bola.<\/b> Biribil handi honi esaten zaio bola: \u2022 eta erabiltzen da informazioa sailkatzeko, zenbakiak bezala. (bullet)<\/i><\/p>\n
Erreka.<\/b> Letra arteko hutsune nabarmen eta itsusiak, agertzen dira ezker-eskuin lerrokatutako testuetan. (river).<\/i><\/p>\n
Familia tipografiko.<\/b>
\nBiltzen ditu letratipoak, diseinu ezaugarri (eta izen) berdinak
\ndituztenak. Adibidez, Garamond, Garamond Bold, Garamond Italic,
\nGaramond Bold Italic, Garamond Condensed eta Garamond Ultra Condensed.
\nDenak dira familia bateko kide.<\/p>\n
Gainletratxo.<\/b> Letra txiki bat da, eta jartzen da arrunt idatzitako letraren, zenbakiaren edo hitzaren goieneko saihetsean.<\/p>\n
Goi mutur.<\/b> Zenbait letraren zatiak, x alturatik gora daudenak, adibidez letra hauek: b, d, h, l, t. (ascenders).<\/i>
Hutsune soil.<\/b> Une huts bat da, hitz bitartekoa. Hutsune soilari takateko bakarra dagokio.<\/p>\n
Hutsune zatiezin.<\/b>
\nHutsune berezi bat da, esaldi batean loturik beharko lukeen osagairen
\nbat bi lerrotan ez apurtzeko. Ordenagailu askotan, hutsune zatiezina,
\nneurriz, izaten da takateko bakarreko hutsune soila baino zabalagoa,
\neta bi takatekoz sortutako hutsunea baino estuagoa.<\/p>\n
Irakurgarritasun.<\/b> Letrakeraren bereizmen maila. Alegia, erraz ala zail egiten zaigun letrakerak bereiztea, adibidez, “n” eta “h”. (legibility)<\/i>.<\/p>\n
Karakter.<\/b>
\nIzan daiteke letra bat, puntu bat, zenbaki bat, takateko bat. Testu
\nprozesadoreak agertu zirenetik, hainbat hedabidek karakterretan
\neskatzen dituzte artikuluak, berauek neurri jakin batera moldatu behar
\ndirenean.<\/p>\n
Kerning.<\/b> Letren arteko espazioa ajustatzea,
\nletrartekoa kontsistentea ager dadin. Hori egin behar izaten da batez
\nere izenburuetan, “Ta” edo “Vo” letra multzoetan, adibidez, berez tarte
\nhandiegia dutelako letren artean.<\/p>\n
Koska.<\/b> Hutsune berezia
\nda, eta joaten da lerrokadaren hasieran, letra larriaren aurrean. Puntu
\neta aparte bakoitzaren ondoren, hurrengo lerroan atera behar da koska,
\nlerro hasieran. Berez, ez da hutsune ortografikoa, hutsune tipografikoa
\nbaizik. (sangr\u00eda, indent)<\/i><\/p>\n
Koska frantses.<\/b> Alderantzizkoa<\/i>
\nere esaten zaio. Koska frantsesa ateratako lerrokadan, lehenengo lerroa
\nizaten da beti luzeena. Zenbait kasutan, oso erabilgarria izan daiteke.<\/p>\n
Lerroarte. <\/b>Tarte
\nbat da, dagoena lerropeko marra nagusi batetik bestera. Lerroartea oso
\ngarrantzitsua da, beronen araberakoak izaten baitira letra alturak: bai
\nletra xehearen altura (x altura), bai letra larrien altura, eta baita
\nlerroarteko hutsuneak ere.<\/p>\n
Lerroarteko hutsune.<\/b> Bi lerroren artean dagoen hutsunea. Lerroarte jakin bakoitzari lerroarteko hutsune jakin bat dagokio: berezkoa.<\/p>\n
Lerrokatu.<\/b>
\nLerroen saihetsak antolatzea, goitik behera datorren ezkutuko marra
\nbaten arabera. Lau eratara lerroka daiteke testu bat: ezkerrean,
\neskuinean, erdian edo ezker-eskuin.<\/p>\n
Lerropeko marra.<\/b> Ezkutuko marra bat da, eta horren gainean antolatzen dira letrak eta espazioak, lerro baten barruan. (l\u00ednea de base, baseline).<\/i><\/p>\n
Letra beltz.<\/b> “Gotikoa” ere esaten zaio, edo “letra
\nbeltz alemana”, herrialde hartan eutsi egin baitiote letratipo horri,
\nnahiz eta irakurtzeko zailagoa izan. (black letter).<\/i><\/p>\n
Letra etzan.<\/b> Horrela deritzo ordenagailuak etzanarazitako letra normalari. (oblique)
<\/i><\/p>\n
Letra hustu. <\/b>Bakarrik erakusten du letraren soslaia, barruan ezer ez duela. Gutxi erabiltzen da.<\/p>\n
Letra italiko.<\/b> Eskuinera dago makurtuta, eta
\nirudikatzen du eskuz idatzitako letra mota. Bereziki diseinatua da, eta
\nez du zerikusirik letra etzanaraziarekin. (italic)<\/i><\/p>\n
Letra kapitular.<\/b> Letratzar bakarrari esaten zaio, atal baten
\nhasieran erabiltzen dena. Dezente handiagoa da inguruko letrak baino.
