{"id":456,"date":"2013-03-09T19:38:44","date_gmt":"2013-03-09T18:38:44","guid":{"rendered":"http:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/?p=456"},"modified":"2015-11-25T18:15:07","modified_gmt":"2015-11-25T17:15:07","slug":"veleia-ezintasunak-hondeamakinak-eta-urteurrenak-artikulua-naizen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/2013\/03\/09\/veleia-ezintasunak-hondeamakinak-eta-urteurrenak-artikulua-naizen\/","title":{"rendered":"‘Veleia, ezintasunak, hondeamakinak eta urteurrenak’ artikulua NAIZen"},"content":{"rendered":"

NAIZ<\/a> agerkari digitalean, Veleia, ezintasunak, hondeamakinak eta urteurrenak<\/em> izeneko artikulua argitaratu didate. Horrela dio:<\/p>\n

\n
Juan Martin Elexpuru<\/span><\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n
\n
<\/div>\n
\n
\n
Veleia, ezintasunak, hondeamakinak eta urteurrenak<\/span><\/strong><\/div>\n
\n

Ez da harritzekoa jendeak sekulako nahastea izatea auzi honetaz, izenarekin berarekin hasita. Zein erabili behar da, Arabako Iru\u00f1a, Iru\u00f1a Oka, Iru\u00f1a-Veleia, Veleia soilik… Jar gaitezen pentsatzen. Hiria egondako toki horrek Iru\u00f1a beste izenik ez du ezagutu azken mila bat urtean.Veleiaren azken aipamena 881. urtekoa da (Velegia, Errioxako Albeldako kartularioan). Arabarrek leku horri Iru\u00f1a deitu izan diote.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n

Harrezkeroko aipamen idatzietan hori agertzen da, eta ahoz ez da besterik transmititu. Galdetu bestela Gasteiz edo Mendoza aldean bizi den adineko edozeini, eta esango dizu leku hori beti Iru\u00f1a izan dela, eta atzo goizera arte ez duela Veleiarik entzun. Hipotesi nire ustez sendoena da hiri karistiarraren izen zaharra Iru\u00f1a zela, erromatarrek birbataiatu eta Veleia jarri ziotela, Liguriako hiri baten izena emanez, baina ez zela galdu Iru\u00f1a izen zaharra euskaldunen ahotan.<\/p>\n

1949-53 epean Gratiniano Nieto arkeologo frankistak indusketak egin zituen aztarnategian soldaduak erabiliz. Eta pentsa, 1958 argitaratu zuen txostenak El oppidum de Iru\u00f1a du izenburua. Izan ere, artean ez zekiten antzinateko agirietan agertzen zen Veleia hura eta Mendozatik hurbil dagoen Iru\u00f1a izeneko eremu zabala toki bera zirela. Orain dela berrogei bat urte heldu ziren adituak ondorio horretara. Eta modu xelebrean gizarteratu zen izena. Nik behintzat \u2018Asociaci\u00f3n Veleia para la defensa del espa\u00f1ol\u2019 elkarte antieuskaldun haren bidez ezagutu nuen, 1980 inguruan.<\/p>\n

Aspaldi onartutako izen ofiziala Iru\u00f1a-Veleia da; zuzena eta egokia nire ustez, lekuaren historia ezagututa. Horregatik, ulergaitza egiten da zenbaitek leku horri Veleia soilik deitzeko hartu duten seta, akademiko, idazle eta kazetari euskaltzaleak tartean. Veleia afera du titulua gaiaz argitaratu den liburu batek, eta Batzorde Laguntzaileko zenbait kidek ere ez du besterik erabiltzen.<\/p>\n

Gatozen arrastora. Aurtengo otsailaren 22an iragarri zen: berriki aurkitu duten aldare bateko inskripzioan VELEIA jartzen du. Lehen aldia ei da izena \u2018in situ\u2019 dokumentatzen dela. Jada ez dago zalantzarik, antzinateko testuetan agertzen den Veleia hiria da hau. Hitzerdirik ere ez, jakina, grafito \u2018faltsuetan\u2019 agertzen diren Veleiei buruz. Hamabi aldiz irakur baitaiteke izen hori. Bost Veleian forman, aldarean bezala; behin \u2018In Veleia vici\u2019 ustez elebidunean, inesiboan hau ere; hiru aldiz Veleia Nova, eta beste hiru\u00a0Veleia Gori.<\/p>\n

