{"id":4445,"date":"2020-01-20T10:31:21","date_gmt":"2020-01-20T09:31:21","guid":{"rendered":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/?p=4445"},"modified":"2020-01-20T10:35:54","modified_gmt":"2020-01-20T09:35:54","slug":"sugetzarra-elixabete-garmendiaren-iritzi-artikulua-berrian","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/2020\/01\/20\/sugetzarra-elixabete-garmendiaren-iritzi-artikulua-berrian\/","title":{"rendered":"“Sugetzarra”, Elixabete Garmendiaren iritzi-artikulua Berrian"},"content":{"rendered":"\n

Elixabete Garmendia<\/a> kazetariaren Sugetzarra <\/a><\/em>artikulua:<\/p>\n\n\n\n

Sugetzarra<\/h2>\n\n\n\n

2020ko urtarrilak 19 \/\/ <\/a> <\/a> <\/a> Julio Caro Barojak badu liburu bat historiaren faltsifikazioei buruzkoa (Las falsificaciones de la Historia<\/em>, C\u00edrculo de Lectores, 1991). Hor sartzen ditu, beste askoren artean, Orreagako borrokarena \u2014Altabizkarreko kantua\u2014 edo Tubalen legenda. Dioenez, antzinatetik gertatu da fenomeno hori, nonahi, baita greziarren eta erromatarren artean ere. Helburua, beti, iragana ederrestea. Hori lortu ahal izateko, testu ezkutu apartekoen aurkikuntza leku arraroetan eta egoera ezohikoetan gertatu ohi omen da. Ohartarazpen hau ere egiten du Caro Barojak: esperientziak erakusten duenez, pertsona asko kausa baten alde ala kontra jartzen dira arrazoiak baino areago pasioak eraginda. Nolanahi ere, uste du kontuan hartzekoa dela historiaren inguruko iruzurra: \u00abKomeni da lasaitasunez hausnartzea gizakiak historia iruzurtzeko daukan joeraz. Gaur egun azter dezakegu gauza interesgarri modura; ez bakarrik ikuspegi kritikotik, baita indar sozial, politiko eta estetikoa daukan zerbait bezala ere\u00bb. <\/p>\n\n\n\n

Eskuartean \nIru\u00f1a-Veleia Argitu plataformak zabaldutako orri parea: azalean, \njustiziaren irudia; balantzaren alde batean daramatza \u00abzazpi txosten, \n326 orrialde, faltsukeriaren aldekoak\u00bb; beste aldean, \u00ab20 txosten, 2.104\n orrialde, benetakotasunaren aldekoak\u00bb. Erdiko bi orrietan, \n\u00abbenetakotasunaren aldeko txostenak egin dituzten zientifikoak\u00bb: \nhamazazpi aditu, nazioartekoak nahiz hemengoak; horiezaz gain, beste lau\n lagun benetakotasunaren alde egin dutenak \u2014eta zutenak, tartean Henrike\n Kn\u00f6rr eta Txillardegi\u2014. Kontrazalean: \u00abAnalitikarik gabe, indusketa \nkontrolaturik gabe, zientziarik gabe, ezin da justiziarik egin\u00bb. Izan \nere, eskuorriak Iru\u00f1a-Veleia aferari buruzko epaiketa du jomugan, \notsailaren 3an hasiko baita Gasteizen. Akusatuak Eliseo Gil \n\u2014aztarnategiko zuzendari ohia\u2014 eta haren laguntzaile izan ziren Oscar \nEscribano eta Ruben Cerdan dira. Salaketa Arabako Foru Aldundiak jarri \nzuen, 2009an, Iru\u00f1a-Veleian aurkitutako grafitoak faltsutu \nzituztelakoan.<\/p>\n\n\n\n

Kontua da 2006ko ekainean albiste miragarri batek \nastindu zuela euskal mundua: Iru\u00f1a-Veleian grafito sail bat aurkitu \nzuten arkeologoek, horien artean euskaraz idatzitakoak, ustez III. mende\n inguruan. Hitz solteak ziren, baina poesia modura irakurri genituen: zuri urdin gori, edan ian lo, geure ata zutan<\/em>…\n Xarmak ez zuen, ordea, asko iraun; laster hasi ziren zalantza \nadierazten hizkuntzalari batzuk, Joakin Gorrotxategi eta Joseba Lakarra \nEuskal Herriko Unibertsitateko adituak buru. Zalantzatik eztabaidara eta\n eztabaidatik salaketara, jostailu hautsien pare geratu ziren grafitoak.\n Eta aldi berean, gurean ezaugarri den \u00abbat bitan banatzen da\u00bb fenomenoa\n gauzatu zen: Eliseo Gilen aurkikuntzan sinesten zutenak batetik, eta \niruzurrari egiantzekotasun handiagoa hartzen ziotenak bestetik. Bando \nbakoitza berean gotortuta.<\/p>\n\n\n\n

Veleia afera<\/em> liburuan (Elkar, 2010) jaso zuen Alberto Barandiaranek prozesu osoa, kazetaritza lan zehatz eta zorrotza eginez. Batzuentzat, dena den, bertsio ofizialaren bozeramaile gertatuko zen Barandiaranen lana. Beste aldean, Juan Martin Elexpuru filologoa izan da eledun aktiboena urtetan, eta \u00bfQu\u00e9 est\u00e1 pasando con Iru\u00f1a-Veleia?<\/em> liburuan (Pamiela, 2018) dauzka bilduta grafitoen sinesgarritasuna defendatzen dutenen argudioak.<\/p>\n\n\n\n

Ikusi\n egin behar epaiketak zer ematen duen. Nolanahi ere, tristea da gero \ndena judizializatu behar hau; etsigarria, sugetzarraren mugimenduan \nigartzen eta gurutzatzen diren interes-jokoak. Tamalgarria da arkeologo,\n hizkuntzalari eta historialariak elkarlanean jarri eta auzia argitzeko \ngai ez izatea; deitoratzekoa, jakintzaren arloan diharduten erakundeek \n\u2014Euskaltzaindia, Eusko Ikaskuntza, Jakiunde, unibertsitateak…\u2014 \nhorretan ez lagundu izana. Puntu honetan, Caro Barojaren gomendioarekin \nkontsolatu behar: har dezagun afera indar politiko, sozial eta estetikoa\n daukan zerbait bezala. Hau da, XXI. mendeko euskaldunoi axola zaigula \nIII. mende inguruan norbaitek, norbaitzuek, zeramika pusketan euskaraz \nidatzi zuten ala ez jakitea.\n\n<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Elixabete Garmendia kazetariaren Sugetzarra artikulua: Sugetzarra 2020ko urtarrilak 19 \/\/ Julio Caro Barojak badu liburu bat historiaren faltsifikazioei buruzkoa (Las falsificaciones de la Historia, C\u00edrculo de Lectores, 1991). Hor sartzen ditu, beste askoren artean, Orreagako borrokarena \u2014Altabizkarreko kantua\u2014 edo Tubalen … Jarraitu irakurtzen →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":18,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-4445","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sailkatugabeak"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4445","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/18"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4445"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4445\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4448,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4445\/revisions\/4448"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4445"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4445"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4445"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}