{"id":99,"date":"2011-12-30T18:06:26","date_gmt":"2011-12-30T18:06:26","guid":{"rendered":"http:\/\/goiena.net\/blogak\/elexpuru\/iruna-veleia-hiru-urte-lotsagarri-artikulua-berrian"},"modified":"2015-11-25T13:27:51","modified_gmt":"2015-11-25T12:27:51","slug":"iruna-veleia-hiru-urte-lotsagarri-artikulua-berrian-eta-gaztelerazko-bertsioa-dnan-eta-garan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/2011\/12\/30\/iruna-veleia-hiru-urte-lotsagarri-artikulua-berrian-eta-gaztelerazko-bertsioa-dnan-eta-garan\/","title":{"rendered":"“Iru\u00f1a-Veleia: hiru urte lotsagarri” artikulua Berrian eta gaztelerazko bertsioa DNAn eta Garan"},"content":{"rendered":"

Gaurko Berria<\/a>k blog honen egilearen iritzi-artikulua atera du. Bertan, hiru urte hauetan gertatutakoaren errepaso txiki bat egiten da, eta egungo egoera kafkianoaren arduradun nagusiei ere errepaso txiki bat ematen zaie.
\nArabako DNAk ere ekarri zuen artikulua gazteleraz, baina oraindik ez du bertsio digitalean argitaratu. Iru\u00f1a-Veleia: tres a\u00f1os de verg\u00fcenza<\/i> du titulua eta SOS<\/a>en irakur daiteke. Urtarrilaren 9ko Gara<\/a>n ere etorri da.<\/p>\n\n\n\n
Iru\u00f1a-Veleia: hiru urte lotsagarri<\/a><\/td>\n\"PDF<\/a><\/td>\n\"Print\"<\/a><\/td>\n\"E-posta\"<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n\n\n
Juan Martin Elexpuru <\/span><\/td>\n<\/tr>\n
<\/td>\n<\/tr>\n
\nAzaroan hiru urte bete dira Arabako Aldundiak Lurmeneko arkeologoak kanporatzea eta auzibidean jartzea erabaki zuenetik, euskal unibertsitate publikoko irakaslez osatuta zegoen Batzorde Laguntzaile Zientifikoa deiturikoak egindako txostenetan oinarrituta.<\/p>\n

Iruzur ekonomikoa leporatuz Lurmenen aurka aurkeztutako bi kereilak aspaldi artxibatu ziren, epaitegiak ez baitzuen delitu zantzurik aurkitu, eta hirugarrena, Eliseo Gili eta haren bi laguntzaileri ondarearen aurkako kalteak eta faltsifikazioa egotzi nahi diona, hasieran bezalaxe dago, epaileak ez du inolako akusaziorik gauzatu euren aurka.<\/p>\n

Baina hala eta guztiz ere Gil jauna kondenarik gogorrena betetzen ari da. Behin eta berriz harrikatu dute denen aurrean, faltsutzailea izatea leporatu diote disimulu handirik gabe hainbat Batzordekidek eta kultura diputatu ohiak, zenbait hedabideren laguntzaz. Une honetan Eliseo Gil, Arabako arkeologorik onenetarikoa zela esaten zen gizona, difamazioaren eta desohorearen infernuan aurkitzen da, justiziaren Damokles ezpata buru gainean duela, eta bere ofizioan lan egiten jarraitzeko aukerarik gabe. Idoia Filloyren egoera ere bitxia da: haren aurkako kereilak artxibatuta egon arren, Eliseoren antzeko kondena betetzen jarraitzen du.<\/p>\n

Aurreko diputazioa, bere kultura-diputatu andere adoretsuak gidaritzapean, Gil zuzenean kriminalizatzen saiatu zen. Grafologo bat kontratatu zuen horretarako. Iru\u00f1an udan ospatzen ziren jokoetarako (Ludi Veleienses) egin ziren letrinak eskuratu zizkion grafologoari, komunetan arkeologoek txantxa gisa marraztutako irudiek eta idatzitako graffitiek behin-betiko frogatuko zutelakoan Eliseo zela faltsutzailea. Dirudienez, diputatu anderea sinetsita zegoen ezohiko ostraka guztiak (400etik gora) esku berberarenak zirela, komuneko marrazkiak eta idazkiak bezalaxe. Eliseorenak, alegia. Baina txostenak ez zuen diputatua ase; izan ere, \u00abnorabide egokian\u00bb jo arren, ondorioak ez ziren bete-betekoak. Hau ikusita, beste grafologo ausartago bat kontratatu zuen, zeinek 36.000 euro ziztrinen truke txosten perfektua egin zion: ondorioztatu zuen den-dena esku berarena zela, \u00abneurona-sare berberarena\u00bb, hobeto esanda.<\/p>\n

