Hona hemen Eliseo Gilek idatzitakoa<\/a>, iazko azaroan lehen eraso grafologikoa jasan zuenean:<\/span><\/p>\n \u201cAs\u00ed me caigan 500 a\u00f1os y un d\u00eda seguir\u00e9 afirmando categ\u00f3ricamente que creo firmemente que los hallazgos son buenos, que son posibles en le cronolog\u00eda propuesta por nosotros y, desde luego, que yo no he realizado ninguno de ellos. Y ya no es s\u00f3lo una cuesti\u00f3n de presunci\u00f3n de inocencia lo que se debate, es una cuesti\u00f3n de abuso de poder y juicio p\u00fablico en paralelo.\u201d<\/span><\/p>\n 2) Correo eta Berria, faltsutasunaren alde tinko<\/b><\/span><\/p>\n Alferrik. Eliseoren hitzek ez dute balio. Horrela titulatzen zuen notizia 2010-01-30eko Berriak<\/a>. “Grafologoek ere ondorioztatu dute Veleiako euskarazko idazkunak modernoak direla\u201d. Garbi dago ERE horrek adierazten duena: lehen zientifikoek ondorioztatu zutela faltsuak direla eta orain grafologoek gauza bera esan dutela.<\/span><\/p>\n Gaizki hasi gara, hori ez baita egia. Momentu honetan Gasteizko Epaitegian 23 txosten zientifiko daude entregatuta. Horietako 9 faltsutasunaren aldekoak dira (Diputazioak izendatutako Batzordekideenak), eta 14 benetakotasunaren aldekoak (defentsarenak, hainbat ikerlarik, ezer kobratu gabe,egindakoak). Beraz, titularra ez da zuzena. Grafologoen kontu hau ez da berria. “Graf\u00f3logos apuntan a Eliseo Gil como el autor de los falsos grafitos de Veleia”, zioen Correok <\/a>iazko azaroaren 21ean. Orduko hartan aurreko martxoan epaitegian entregatutako txosten bat aipatzen zen, eta une hartan eramandako beste bigarren bat, eta elaborazioan omen zegoen beste hirugarren bat, euskarazko piezei buruzkoa. Informazio hark ere erdia gezurra zuen, harrezkero bi hilabete baino gehiago pasatu diren arren defentsako abokatuek ez baitute bigarren eta hirugarren txostenen berririk izan. Hots, ez zituzten epaitegian entregatu. Baina Correok <\/span>nonbait <\/span>bazuen orduan bigarren txosten hori, bertan omen zetorren perla hau aurreratzen baitzigun: \u201cLos peritos graf\u00f3logos descartan m\u00e1s de una autor\u00eda. En este sentido se\u00f1alan que \u00ablas concordancias\u00bb entre los dibujos y letras de la letrina y los de los soportes milenarios \u00abse establecen por la utilizaci\u00f3n de ‘herramientas gr\u00e1ficas procedentes de una misma red neuronal y trasladadas al soporte a partir de una integraci\u00f3n neuromuscular y de coordinaci\u00f3n visomotora \u00fanica, que no puede significar sino que ha intervenido un \u00fanico motor\u00bb.\u201d<\/span><\/p>\n Argitu da misterioa. Berriak garbi esaten ez duen arren, badirudi batu egin dituztela bigarren eta hirugarren txostena, zera omen diolako txosten berriak: \u201c…eta letra bakoitzaren aukeraketa eta lerro arteko espazioak hainbeste errepikatzen direnez, horren azalpen bakarra da neurona sare berak sortutako elementu eta tresna grafikoak erabili direla, eta egitura neuromuskular eta koordinazio bisomotore bakarrak eraman dituela euskarrira; hau da, egile bakar baten lana dela\u201d.<\/span><\/p>\n 3)<\/span> Epaiketa mediatikoa<\/span><\/b><\/p>\n Orain arte Correo erabili izan du Diputazioak bere filtrazioak egiteko eta iritzi publikoa Eliseoren aurka jartzeko, baina oraingoan Berria aukeratu du. Normala, alde batera, Berriaren linea editoriala faltsutasunaren tesiaren aldekoa baita nabarmen (Zaldieroaren txisteak barne). Adibide gisa, zortzi egun lehenago, Diario de Noticias de Alava<\/a> eta Gara<\/a>-n irakur zitekeen epaileak ETSren kereila artxibatu zuela betiko. Notizia inportantea guretzat, baina ez nonbait Berria-rentzat, ez baitzuen ezer ekarri. Astebete geroago argitaratu zuen notizia<\/a>, grafologoen bonbaren azpian ezkutatuta.