{"id":2861,"date":"2017-03-03T18:51:32","date_gmt":"2017-03-03T17:51:32","guid":{"rendered":"http:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/?p=2861"},"modified":"2017-03-05T17:04:27","modified_gmt":"2017-03-05T16:04:27","slug":"euskadi-irratiaren-erreportaiaz-iritzi-kritikoa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/2017\/03\/03\/euskadi-irratiaren-erreportaiaz-iritzi-kritikoa\/","title":{"rendered":"Euskadi Irratiaren erreportaiaz iritzi kritikoa"},"content":{"rendered":"

Iru\u00f1a-Veleia: aurkikuntza bat, auzi luze bat eta bi mundu<\/em><\/strong><\/p>\n

Tere Beloki, Faktoria, 2017-02-17   <\/strong>audioa<\/em><\/a><\/p>\n

Oharra, hasteko. Ondorengo iritziak neure izenean idazten ditut soilik. Eta, jakina, badakizue zein talaiatik begiratzen dudan auzia.<\/p>\n

Lehenengo eta behin garbi utzi nahi dut estimagarria iruditzen zaidala Euskadi Irratiaren eta Tere Belokiren asmoa eta ahalegina gai arantzatsu honi heltzean. Oso erreportaje gutxi egin dira auziaz azken urteetan, eta gaia ilunpetik ateratzeko ezinbestekoak dira horrelako lanak.<\/p>\n

Bestalde, neure begiekin ikusi dut TBk egin duen ahalegina dokumentatzen eta auzian inplikatuta dauden alde guztiekin hitz egiten. Gertakizunen kronikan ere atal gehienak jasota geratu dira, beste gauza bat da interpretazioaz egin daitekeen balorazioa. Nire iritzian, SOS, Lurmen, Eliseo Gil eta oro har benetakotasunaren aldeko mugimenduaren ekimenak eta jarrerak nahiko ongi islatuta daude. Labur samar (ezinbestez), eta gauza batzuk falta diren arren (Nazioarteko bi biltzarren aipamena, adibidez).<\/p>\n

Berehala ikusiko denez, kritikoa naiz  gaiaren ardatz diren gertakizunen kontakizunarekin, baina nire asmoa ez da hainbeste akatsak nabarmentzea, informazioa eta dokumentazioa eskaintzea baizik. Auzi honek ziur asko  buztan luzea izango du oraindik, eta bertsio ofizialaren \u201cegietatik\u201d at ere jardun beharko da hemendik aurrera. Agiri eta testigantzetara joko dut etengabe, iritziak oinarritzeko.  Bestalde, gutxitan sartuko naiz lekukoen hitzez hitzeko testigantzekin, bakoitza libre baita bere bertsioa defendatzeko<\/p>\n

Puntuz puntu joango naiz.<\/p>\n

***<\/p>\n

1.- J.  Gorrochategui<\/strong>. Orain, ia hamaika urte pasata gero,  egiten dituen gogoetak (bere burua zuritzeko) zilegi izan daitezke. Baina ez da ahaztu behar bera izan zela 2006ko prentsaurreko famatuan  benetakotasuna ziurtatu zuena: (“Y nuestro objetivo principal era hoy precisamente asegurar a esa comunidad cient\u00edfica que es verdad, que no es un fraude<\/em> \u2026) eta beharrezkoa da, nire ustez, hitz horiek gogora ekartzea.<\/p>\n

2006-06-05: “Y nuestro objetivo principal era hoy precisamente asegurar a esa comunidad cient\u00edfica que es verdad, que no es un fraude,<\/em><\/strong> que han aparecido unas leyendas escritas en alfabeto latino sobre material cer\u00e1mico b\u00e1sicamente, aunque tambi\u00e9n hay vidrio y hay huesos, con leyendas en vasco antiguo. A falta de una precisi\u00f3n en la cronolog\u00eda, esto siempre hay que tenerlo aqu\u00ed en la cabeza, podemos fechar el material como en la antig\u00fcedad tard\u00eda. Es decir, vale decir en principio desde el tercero hasta el sexto<\/em>.\u201d Radio Euskadiren audioa.<\/p>\n

Kontatzen du nola eman zion gutuna Baldeoni, eta abar. Agian zera ere esan behar zen: asteburu bat nahikoa izan zuela 180 graduko ziaboga emateko, eta hori Pirinioetan izanda, berak aitortu izan duen bezala.<\/p>\n