Txostena berehala iragazi zuten prentsara. Arabako egunkari salduenak erreportajea egin zuen lehendabizi, lehen orrialdeko titular honekin: \u00abGraf\u00f3logos apuntan a Eliseo Gil como el autor de los falsos grafitos de Veleia\u00bb<\/em>. Handik bi hilabetera euskarazko egunkari bakarrak beste erreportaje zabal bat eskaini zuen izenburu honekin: \u00abGrafologoek ere ondorioztatu dute Veleiako euskarazko idazkunak modernoak direla\u00bb. Baina badirudi Arabako diputazioaz gain bi kazetariak izan direla txostena eskuetan eduki duten bakarrak, ezen akusatuta dagoen parteak behin eta berriz eskatu arren ezin izan baitu agiria eskuratu. Susmoa dugu erretiratu egin dutela, parte akusatzaileak aspaldian ez baitu aipatu ere egiten. Batere harritzekoa ez den gauza, dena esku batena dela dioen teoriak barre-algara sortzen baitio ostrakak arreta apur batez aztertzeko astia hartu duen edonori. Baina oihartzun mediatikoa lortuta zegoen.<\/p>\n

Askok ez genuen ulertu zela jausi zen euskarazko egunkaria difamazioaren jokoan, kontuan izanda bera ere antzeko prozesu baten biktima izan dela, lehenengo itxi, gero demonizatu eta azkenik kondenatzen saiatu baitira, oraindik amaitu ez den gurutze-bidean. Ulertu ez genuen bezala zergatik euskal argitaletxe indartsuenak faltsifikazioaren tesia ontzat ematen zuen kazetari bati liburua enkargatu zion, kontrakoa defenditzen zuten bi orijinal, tartean nirea, atzera bota ondoren.<\/p>\n

Esan beharra dago hiru urte hauetan polizia judizialak ez duela ustezko faltsutzailearen eta faltsifikazioaren arrasto txikienik ere aurkitu, eta Batzordekideek ez dutela faltsifikazioaren aldeko argudio berri bakar bat ere ekarri. Bitartean, haien ongi ordaindutako txostenak lotsagarri geratu dira Lurmenek epaitegian aurkeztu dituenen aurrean. Interneten kontsulta daitezke. Oso ongi landutako hamazazpi txosten dira, bederatzi naziotako hainbat ikerlarik eginak, espezialistak grafitoetan agertzen diren gai ezberdinetan, eta denen ondorioa da benetakoak izan daitezkeela. Hori bai, aho batez diote ezinbestekoa dela arkeometria laborategi on baten ebazpena auzia betiko erabakita gera dadin. Petit d\u00e8tail<\/em>: inork ez du euro bakar bat ere kobratu bere lanarengatik.<\/p>\n

Baina ez genuke zuzen jokatuko desastrearen arduradun nagusiak seinalatuko ez bagenitu: kulturako diputatu ohia eta hura babestu zuen gobernu-taldea; bi euskal filologoak, harri-bola bueltaka jarri eta latinistak, epigrafistak eta abar grafitoen faltsutasunaz konbentzitu zituztenak; Batzordekoko arkeologoa, epaile izatetik indusketako zuzendari izatera igaro zena, diputatu andereak atzamarrez izendatuta. Ezkutuko pertsonaiaz ez dugu oraingoz ezer esango. Eta adiskideak egiten ari garenez, zergatik ez aipatu alderdi politikoen jarrera jarraitzailea, batez ere abertzaleena, salbuespenen bat egon bada ere; eta unibertsitateko irakasleak, zenbait oso kritikoak eta borrokalariak beste gai batzuetan, baina ezer ez dakitenak eta jakin nahi ez dutenak auzi honetan. Eta euskarazko blogen bat, eta komikilariren bat, eta… Baina ez dezagun jarraitu.<\/p>\n

2010eko udan zuzendari berriak hasiera eman zion aztarnategiaren \u00abaro berriari\u00bb. Hondeamakina handi bat erabiliz 8.000 m\u00c7 induskatu zituen jesus batean. Lehenengo egunetik Epaitegian salaketa ezarrita eta langintzaren argazkiak eta bideoak Interneten ipinita egon arren, inork ez du ahorik zabaldu goialde horretan.<\/p>\n

