{"id":5623,"date":"2023-02-10T10:00:43","date_gmt":"2023-02-10T09:00:43","guid":{"rendered":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/?p=5623"},"modified":"2023-02-10T12:38:48","modified_gmt":"2023-02-10T11:38:48","slug":"iruna-veleiako-aurkikuntza-berriak-luis-silgo-gauche-epigrafista-valentziarra-berrian","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/2023\/02\/10\/iruna-veleiako-aurkikuntza-berriak-luis-silgo-gauche-epigrafista-valentziarra-berrian\/","title":{"rendered":"‘Iru\u00f1a-Veleiako aurkikuntza berriak’, Luis Silgo Gauche epigrafista Valentziarra Berrian"},"content":{"rendered":"\n

Luis Silgo Gauche <\/a>arkeologoa eta epigrafista da, prestigio handiko ikerlea, batez ere iberieraren alorrean. Haren gutuna argitaratu da gaurko Berrian<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

2023ko otsailak 9 – Valentzia <\/p>\n\n\n\n

Iru\u00f1a-Veleian egindako bisita gidatu baten barnean, Josetxo Mendiak \nhiri erromatarreko harresian zegoen grafito handi bat aurkitu zuen \n2021eko martxoan. Gertakizun honek hiri honetan aurkitu ziren euskara \nzaharrean idatzitako grafitoez gogoeta egitera eraman behar gintuzke. \nGogora dezagun epaitegiak aztarnategiaren zuzendaria kondenatu zuela \n2020an. Izan ere, grafito hori ezin da faltsutze baten ondorio izan, \neta, bide batez, aurretik aurkitutako grafitoak baimentzen ditu, \nberehala ikusiko dugun bezala.<\/p>\n\n\n\n

Grafitoa handia da (30 cm-ko \naltuera eta 24 cm-ko zabalera du), eta gurutziltzatu baten irudia du; \ngurutzea eta burua irudikatzen dira, hau izpiz inguratuta, eta behean ATA<\/em> jartzen du. Gurutzea, izpiak eta hitza sakon grabatuta daude.<\/p>\n\n\n\n

Grafito\n honetatik atera daitezkeen ondorioak honako hauek dira: Iru\u00f1a-Veleian \nkristau komunitate bat zegoela, komunitate horrek idazkera erabiltzen \nzuela, antzinako euskaraz idatzi zutela gai kristau baten inguruan, ATA<\/em> hitzak (eta ez aita<\/em> modernoak edo ATTA<\/em> akitaniarrak) lotura garaikidea adierazten duela aurretik aurkitutako grafitoekin, eta, are garrantzitsuagoa, ATA<\/em> hitza bera grafito horien errepertorio lexikoari dagokiola.<\/p>\n\n\n\n

Baina\n bada aztertu beharreko beste alderdi bat: grafitoa hiriko sarrera \nnagusitik metro gutxira dago, erraz ikusteko moduko lekuan, eta \ninskripzioaren neurriek erakusten dute hirian sartzen edo hiritik \nirteten ziren guztiek irakur zezaten egina dagoela. Beraz, hirian \neuskaraz hitz egiten zela adierazteaz gain, idaztea eta irakurtzea ere \nohikoak zirela iradokitzen du.<\/p>\n\n\n\n

Aurkikuntzak jakin-mina piztu zidan, eta SOS Iru\u00f1a-Veleiako bi kidek eta hau idazten duenak aztarnategia bisitatu genuen joan den udazkenean. Bisita emankorra izan zen, beste hiru idazkun eta zenbait motibo ikonografiko aurkitzeko bidea ere eman baitzuen. Aurkikuntza horiek aztertzen ari gara, eta behar bezala ezagutaraziko dira, baina aurreratu daiteke baieztatu egiten dutela ATA<\/em> grafitoari buruz esandakoa.<\/p>\n\n\n\n

Iru\u00f1a-Veleiako harresiko aurkikuntzek testuinguru koherentea ematen diete aurretik aurkitutako grafitoei, eta, aldi berean, erakusten dute hiriko kristautasun euskalduna ez dela Lurmeneko arkeologoen asmakizuna. Eta honek, jakina, ondorio judizialak ere baditu. Edonola ere, aurkikuntza berriek antzinako euskarazko grafitoen multzo epigrafikoa berrikustera eta birpentsatzera behartzen gaituzte, aurreiritziak eta ikusiezinak alde batera utzita.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