2.- E. Kn\u00f6rr<\/strong>:  TB: \u201dHasiera hartan E. Knorr-ek benetakotzat hartu zituen euskarazko ostrakak, nahiz gerora, hilurre, iritziz aldatu zela jakinarazi zien bere kide hizkuntzalariei\u201d. Horrela esanda, hasieran benetakotzat ematen bazituen eta gero iritziz aldatu bazen\u2026  ulertzen da faltsuak zirela pentsatzen zuela hil aurretik, eta hori ez da horrela. Benetakoak zirela pentsatuz hil zen, nahiz eta beranduagokoak (VIII-IX mendekoak . Hona hemen mezuaren fotokopia.<\/a><\/p>\n

Gero (9:00): Lakarrak eta Gorrochateguik gehiago zehazten dute emaila, baina sekula ez dute garbi esaten inportanteena: Knorr benetakoak zirela pentsatuz hil zela . Lakarra: \u201cEnrikek ez zuen txostenik aurkeztu ba, tartean joan zelako, baina bai zorionez utzi zigun email bat bidali ziguna Joakini eta bioi eta irakurri genuena komisioaren azken edo azken aurreko bileran, eta esan behar dut hasieratik bertatik esaten zaigula hizkuntzaren historiaren ikuspuntutik nekez izan zitezkeela guri esaten zitzaigun garaiko piezak.<\/em>\u201d Gorrochategui: izan zitezkeela\u2026\u201d<\/em><\/p>\n

3.- Alde egin zuten hiru arkeologoak. <\/strong>TB. \u201cBeste batzuek ere bazituzten kezkak: aztarnategian lanean ibilitako hiru arkeologok, JA Apellanizek, MA Berjonek eta C. Crespok zalantzak zituzten aurkikuntzen garaiko  lan martxaz.  Ziotenez, ezohiko  grafitoak garbitu ondoren agertu izan ziren hilabetetara eta ez landa-lanean euren eskuekin atera berritan\u201d. <\/p>\n

Argitu beharko litzateke, eta nire ustez funtsezkoa da, Lurmen utzi zutenean (2007, urtarrilak 1), ez zutela arrazoi hori jarri, soldata kontuak baizik. Ez dago lekukotasun bakar bat ere besterik dionik. Eta adierazpen horiek handik bi urtera egin zituztela (2009ko urtarrila), LLL diputatuak prentsaurrekora eraman zituenean. Lotura<\/a>.<\/p>\n

Jakin behar da, gainera, hirurak aurkikuntzen ospakizunetan parte hartu zutela alai asko. Eta hiruretako batek, Carlos Crespo Beistegik, Halabedi Irratiari elkarrizketa eskaini ziola grafitoak aurkeztu eta gero (2006ko ekainaren 23a), aurkikuntzei buruzko mila azalpen emanez eta haien garrantzia goraipatuz (audioa<\/a>).<\/p>\n

4.- Blogetako eztabaida.<\/strong> \u201cEztabaida sutan zegoen sareko webgune espezializatuetan\u201d.  Gai delikatua da, baina eskandalagarria ere bai. Lakarra eta Gorrochategik, informazio pribilegiatua erabiliz (isilik egoteko ituna zegoen), argazkiak eta transkripzioak filtratu zituzten hedabide horietara ,eta baita prentsa idatzira ere; eta ezizen faltsuak erabiliz (Gyps, Satorrotas<\/em> Gorrochategik eta Tomas Deuna, Txatxi Piruli<\/em> \u2013beste batzuen artean- Lakarrak) iritzi publikoa bideratu (pozoitu) zuten faltsutasunaren alde. Lakarrak oraintsu arte jarraitu du ezizenekin (I\u00f1aki<\/em> izan da aspaldian gehien erabili duena). Informazio Ama Atan<\/a> eta nire blogean 1<\/a> eta 2<\/a><\/p>\n

5.- Kimika<\/strong>.  Madariaga<\/strong>.  TB: \u201cKimikarien txostenak ezin izan zuen baieztatu  aztertutako piezak aztarnategiko arduradunek esandako estratuetan egondakoak zirenik, garbituta zeudenez ez zegoelako hori jakin ahal izateko  kimikoki aztertzeko lurrik.  Juan Ramon (Manuel) Madariaga kimikaria  buru zuen lantaldeak euskarriaren eta gaineko patinaren arteko jarraikortasuna ikertzeko analisi molekular batzuk egin zituen eta ez zen jarraikortasunik ikusi\u201d.<\/p>\n