Badirudi azkenean analisiak egin egingo direla. Urtebete da Epaitegiak Guardia Zibilari aditu-froga enkargatu ziola. Oraindik ez dago emaitzarik. Duela gutxi epaileak, fiskalaren eskariz, beste froga bat enkargatu dio Ertzaintzari. Zentzunak dio laborategi espezializatu batek soilik erabaki dezakeela auzia. Lehenbailehen, mesedez, hiru urteko gurutze-bidea nahikoa da eta.<\/p>\n

***<\/p>\n

\n

Juan Martin Elexpuru Fil\u00f3logo y escritor<\/p>\n

Iru\u00f1a-Veleia: tres a\u00f1os de verg\u00fcenza<\/h2>\n

(Gara)<\/p>\n

El sentido com\u00fan nos dice que s\u00f3lo un laboratorio especializado puede dirimir la cuestion. Que sea pronto, por favor, que tres a\u00f1os de calvario son suficientes<\/p>\n

\n
\n

En noviembre se han cumplido tres a\u00f1os desde que la Diputaci\u00f3n de Araba decidiera expulsar a los arque\u00f3logos de Lurmen y llevarlos a los tribunales, vali\u00e9ndose de los informes elaborados por una comisi\u00f3n denominada Cient\u00edfica Asesora, compuesta por profesores de la universidad p\u00fablica vasca.<\/p>\n

Las dos querellas presentadas contra Lurmen por fraude econ\u00f3mico fueron archivadas hace tiempo al no encontrar los juzgados nada delictivo, y la tercera, la que pretende incriminar a Eliseo Gil y a dos de sus colaboradores por da\u00f1os contra el patrimonio y falsificaci\u00f3n, sigue como al principio, no existe ninguna acusaci\u00f3n judicial contra ellos.<\/p>\n

A pesar de ello, el se\u00f1or Gil est\u00e1 cumpliendo la m\u00e1s dura de las condenas, pues ha sido lapidado p\u00fablicamente, acusado sin demasiadas sutilezas de falsificador tanto por miembros de la Comisi\u00f3n como por la exdiputada de Cultura, con la inestimable ayuda de algunos medios de comunicaci\u00f3n. A d\u00eda de hoy Eliseo Gil, el que fuera considerado uno de los arque\u00f3logos m\u00e1s brillantes de Araba, se encuentra en el infierno de la difamaci\u00f3n y la ignominia, con la espada de Damocles de los tribunales pendiendo sobre su cabeza e imposibilitado para ejercer su profesi\u00f3n. Se da, adem\u00e1s, la paradoja de que ya no existe ninguna querella contra Idoia Filloy, pero ello no le evita seguir cumpliendo una condena similar.<\/p>\n

La anterior Diputaci\u00f3n, de la mano de su intr\u00e9pida diputada, intent\u00f3 criminalizar directamente a Gil, contratando una graf\u00f3loga a la que proporcion\u00f3 la letrina hecha para los Ludi Veleienses, juegos que se celebraban en verano en Iru\u00f1a. Los graffiti y dibujos jocosos elaborados en ella por los arque\u00f3logos iban a ser la prueba definitiva de la falsificaci\u00f3n por parte de Eliseo, ya que la diputada part\u00eda de que todas las ostracas excepcionales (m\u00e1s de 400) eran de la misma mano, al igual que los dibujos y textos del retrete. El informe no satisfizo a la diputada, pues aunque apuntaba en la \u00abdirecci\u00f3n correcta\u00bb, no era concluyente. En vista de ello, contrat\u00f3 a otra graf\u00f3loga m\u00e1s aguerrida, la cual, por el m\u00f3dico precio de 36.000 euros, le hizo un informe perfecto: concluy\u00f3 que todito todo procede de la misma mano, \u00abde la misma red neuronal\u00bb para ser m\u00e1s precisos.<\/p>\n

El informe fue r\u00e1pidamente filtrado, primero al peri\u00f3dico m\u00e1s vendido de Araba, el cual titulaba: \u00abGraf\u00f3logos apuntan a Eliseo Gil como el autor de los falsos grafitos de Veleia\u00bb. Dos meses m\u00e1s tarde, el \u00fanico peri\u00f3dico en euskera publicaba otro amplio reportaje con el siguiente titular: \u00abGrafologoek ere ondorioztatu dute Veleiako euskarazko idazkunak modernoak direla\u00bb. Pero parece ser que, aparte de la diputaci\u00f3n, han sido los dos periodistas los \u00fanicos en tener en sus manos el famoso informe, pues a pesar de las reiteradas peticiones de la parte acusada, esta no ha podido acceder al documento. Y, cosa curiosa, hace mucho que la parte acusadora no nombra ni por descuido el citado informe, lo cual nos hace creer que ha sido retirado. Algo que no nos extra\u00f1a, pues la teor\u00eda de que todo es fruto de una sola mano induce a la carcajada a cualquiera que conozca m\u00ednimamente las piezas. Pero el efecto medi\u00e1tico estaba conseguido.<\/p>\n