<\/span><\/p>\n Gogoratu beharra dago prentsa mota bat epaiketa mediatiko oso larria egiten ari dela Eliseo Gilen kontra,\u00a0 ustezko zantzu hutsetan oinarrituta (asmazio interesatuetan, hobeto esanda), oraindik pieza bakar bat ere faltsua dela demostratu ez denean eta prestigio handiko zientifikoek benetakoak direla esanez txostenak egin dituztenean, beren izen ona jokoan ipiniz, hutsaren truke. Eta ez da ahaztu behar oraindik inor ez dagoela auziperatuta, \u201cinputatuta\u201d bakarrik. Justiziak ez duela oraindik inolako akusaziorik egin Eliseoren edo beste inoren kontra.<\/span><\/p>\n 4) Azterketa fisiko-kimikoei ihesi, grafologia mailu<\/b><\/span><\/p>\n Diputazioak behin eta berriz uko egin dio grafitoen analisi fisiko-kimikoak egiteari, baina ez du etsi neurrira egindako txosten grafologikoak lortu arte. Diru publikoz majo ordainduta, noski. Esan beharrik ez grafologoek ez dutela inoiz horrelako lanik egin izan. Ez dute ideia zorririk ez arkeologiaz, ez epigrafiaz, ez latinaz, ez euskara zaharraz Dena dela, lasai, erantzuna grafologiatik ERE etorriko da. Bidean dago. Nahiz eta gogoratu beharra dagoen diputazioak kontratatutako grafologoek piezak ikusi ahal izan dituztela, inolako arazorik gabe, eta Lurmenekoei, txosten grafologikoren bat egiten saiatu diren bakoitzean, ukatu egin zaiela eskubide hori.<\/span><\/p>\n Eta bitartean bihotzean min pertsona zuzenak oinperatuta ikustean. Nola izan gaitezke hain etxekalte?<\/span><\/p>\n BERRIAKO FILTRAZIOA (2010-01-30)<\/span><\/strong> Ostraka esanguratsuenak 2004an egindako komun publikoko esaldiekin alderatu dituzte, eta esku berak eginak direla diote. Foru Aldundiak enkargatutako txostena epailearen esku dago<\/p>\n Alberto Barandiaran. Gasteiz<\/p>\n Ehunka orriko txostenaren bidez, auzi ikerketetan aditua den laborategi bateko bi perituk ondorioztatu dute Iru\u00f1a-Veleiako indusketetan agertutako idazkunen erdiak baino gehiago, tartean euskarazko gehienak, modernoak direla, azken urteotan eginak. Perituek bertatik bertara aztertu dituzte 139 ostraka, Iru\u00f1a-Okako aztarnategian ustez azaldutako pieza \u00abinteresgarrien eta esanguratsuenak\u00bb, eta 2004an egindako komun publikoko esaldiekin parekatu dituzte gero. Komuneko esaldien eta Veleiako 78 ostraken letra, adituen arabera, pertsona berarena da \u00abzalantzarik gabe\u00bb. Gainontzeko pieza gehienen kasuetan, kointzidentzia handiak daudela nabarmendu dute adituek, baina ondoriorik gabe indultatu dituzte, \u00abalderatzeko nahikoa elementu\u00bb ez dagoelakoan.<\/p>\n Kaligrafoek letraren itxura eta egitura ez ezik, esaldietako testuen arteko lerroak eta marrazkien osaera aztertu dituzte. \u00ab[Idatzitako letren] proportzioak eta ibilbide kontrajarriak hain esanahi eta tamaina ezberdineko euskarrietan mantentzen direnez\u00bb dio txostenak hitzez hitz, \u00abeta letra bakoitzaren aukeraketa eta lerro arteko espazioak hainbeste errepikatzen direnez, horren azalpen bakarra da neurona sare berak sortutako elementu eta tresna grafikoak erabili direla, eta egitura neuromuskular eta koordinazio bisomotore bakarrak eraman dituela euskarrira; hau da, egile bakar baten lana dela\u00bb.<\/p>\n Txostenaren lehen partea urrian aurkeztu zuten perituek, eta abenduaren amaieran bigarrena iritsi da diputazioaren eskura. Bigarren txosten honetan euskarazko idazkun gehienak aztertu dituzte.<\/p>\n HIRU LETRA BAINO GEHIAGO<\/p>\n Metodo gisa, alderatzeko moduko gutxienez hiru letra aurkitu dituztenean soilik hartu dituzte piezak aintzat. 13368 zenbakiko piezaren kasuan, ez dute zalantzarik: \u00ab[komuneko letren] txantiloiaren egile bera da\u00bb. Pieza honetan, denos\/ zure\/ naia irakur daiteke garai hartako grafiarekin. 