Ziur asko hori esango du orain Madariagak, baina haren txostenaz ari gara, eta txostenean ez du hori esaten. Hona hemen txosteneko ondorioak:<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Gainera, argazkietan ondo ikusten denez, kostra karbonatiko ugari ageri da grafitoen ildoetan, eta horiek analizagarri dira. Hau begi-bistakoa da.<\/p>\n

5b.- Kola: <\/strong>TB:  \u201cKimikarien txostenean jaso zenez, aztertutako  pieza batean gaur egungo kolek<\/strong> izan ohi duten zianokrilato arrastoak zeuden\u201d.  Arkeologian erabiltzen diren kola guztiak dira \u201cgaur egungoak\u201d. Bestalde, arkeologoek zein haren ondoren jarduten duten errestauratzaileek kola erabiltzen dute hautsita agertzen diren zatiak itsasteko. Beraz kola erabiltzea ohikoa eta normala da. Eta, bestalde, ez Lurmenek eta ez beste arkeologoek ez dute zianokrilatoa(Loctite<\/em>) erabiltzen \u201cdefinitiboa\u201d delako; \u201cPegamento Imedio\u201d erabiltzen dute. Beraz, \u201cDescartes\u201d jartzen omen duen piezan Loctite agertzen bada, norbaiti pieza desitsatsi zitzaiolako eta berak pegatu zuelako izango da. Batzordekoren batek, beharbada. Kola aipatzea faltsutasun froga gisa, benetan nazkagarria izan da Batzordearen aldetik.<\/p>\n

6.- Descartes<\/strong>. TB: \u201cUstez Descartes jartzen duen grafitoak ere harrotu du makina bat hauts\u201d. Nere ustez, ezin da hau esan eta horretan utzi. Bestela ezjakinak pentsa lezake horixe jartzen duela. Mundu guztiak ikusi du, argazkiei esker, ez duela DESCARTES jartzen MISCART edo horrelako zerbait baizik. Gogoan izan hau izan dela batzordearen \u201cfroga izarra\u201d iritzi publikoaren aurrean, \u201cdefinitiboa\u201d.<\/p>\n

 \"\"<\/a><\/strong><\/p>\n

7.- Grafologia. Letrina<\/strong>. TB: \u201cGaraitsu berean, 2009a hasi berritan, aztarnategiko biltegian zegoen letrina edo komun publiko batek kezka eragin zuen diputazioan. Ludi Veleienses<\/em> jardunaldi pedagogikoetan jendeak erabiltzeko komun publiko bat zen, beste material asko bezala aztarnategian langileen artean egindakoa. Marrazki eta hizki batzuk agertzen ziren hiru komun-zulo zituen egurrezko kutxan. Letra batzuk grafitoetakoak gogorarazten zituztelakoan kaligrafoengana jo zuen diputazioak. Martxoan jaso zituzten lehen emaitzak eta hilaren 24rako auzia epaibidean jartzeko esan zuen Lorena L. Lacallek orduan Arabako dipututatu zenak\u201d.<\/p>\n

Grafologoena izan da, agian, Diputazioak eta  Lorena L. Lacallek egindako jokaldirik zikinena auzi honetan, hau baita Eliseo inkriminatzeko eskuetan zeukaten \u201cfroga\u201d bakarra.  Lotura honetan<\/a> argazkiak, testuak nondik hartuak dauden  eta beste zenbait informazio. Laburtuz: letrinetako letrek eta grafitoetakoek oso antz txikia dute (biek maiuskulaz egoteaz gain).<\/p>\n

1) Lehen informea (Grafotec, Alicia Mz Carrasco), 2009ko martxoa . Ez da konkluientea. Ondorioak:<\/p>\n

\u201cDebido a ello y para extremar la prudencia esta perito entiende que no puede concluir asegurando que la mano que ha realizado los grafitos de las\u201dletrinas\u201d haya realizado tambi\u00e9n parte o gran parte de la de los yacimientos, si bien insiste que muchas coincidencias tan peculiares as\u00ed lo sugieren, pero lo que realmente puede afirmar es que es significativo y sorprendente el paralelismo, entendiendo que es excesivo para ser simplemente fruto del azar\u201d.<\/em><\/p>\n

2) Hori ikusirik, LLLk bigarren txosten bat eskatu zuen.  Zalantzan jar daiteke legez egin ahal izan zuen, ordurako (2009ko uda) sub judice<\/em> baitzegoen auzia. Lurmenek, hau ikusita, baimena eskatu zion epaitegiari eta DFAri gauza bera egiteko baina ukatu egin zitzaion.<\/p>\n