LOS NUEVOS DESCUBRIMIENTOS EN IRU\u00d1A-VELEIA <\/p>\n\n\n\n

Luis Silgo Gauche<\/p>\n\n\n\n

            El\nredescubrimiento de un gran grafito en la muralla de la ciudad romana de\nIru\u00f1a-Veleia, efectuado por Josetxo Mendia, en el marco de una visita guiada,\nen marzo de 2021 hace que se deba repensar los hallazgos de inscripciones en\neuskera antiguo efectuados en la ciudad y que fueron objeto de condena por\nparte del juzgado en 2020. En efecto, ninguna posibilidad cabe de que este\ngrafito sea una falsificaci\u00f3n, a la vez que autoriza, como en seguida vamos a\nver, a los grafiti hallados anteriormente.<\/p>\n\n\n\n

            El\ngrafito, de grandes dimensiones (unos 30 cm. de altura por 24 de anchura)\nconsta de la figura de un crucificado, del que se representa la cruz y la\ncabeza, rodeado de rayos y abajo, la palabra ATA. Tanto la cruz y los rayos\ncomo la palabra est\u00e1n grabados profundamente.<\/p>\n\n\n\n

            Las\nconsecuencias que se pueden sacar de este grafito son que exist\u00eda una comunidad\ncristiana en Iru\u00f1a-Veleia, que esa comunidad usaba la escritura, que esa\nescritura anotaba un euskera antiguo cuya tem\u00e1tica era cristiana, que la\nexpresi\u00f3n ATA y no el moderno aita<\/em> o el aquitano ATTA representa una\nvinculaci\u00f3n contempor\u00e1nea con los grafiti hallados anteriormente y, no menos\nimportante, que la misma palabra ATA pertenece al repertorio l\u00e9xico de esos\ngrafiti.<\/p>\n\n\n\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Pero hay un aspecto m\u00e1s que estudiar: la situaci\u00f3n del grafito a escasos metros de la entrada principal de la ciudad, en lugar bien visible y las mismas dimensiones de la inscripci\u00f3n muestran que la inscripci\u00f3n fue hecha para ser le\u00edda, por todos cuantos entrasen y saliesen de Iru\u00f1a-Veleia. Era, pues, no solamente un signo distintivo que indica que el euskera antiguo se hablaba en la ciudad sino que se escrib\u00eda y se escrib\u00eda para ser le\u00eddo de una manera habitual.<\/p>\n\n\n\n

            Interesados\nen el hallazgo, dos miembros de SOS Iru\u00f1a-Veleia y el que esto escribe\nvisitamos la zona el pasado oto\u00f1o. La visita fue fruct\u00edfera pues permiti\u00f3\nlocalizar tres letreros m\u00e1s adem\u00e1s de motivos iconogr\u00e1ficos. Estos\ndescubrimientos est\u00e1n en estudio y ser\u00e1n dados a conocer oportunamente, pero ya\nse puede adelantar que confirman lo dicho a prop\u00f3sito del primer grafito\nhallado.<\/p>\n\n\n\n

            Los\ndescubrimientos en la muralla de Iru\u00f1a-Veleia dan un contexto coherente a los\ngrafiti anteriormente encontrados, a la vez que muestran que el cristianismo\neuskaldun de la ciudad no es un invento de los arque\u00f3logos de Lurmen, lo cual,\npor cierto, tambi\u00e9n tiene repercusiones judiciales. En cualquier caso los\nnuevos hallazgos obligan a replantear y repensar, sin prejuicios ni\napasionamientos, el conjunto epigr\u00e1fico de los grafiti en euskera antiguo\nobjeto de disputa.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Luis Silgo Gauche arkeologoa eta epigrafista da, prestigio handiko ikerlea, batez ere iberieraren alorrean. Haren gutuna argitaratu da gaurko Berrian. 2023ko otsailak 9 – Valentzia Iru\u00f1a-Veleian egindako bisita gidatu baten barnean, Josetxo Mendiak hiri erromatarreko harresian zegoen grafito handi bat … Jarraitu irakurtzen →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":18,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-5623","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sailkatugabeak"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5623","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/18"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5623"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5623\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5629,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5623\/revisions\/5629"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5623"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5623"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5623"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}