{"id":4799,"date":"2020-06-21T19:02:36","date_gmt":"2020-06-21T18:02:36","guid":{"rendered":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/?p=4799"},"modified":"2020-06-24T12:18:55","modified_gmt":"2020-06-24T11:18:55","slug":"iruna-veleiako-grafitoak-ilundu-ezkutatu-eta-zikindu-xabier-gorrotxategi-arkeologian-doktorearen-artikulu-gogorra-deian","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/2020\/06\/21\/iruna-veleiako-grafitoak-ilundu-ezkutatu-eta-zikindu-xabier-gorrotxategi-arkeologian-doktorearen-artikulu-gogorra-deian\/","title":{"rendered":"“Iru\u00f1a-Veleiako grafitoak ilundu, ezkutatu eta zikindu”, Xabier Gorrotxategi arkeologian doktorearen artikulu gogorra Deian"},"content":{"rendered":"\n

Epaiaren osteko hainbeste iritzi zital eta kaskarin entzun ondoren, eskertzen da gaurko Deian <\/a>irakurri dugun artikulu zorrotz eta zuzena. Itzulpena ere argitaratu da Ama Atan<\/a> Letra Txarra Daukat<\/em>-ek egina. Koen Van den Driesschek iruzkin interesgarriak gehitu dizkio. Xabier Gorrotxategi esperientzia eta bibliografia <\/a>zabaleko gizona da. <\/p>\n\n\n\n

“EPAIKETAREN sententzia dugu. Batzuek pentsatzen zuten sententziarekin batera Iru\u00f1a- Veleiako grafitoen irtenbidea agertuko zela, zerutik eroria balitz bezala. Baina esan behar dut berdin dela zer esan dezakeen epaileak balizko faltsukeriaren inguruan. <\/p>\n\n\n\n

Berak\n erabakia hartu du prozedura tekniko bati jarraituz. Lehenik eta behin, \npolizia judizialak esandakoa onartuz, horretakoek Eliseo Gil \nfaltsutzailea dela konbikzioa dutelako, baina frogarik nimi\u00f1oena ez. Eta\n bigarrenik, Madrideko peritu baten konklusioa ontzat hartuta, 38 \ngrafito orain dela gutxi egindakoak direnak. Esan behar da peritu horrek\n dakartzan informazioa hartuta bestelako konklusiora ailegatzen naizela \nni: grafito guztiak benetakoak direla frogatzen da. Nire ustez, bi arazo\n gaindiezin ditu perituren txostenak: 1, ez du ezer demostra-tzen eta, \nberaz, fede kontua da berak esandakoa, ez zientzia; 2, aldrebesteko \nkonklusioak ateratzeko ez du begiratzen objektu bakoitza osotasunean, \nberari interesatzen zaiona baizik, beraz, osatu gabea da. Balio \nanekdotikoa besterik ez dauka balizko ikerketa horrek zientziaren \naldetik. Balio juridikoa, ordea, erabatekoa, onartu duelako epaileak.<\/p>\n\n\n\n

Epaileak\n ahalmena dauka modu subjektiboan informazio hori hartzeko, egin duen \nbezalaxe, baina hori ez da zien-tziak onartzen duen prozedura. Zientzia \nbaita grafitoak onartu behar dituena, eta zientzialariak erdibituta \ndaude. Eta indusketa arkeologikoa da, aurkikundeen aldameneko laukietan \negindakoa, Iru\u00f1a-Veleiako aztarnategian E. Gilek erabilitako metodoa \nbalioztatu edo baliogabetu behar duena, eta ez lekuko batzuen iritzi \ninteresatuak. <\/p>\n\n\n\n

Orduan, epaiketaren emaitza ez da izan guztiok pentsatzen duguna. Nik, kanpotik begiratzen batzuek eta besteek esandakoa, jarraitzen dut pentsatzen grafitoak benetakoak direla. Egia esan, pentsatu, bakarrik batzuek pentsatzen dugu, beste batzuek gezurrak zabaltzen jarraitzen dutelako, hasieratik gaur egunera arte. Eta pentsatzen dudalako (dugulako) hori eskatzen dugu, administrazio publikoak benetako autentifikazio prozesu bat martxan jartzea, erabat independentea eta bikoitza; eta benetako indusketa arkeologiko independentea burutzea ere bai. Besterik ez. Bestalde, salatu behar da euskal administrazio publikoak erdi desagertuta daudela, legea ez betez.<\/p>\n\n\n\n

Ez\n dagoela debaterik zientziaren munduan esaten dute faltsifikazioaren \nsinestunek (faltsifikazioa interpretatzen dutenak), hori argudioa balitz\n bezala. Jakin dezala jendeak lehen unetik diputatu berriak ukatu zuela \narkeologoek prestatutako grafitoen bilduma argitaratzea. Horregatik ez \ndago (neurri batean) debaterik, kanpoko aditu eta zientzialariek ez \nbaitute argitalpen bat erreferentzia moduan zientziaren bidez \nkritikatzeko. Jakin batzuek, administrazioak aukeratuek, berriz, \ngrafitoak zuzenean erabili dituzte argudioak eraikitzeko, baina \ngainerakoek ezin izan dute horrelakorik egin, aurrekoen iritzia besterik\n ez dute. Eta hau jakinda, faltsifikazioaren aldeko horien balizko \nargudioak argaltzen dira inanizio<\/em>raino, nire aburuz. Besteen \nbeldur dira? Bai, egiaren beldur direla da niri bururatzen zaidan \ninterpretazio bakarra. Jakin dezala jendeak oztopo gaindiezin hori, \norijinalak kontsultatzea, pasatuta, benetakoak direla interpreta-tzen \ndituztenak gai izan direla besteen interpretazio guztiei erantzun egokia\n ematen. Harritzekoa da.<\/p>\n\n\n\n