Muchos no entendimos el juego difamatorio en que hab\u00eda ca\u00eddo el peri\u00f3dico en euskera, cuando \u00e9l mismo hab\u00eda sido v\u00edctima no hace mucho de un proceso similar de cierre, demonizaci\u00f3n e intento de condena, calvario que dur\u00f3 siete a\u00f1os. Tampoco entendimos por qu\u00e9 la editorial m\u00e1s potente del pa\u00eds encarg\u00f3 un libro a un periodista convencido de la teor\u00eda de la falsedad, despu\u00e9s de rechazar dos originales, entre ellos el m\u00edo, que defend\u00edan la tesis opuesta.<\/p>\n

No hay que olvidar que en estos tres a\u00f1os la Polic\u00eda judicial no ha encontrado el menor rastro del supuesto falsificador ni de la falsificaci\u00f3n; que la Comisi\u00f3n no ha a\u00f1adido ni un argumento a los muy endebles aportados en sus bien pagados informes, los cuales ha sido ampliamente rebatidos por los presentados por Lurmen en los juzgados, y que pueden ser consultados en internet. Son 17 elaborad\u00edsimos informes en los que investigadores de renombre de nueve pa\u00edses, especialistas en las diversas tem\u00e1ticas que concurren en los grafitos, concluyen que pueden ser verdaderos. Eso s\u00ed, todos coinciden en que es imprescindible el dictamen de alg\u00fan laboratorio especializado en arqueometr\u00eda para dirimir de una vez por todas la cuesti\u00f3n. Petit d\u00e8tail: nadie ha cobrado un euro por su trabajo.<\/p>\n

Pero har\u00edamos mal si no se\u00f1al\u00e1ramos a los m\u00e1ximos responsables del desastre: a la exdiputada de Cultura y al equipo de gobierno que la arrop\u00f3; a los dos fil\u00f3logos vascos que echaron la bola a rodar, convenciendo a latinistas, epigrafistas, etc. de la imposibilidad y manifiesta falsedad de los grafitos; al arque\u00f3logo miembro de la Comisi\u00f3n que de juzgador pas\u00f3 a ser director de la excavaci\u00f3n, nombrado a dedo por la diputada. No diremos nada por ahora del tapado. Y ya que estamos haciendo amigos, por qu\u00e9 no recordar la actitud seguidista, cuando no proactiva, de los partidos pol\u00edticos, sobre todo de los abertzales, con alguna digna excepci\u00f3n; y a los profesores universitarios, algunos habitualmente muy cr\u00edticos y luchadores, que ni saben ni quieren saber nada sobre este asunto; y a alg\u00fan blog en euskera, y a alg\u00fan autor de comics… Bueno, paremos el carro.<\/p>\n

En verano de 2010 el nuevo director dio inicio a la autocacareada \u00abnueva era\u00bb del yacimiento. Pertrechado con una gran pala mec\u00e1nica, excav\u00f3 8.000 metros c\u00fabicos en un santiam\u00e9n. A pesar de una denuncia en los juzgados y de que videos y fotos de los hechos se pudieron ver en internet desde el primer momento, el silencio ha sido sepulcral en las alturas.<\/p>\n

Parece ser que por fin se van a hacer las anal\u00edticas. Hace un a\u00f1o el Juzgado encarg\u00f3 un prueba pericial a la Guardia Civil, cosa que a\u00fan no se ha materializado. Ahora, a instancias del fiscal, va a encargar otra a la Ertzaintza. El sentido com\u00fan nos dice que s\u00f3lo un laboratorio especializado puede dirimir la cuesti\u00f3n. Que sea pronto, por favor, que tres a\u00f1os de calvario ya son suficientes.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Gaurko Berriak blog honen egilearen iritzi-artikulua atera du. Bertan, hiru urte hauetan gertatutakoaren errepaso txiki bat egiten da, eta egungo egoera kafkianoaren arduradun nagusiei ere errepaso txiki bat ematen zaie. Arabako DNAk ere ekarri zuen artikulua gazteleraz, baina oraindik ez … Jarraitu irakurtzen →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":18,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-99","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sailkatugabeak"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/99","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/18"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=99"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/99\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1847,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/99\/revisions\/1847"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=99"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=99"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=99"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}