\n(initial cap).<\/i><\/p>\n
Letra larri.<\/b> Esaldien eta izen berezien hasieran ipintzen da. Maiuskula ere esaten zaio. (capital).<\/i><\/p>\n
Letra larri motz.<\/b> Irudiz, letra larria da; baina letra xehearen alturakoa. (versalita, small cap).<\/i><\/p>\n
Letra lodi.<\/b> Marra lodikoari esaten zaio, eta erabiltzen da hitzak nabarmentzeko. (negrita, bold).<\/i><\/p>\n
Letra lodi samar.<\/b> Lodia baino estuagoa. (demi bold).<\/i><\/p>\n
Letra oso lodi.<\/b> Lodia baino gizenagoa. (extra bold).<\/i><\/p>\n
Letra xehe.<\/b> Tamaina txikiko letra. Minuskula.<\/p>\n
Letra zuzen.<\/b> Letrakera normala. (roman).<\/i><\/p>\n
Letratarte. <\/b>Letra
\nbitartea. Letratipo bakoitzak era jakin batera antolatzen ditu
\nletratarteak eta letren zabalerak. Courier letratipoak, esate baterako,
\nespazio berdina ematen die letra guztiei, m izan ala i izan,
\nidazmakinaren garaian bezala. Beste batzuek, berriz, Times kasu, letra
\nbakoitzari antolatzen diote lekune bat, bere zabaleraren arabera. Hemen,
\ni letrak halako hiru hartzen du m letrak. Lerroartea puntuka neurtzen
\nda, eta letrak ere bai. Hamabi puntuko letra, esate baterako, da hamabi puntuko lerroarteari dagokion letra.<\/p>\n
Letratipo.<\/b> Letra multzo bat, eta biltzen ditu ezaugarri tipografiko bereko letra guztiak.<\/p>\n
Letratipo kamuts.<\/b> “Serif gabea” ere esaten zaio
\nkategoria honi, letrak ez duelako ertzik, ez eta trantsiziorik loditik
\nmehera. Letra mota honetan marra guztiek lodiera bera dute alde guztietan.
\nZenbait adibide: Helvetica, Arial eta Frutiger, besteak beste. (sans serif).<\/i><\/p>\n
Letratipo zorrotz.<\/b> “Serifduna” ere esaten zaio
\nkategoria honi, bertako letrak ertzak dituztelako bukaeran \u2014serif
\nhorixe da, ertza\u2014, eta beronen marrak lodi-mehe trantsizioak dituelako.
\nAdibideak: Times, Garamond eta Baskerville, besteak beste. (serif).<\/i><\/p>\n
Ligatura.<\/b> Bi letra edo zeinu, batean. Sortzen dira
\nkonpontzeko espazio edo diseinu arazoak. Adibidez, \u201cfi\u201d eta \u201cfl\u201d
\nbikoteen arazoak konpontzeko sortzen dira ligatura bereziak, eta hor
\nletra biak modu dotorean uztatzen dira.\n<\/p>\n
Marra. <\/b>Erabiltzen da akotazioak egiteko. Marratxoa baino luzeagoa da.<\/p>\n
Marratxo.<\/b> Hitzak-eta lotzeko erabiltzen da, esaldi honetan bertan bezala.<\/p>\n
Ontza.<\/b> Neurri mota bat da, sei dozena puntuz osatua. (pulgada, inch).<\/i><\/p>\n
PostScript.<\/b> Hizkuntza grafiko bat da, eta erabiltzen da ordenagailuetan, inprimatzeko letrakera eta grafiko konplexuak.<\/p>\n
Puntu.<\/b> Didot puntua ere esaten zaio. Bera da oinarrizko neurria tipografian.<\/p>\n
QWERTY.<\/b>
\nDiseinurik ohikoena teklatuetan, bai idazmakinetan, ordenagailuetan eta
\nbaita sakelako telefono zenbaitetan ere. Berauetan, lehen sei letrak
\ndira q, w, e, r, t eta y.<\/p>\n
Takateko.<\/b> Kolpe bat da, eta ordenagailuaren espazio barrari ematen zaio, hitzak bereizteko. (spaceband).<\/i><\/p>\n
Tipografia.<\/b> Arte edo prozesu bat da sorkuntza lanak
\negiteko, irar-letrak edo kaligrafia erabilita. Halaber, izen hori
\nerabiltzen da izendatzeko zer itxura duen inprimaturiko lan batek:
\n“diseinatzaile horrek oso tipografia dinamikoa erabiltzen du”.<\/p>\n
x altura.<\/b>
\nLetra xehearen altura; x altura handiago, eta muturrak laburrago;
\nletratipoak handiagoa dirudi. x altura txikiago, eta muturrak luzeago.
\nLetratipoak txikiagoa dirudi. (x-height).<\/i><\/p>\n
Zizero.<\/b> Neurri unitate bat, eta aspaldi asko erabili zen. Hamabi puntu zituen: 4,23 milimetro. (cicero).<\/i><\/p>\n
Zurtz.<\/b> Paragrafo
\nbateko azken lerroa, bakarrik geratzen denean hurrengo zutabearen
\ngoialdean, edo paragrafo bateko lehen lerroari, bakarrik zutabe baten
\nhondoan. Akats bat da, konpondu beharrekoa. (orphan).<\/i><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Egun hauetan glosategi bat osatzen ibili naiz, tipografiaren gainean. Horretarako, hiru erreferentzia erabili ditut: ESNAL, Pello & ZUBIMENDI, Joxe Ramon (1993): Idazkera-liburua. Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen-Zerbitzu Nagusia. Gasteiz. BERRIA (2006): Estilo liburua. Berria. Andoain. WILLIAMS, Robin (1994): How to boss your … Jarraitu irakurtzen