Beraz,\n badago debaterik, batzuek behin eta berriz ukatzen badute ere, ukatu \nnahi badute ere. Egia bilatzen dutenen eta egia ezkutatzen dutenen \nartean, hain zuzen ere, debatea da. Azken hauek, faltsifikazioaren \naldekoek, esaten dute froga arkeometrikoak ez direla beharrezkoak, \nzientzia aplikatzea alferrikakoa balitz bezala. Inolaz ere, are gutxiago\n kontuan hartuta epaileak 39 grafito besterik ez dituela sartu \nsententzian, gainerakoak linboan<\/em> geratzen direla. Eta, inolaz \nere, zientzia irekia baita, fedea ez bezala. Dena dela, gogora dezagun, \nzientzialari batzuek oztopo guztiak gaindituta, gai izan direla \nfaltsifikazioaren aldekoek esandako guztia baliogabe-tzeko, haien \nlotsarako.<\/p>\n\n\n\n

Faltsifikazioaren aldekoek behin eta berriz erabiltzen dute faltsukeriaren fedea besteak satanizatzeko<\/em>,\n baina nik kanpotik ikusita bakarrik hau esan dezaket: batzuen argudioak\n faltsukeria frogatzeko barregarriak izan dira eta jarraitzen dute \nizaten: DESCARTES, DENOK, ANQUISES, RIP… Hau nik esateagatik \nzientzialarien lana desprestigiatu<\/em> nahi dut? Irakurketa faltsu horiek defendatu dituztenak dira haien buruak desprestigiatu<\/em>\n dituztenak. Egun batean, agian, esango digute zergatik egin zuten, nola\n izan zen posible horrelako basakeria. Garaiz daude oraindik, baina ez \ndut uzte horren ausardia izango dutela.<\/p>\n\n\n\n

Egia\n bilatu behar dela aipatzeagatik sekta baten kide naiz? Eskerrik asko \nkokatzeagatik Egiaren Aldekoen sekta horretan. Eta gezur batzuk \nsalatzeagatik mehatxatu ditut gezurtiak? Zehatz ditzagun mehatxuak<\/em>: gezurra da in situ<\/em>\n ez zirela agertu grafitoak, aztarnategiko erregistro orokorrean zenbait\n grafitok koordenadak dituztelako eta frogatuta dagoelako grafito baten \nagerpen sekuentzia argazkien bidez; gezurra izan da, biribila, DESCARTES\n idatzita zegoela, lehen unetik MISCART irakurri bai-tzen; gezurra da \nDENOK idatzia izan zela, ikus dezala irakurleak horren argazkiak sarean;\n gezurra da RIP idatzia izan zela, zenbait akademikok eta irakaslek \ndefendatu (eta defendatzen) dutena. <\/p>\n\n\n\n

Bestalde,\n azken hauei, faltsifikazioaren aldekoei, ahazten zaie esatea epaileak \nez duela onartu irakurketa hori (RIP) idatzia zela, Diputazioko \nerrestauratzaileen lekukotza hartuta, baina lehen unetik ezaguna zena. \nBaina Madrideko perituak RIP dagoela idatzita esaten du! Eta gezurra \n(eta gezurrak eta interpretazio okerrak hamaika dira faltsifikazioa \ndefenditzen dutenen artean) da garbiketa lanetan egin zirela grafitoak, \npolizia judiziala bere txostenean ez baitzen gai horretaz frogarik \ntxikiena ere aurkitzeko. <\/p>\n\n\n\n

Eta\n kaltetua ez da izan Iru\u00f1a-Veleiako aztarnategia metodo arkeologikoaren \nbidez grafitoak aurkitzeagatik, zuzendari berriak hondeamakina metodo \narkeologiko bezala erabili izanagatik baizik. Eta kaltetuak izan dira \ngure instituzio publikoak ekintza hori onartzeagatik. Eta kaltetua izan \nda ikerketa Euskal Herrian eta Espainian emozioak eta sineskeriak \nzientzia zikintzeko erabiltzeagatik. <\/p>\n\n\n\n

Eta gehien harritzen nauena da enpatia izpirik txikiena ere ez aurkitzea batzuen aldetik, gehien kaltetuena izan denerako. Ozenki esan behar baita: kaltetuena pertsona bat izan da, aztarna zaharrak maite dituen horietakoa, aztarnarik txikiena eta xumeena ere dokumentatzeko prest dagoena, arkeologo kontsekuentea, arkeologo petoa, Eliseo Gil Zubillaga. Eta arazoaren mamia ez da errugabe edo errudun den ala ez, berak ez baitu ezer egin ez bada izan arkeologo aditu bati dagokion lan zintzoa.<\/p>\n\n\n\n

Amaitzeko, Historia errepikatu egiten da, bai, beti izan da ahaltsuen (borreroekin batera) eta menpekoen arteko borroka, gupidarik gabeko borroka, eta jarraituko du izaten per secula seculorum<\/em>. Kontua da non kokatzen den bakoitza.<\/p>\n\n\n\n

Arkeologian doktore<\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Epaiaren osteko hainbeste iritzi zital eta kaskarin entzun ondoren, eskertzen da gaurko Deian irakurri dugun artikulu zorrotz eta zuzena. Itzulpena ere argitaratu da Ama Atan Letra Txarra Daukat-ek egina. Koen Van den Driesschek iruzkin interesgarriak gehitu dizkio. Xabier Gorrotxategi esperientzia … Jarraitu irakurtzen →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":18,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-4799","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sailkatugabeak"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4799","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/18"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4799"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4799\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4816,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4799\/revisions\/4816"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4799"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4799"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4799"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}