Magdalena Ezcurra Gondrak 36.000 kobratu zituen txostenagatik. Lotura honetan<\/a> gorabehera surrealista honen xehetasunak. Ziur asko,  literaturaren historiara pasatuko da grafologo honen esaldia:<\/p>\n

\u201clas concordancias entre los dibujos y letras de la letrina y los de los soportes milenarios se establecen por la utilizaci\u00f3n de herramientas gr\u00e1ficas procedentes de una misma red neuronal y trasladadas al soporte a partir de una integraci\u00f3n neuromuscular y de coordinaci\u00f3n visomotora \u00fanica, que no puede significar sino que ha intervenido un \u00fanico motor\u201d.<\/em><\/p>\n

3) Esan bezala, grafologia erabili nahi izan zuten Eliseo inkriminatzeko, baina \u201cfroga\u201d hori guztiz erori da Ertzaintzaren Txostenarekin (2015), honek argi eta garbi esaten baitu ez duela balio grafologiak honelako kasu batean:<\/p>\n

 <\/em>\u201c<\/em>Para intentar dilucidar policialmente la posible autor\u00eda de los “grafitos” e inscripciones de la letrina, en 2013 el Juzgado Instructor solicit\u00f3 Informe Pericial de cotejo graf\u00edstico a la Secci\u00f3n de Documentoscopia y Graf\u00edstica de la Unidad de Polic\u00eda Cient\u00edfica de la Ertzaintza. Sin embargo, el 19 de noviembre de 2013 la Jefa de Secci\u00f3n de Documentoscopia y Graf\u00edstica remiti\u00f3 al Juzgado solicitante un escrito mediante el cual le comunicaba “la imposibilidad de la realizaci\u00f3n del estudio solicitado” en base a las siguientes consideraciones:<\/em><\/p>\n

El soporte sobre el que se encuentran las evidencias dubitadas no se trata de papel u otro material similar, sino que se trata de un soporte de tipo, cer\u00e1mico; as\u00ed como en el caso de la evidencia atribuida, letrina romana de madera lacada. En los dos tipos de soporte se puede ejercer diferente resistencia al ser: perforado por el \u00fatil, pudiendo producirse divergencias entre los caracteres motivadas por la diferente composici\u00f3n de los soportes.<\/em><\/p>\n

– El \u00fatil empleado en la confecci\u00f3n de los grafitos difiere de los habitualmente empleados hoy en d\u00eda; no se trata de un elemento difusor de tinta como los bol\u00edgrafos actuales, ni de un spray o una brocha de pintura, sino que se utiliza el instrumento ^para-perfarax^el soporte.<\/em><\/p>\n

Adem\u00e1s de lo expuesto en los dos p\u00e1rrafos anteriores, el alfabeto utilizado difiere morfol\u00f3gicamente del utilizado actualmente, por lo que ser\u00eda necesario un conocimiento muy completo de la morfolog\u00eda de los alfabetos que se utilizaban en la \u00e9poca en cuesti\u00f3n.<\/em><\/p>\n

El hecho de utilizar un \u00fatil perforando sobre diferantes soportes (cer\u00e1mica y madera lacada) hace que no sea posible estudiar aspectos b\u00e1sicos de un estudio pericial graf\u00edstico, como son la velocidad, la presi\u00f3n, gestos tipo y el estudio de ataques y escapes.<\/em><\/p>\n

As\u00ed mismo, hay que tener en cuenta que la ausencia de estudios de. este tipo redunda en la falta de validaci\u00f3n del m\u00e9todo cient\u00edfico empleado, ya que, por todo lo anteriormente expuesto, no son de aplicaci\u00f3n algunas de las leyes fundamentales de la pericia caligr\u00e1fica, por lo que se cuestiona si estar\u00edamos ante una solicitud de estudio caligr\u00e1fico o ser\u00eda un nuevo tipo de estudio, con lo cual habr\u00eda que desarrollar nuevas t\u00e9cnicas y validar el m\u00e9todo para que tuviera una m\u00ednima fiabilidad”.<\/em><\/p>\n

Respecto a la- graf\u00eda de las inscripciones que presentaban los “grafitos excepcionales”, algunas de las personas. que los pudieron estudiar manifestaron la posibilidad de que existieran varias manos en su realizaci\u00f3n\u2026\u201d.<\/em>  <\/p>\n