EHUko lau irakaslek aurkeztu zuten aldarea prentsaurrekoan; tartean zen Joaqu\u00edn Gorrochategui, duela lau urte ondorengoa idatzi zuena bere txostenean: \u00abResulta muy poco comprensible que el nombre de la ciudad, Veleia, que ya en ciertas fuentes tard\u00edas como el Itinerario de Antonino y el Ravenate aparece con B (Beleia It. Ant., Belegia Rav.) (como consecuencia del proceso de betacismo que confundi\u00f3 la\/w\/ con \/b\/ fricativa) aparezca siempre en los \u00f3straca vascos escrito con \/V\/. S\u00f3lo podr\u00eda entenderse como un conservadurismo gr\u00e1fico del nombre oficial escrito en el Alto Imperio\u00bb.<\/p>\n

Oso zaila zen izena horrela idatzita agertzea, baina agertu da. Pisu handiko beste mila ezintasun ere aldarrikatu zituzten batzordeko adituek, baina erantzun gisa ondutako txostenen haize-boladek airean eraman dituzte ezintasunok.<\/p>\n

Une honetan Madrileko laborategi batean analizatzen ari dira grafito batzuk, auzipetutako arkeologoen eskariz eta epailearen aginduz. Espero dezagun ondo egingo dituztela eta auzia betiko argituta geratuko dela. Bada beste froga erraz bat zalantza guztiak uxatuko lituzkeena eta kaleratutako arkeologoek lehenengo egunetik eskatzen dutena: indusketa kontrolatuak egitea aztarnategiko leku jakinetan. Baina horrelakorik ez dute entzun ere egin nahi unibertsitateak eta aldundiak.<\/p>\n

Euskal Herriko Unibertsitateak eta Arabako Foru Aldundiak Julio Nu\u00f1ez izendatu zuten aztarnategiko zuzendari. Aski ezaguna da hark egindako langintza. Hondeamakina handi bat erabiliz 8.000 m karratu harrotu zituen jesus batean. Hori erakusten duten bideoak eta argazkiak ipinita daude Interneten. Itsuak ere ikusiko luke sarraskia, baina gure komunitate zientifikoak itsu eta mutu jarraitzen du, eta Lurmenekin hain zakarrak izan diren politikari, kazetari eta intelektualak ere bai. Eta askok galdetzen digutena, tartean Harris arkeologo famatuak aztarnategira egin zuen bisitan: zer diote honetaz Euskal Herriko beste arkeologoek? Kalean eta tabernan kristorenak, behar den lekuan ezer ere ez.<\/p>\n

Duela gutxi urteurren hunkigarri bat bizi izan dugu. Hamar urte bete dira bidegabekeria sinestezin bat burutu zela hedabide baten eta pertsona batzuen kontra. Sufritutako kaltea konponezina bada ere, euskaldungoaren eta arrazoiaren berotasuna sentitu dute. Beste bidegabekeria baten laugarren urteurrena igaro berri da. Gure ondarearen zati bat zakarrontzira bidean eta pertsona ondradu batzuk kartzela atarian daude. Epailearen aldetik akusaziorik ez egon arren, kondena mediatikoa betetzen ari dira aspalditik. Eta desohorea, langabezia eta heriotza zibila dira ondorioak. Zenbaiten erasoak eta askoren isiltasunak elikatuta. Eliseo Gil eta Idoia Filloy dira izen-abizenez.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

NAIZ agerkari digitalean, Veleia, ezintasunak, hondeamakinak eta urteurrenak izeneko artikulua argitaratu didate. Horrela dio: Juan Martin Elexpuru Veleia, ezintasunak, hondeamakinak eta urteurrenak Ez da harritzekoa jendeak sekulako nahastea izatea auzi honetaz, izenarekin berarekin hasita. Zein erabili behar da, Arabako Iru\u00f1a, … Jarraitu irakurtzen →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":18,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-456","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sailkatugabeak"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/456","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/18"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=456"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/456\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1927,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/456\/revisions\/1927"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=456"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=456"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=456"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}