8.- Lorena L. Lacalle:<\/strong> TB: \u201cMartxoan jaso zituzten lehen emaitzak eta hilaren 24rako auzia epaibidean jartzeko esan zuen Lorena Lz de Lacalle orduan Arabako diputatu zenak\u201d.  Erreportajean ez da kuestionatzen LLLren jarduera; horrela esanda badirudi jokabide logikoa izan zuela: zalantzak > Batzordea osatzen du > honek faltsuak direla ebazten du > Grafologiak ere bai = auzibidean jartzen du.<\/p>\n

Nire ustez, oso bestelako da historia: aurrez faltsutasunaren alde jarrera garbia zuten bi pertsona (Lakarra eta Gorrochategui)  izango dira berak hautatzen duen Batzordearen ardatzak. Eta ia kide guztiak EHUkoak. Eta bera (politiko bat) batzordeburu. Erabakia hartzen duenean, txosten bakarra dago entregatuta. Eta erabakiaren arabera, \u201cunanimitate zientifikoa\u201d omen zegoen. Bilera baino lehenago dago erredaktatuta Foru-ordena. Lurmeni  ez dio inolako aukerarik ematen defendatzeko. Fiskalari eskatzen dio Lurmenen aurka jotzeko. Grafologoak kontratatzen ditu Eliseo inkriminatzeko. Kereila sartzen dio Eliseori faltsifikazioa leporatuz\u2026  Bera da gaia zitaltzearen errudun politiko nagusia (ez bakarra, inondik ere).  <\/p>\n

9.- Nu\u00f1ez. Hondeamakina<\/strong>. TB: \u201cPlataforma honek Lurmenen ondoren aztarnategiaren ardura izan duen EHUko lantaldearen aurka bi salaketa aurkeztu izan ditu hondeamakinak erabiltzeagatik indusketa garaian. Artxibatu egin ziren biak\u201d. Bai, halaxe da, baina nik uste, hondeamakinen irudiak ezagunak direla eta zehatzago  aipatu behar zela egindako \u201clangintza\u201d.<\/p>\n

10.- Gaur egungo indusketak:<\/strong> TB: \u201cEzohiko grafitoak atera ziren sektoreak ikutu ere egin gabe, harresiz kanpoko eremuan aritu dira bereziki 2010az geroztik Julio Nu\u00f1ez arkeologoaren zuzendaritzapean. \u201c<\/p>\n

 Lehenengo esaldia ez da zuzena: \u201cEzohiko grafitoak atera ziren sektoreak ikutu ere egin gabe<\/em>\u2026\u201d. Induskatu  duen harresi kanpoko eremuan 3 ezohiko grafito agertu ziren Lurmenek egindako 86, 87 eta 88 zundaketetan:  1<\/a>    2<\/a>  3<\/a> , horietako bat gainera (2), alfabetoarena, faltsista gehienek ere ontzat eman dutena.<\/p>\n

Bestalde, agian ezin da esan irrati publiko bateko irratsaio batean desastre bat izan dela urte hauetako gestioa, nahiz eta hori begi-bistakoa den hara sarri hurbiltzen garenontzat. Aztarnategiko seinaletika barregarria dela. Edota Nu\u00f1ez sei hilabetez zuzendaritzatik kenduta egon dela, publiko egin ez diren arrazoiengatik. Edo agian esan daiteke, hitzak asko neurtuz. Eta gaur egunera etorrita,  norbaitek badaki zein den une honetan (eta erreportajea emititu zenean)  I-Vko zuzendaria? Honetaz sarrera bat idatzi berria<\/a> dut blogean.<\/p>\n

Badakit gai zaila dela edozein kazetarirentzat. Ez nuke nahi Tere Belokik eta Euskadi Irratiko lankideek gaizki hartzea kritika hau. Baina egin beharrekoa iruditu zait. Gainera uste dut ez zaiela gaizki etorriko hemen isurtzen den informazioa hurrengo saiakera batzuetarako.<\/p>\n

Nolanahi ere, ondo esandakoak gogoan hartu eta gaizki esandakoak barkatu.<\/p>\n

Juan Martin Elexpuru, 2017ko martxo hasiera<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Iru\u00f1a-Veleia: aurkikuntza bat, auzi luze bat eta bi mundu Tere Beloki, Faktoria, 2017-02-17   audioa Oharra, hasteko. Ondorengo iritziak neure izenean idazten ditut soilik. Eta, jakina, badakizue zein talaiatik begiratzen dudan auzia. Lehenengo eta behin garbi utzi nahi dut estimagarria iruditzen … Jarraitu irakurtzen →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":18,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-2861","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sailkatugabeak"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2861","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/18"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2861"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2861\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2868,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2861\/revisions\/2868"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2861"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2861"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/elexpuru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2861"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}