13371 zenbakidun piezarekin, ordea, gure ata zutan jartzen duen horrekin, ez dago ondorio garbirik, \u00abez baitago erkatzeko nahiko elementu\u00bb. 15910 zenbakia duen ostrakan idatzi zuena komun publikoan idatzi zuen bera dela \u00abeztabaidaezina\u00bb da, peritu kaligrafikoen ustez. Bertan, neure\/ ama, ro\/ man\/ ilta, cis\/ tiana irakur daiteke, komak eta guzti. 13397 zenbakiko pieza ere \u00abeztabaidaezina\u00bb dela deritzote perituek: beta, zuri, aros\/ urdin, gory,\/ ana ber. Idazkun sonatuenetakoa da.<\/p>\n 13380 zenbakiarekin sailkatutako ostrakan latinezko testua dago, samuel iesus neto\/ veleian\/ pather pontifice, baina hori ere \u00abzalantzarik gabe\u00bb komuneko idazkunak egin zituenak idatzi omen zuen. 13393 zenbakidun ostraka ere, faltsua da peritu kaligrafikoendako. Ata-ama\/ neba- reba\/ seba-saba\/ mona hitzak agertzen ditu. 15921 zenbakiko ostraka, vele\/ ian oso\/ lagun, marcus omen dioena, faltsutzat jo dute, 15923 zenbakikoa bezala: maria\/ ama\/ etxe. Baita 15925 zenbakidun ostraka ere: neu XII ur\/ neure am(?).<\/p>\n Ez dute erabakirik hartu, ordea, 16363 zenbakiko ostrakarekin. Neu elosi\/ neba gisako zerbait irakurri zuten filologoek. 16364 piezarekin ere ez da ondorio garbirik ateratzerik: neu veleian\/ gori bisi na irakur omen daiteke. Neu\/ re ata\/ araina\/ arrapa jartzen omen duen ostraka, ordea, faltsua da perituentzat. 16365b zenbakiarekin sailkatuta dago.<\/p>\n Peritu kaligrafikoen lana frogatzat hartu ohi da epaiketetan, nahiz eta inoren nortasunari buruzko zantzuak argitzeko praktika gisa zientifikoki oso eztabaidatua den. Arabako Foru Aldundiak enkargatutako bi txostenetan ez dago, hala ere, letren egilearen nortasunari buruzko inongo oharrik.<\/p>\n BERTATIK BERTARA AZTERTUTA<\/p>\n Bi sinatzaileak ibilbide profesional luzeko perituak dira, eta hainbat hilabete izan dituzte pieza garrantzitsuenak aztertzeko. Argazkiak ez ezik, bertatik bertara ikusi ahal izan dituzte ostrakak, behin baino gehiagotan gainera. Txostenaren lehen zatian 51 pieza aztertu dituzte. Bigarrenean, 88. Bigarren zatian daude euskarazko idazkun gehienak. Txosten osoa instrukzioko epailearen mahaian dago joan den astetik, eta Gil, Cerdan eta Escribanoren aurka aldez aurretiko diligentziez arduratzen diren parteen esku behar luke jada.<\/p>\n Pieza guztien kasuetan, metodologia bera erabili da. Grafologoek txantiloi bat egin zuten komunean idatzitako letra eta marrazkien. Ondoren, banan-banan alderatu zituzten ostraketan idatzitako letrak, bi euskarrietako idazkunen tamainak behar adina egokituz. Alderatzeko letra gutxi izan dituzten piezak ez dituzte kontuan hartu, nahiz eta ebidentziak handiak eduki; halaber, I letra baztertu dute beti, marra bakarrekoa izaki.<\/p>\n \u00abZalantzarik gabe esku berak egindako\u00bb hitzen kasuan, euskarri bataren marrak modu ia milimetrikoan kalkatzen dira bestearen gainean. Halaber, lerro arteko aldeak ere esanguratsuak dira oso. Irudi luke txantiloi berarekin egindako idazkunak direla. Hainbat kasutan, ostraken eta komun publikoaren idazkunen tamainaren arteko erlazioa batetik hamarrerakoa da, \u00abeta, beraz, lerro arteko konbinazioak berdinak baldin badira, ondorio zuzena da burmuin bakarrak zuzendu dituela tresnaren ibilerak\u00bb. Txostenaren egileek Gratiniano Nietok 50eko hamarkadaren hasieran Veleian bertan egindako indusketa lanetako hainbat pieza aztertu dituzte, eta baita Pompeiako (Napoli, Italia) aztarnategian aurkitutako idazkun batzuk ere, parekotasunen bila. Ez dute \u00abantzekotasun txikiena ere\u00bb topatu.<\/p>\n Horregatik, ondorioak ukaezinak direla diote adituek. Ia ezinezkoa dela hitzak hain zehatz kopiatzea, eskuak \u00abideia baten transmisore gisa\u00bb funtzionatzen duelako. \u00abGarunak irudi bat dauka, eta irudi horren emaitza izaten da gero idazten duguna\u00bb adierazi dute.<\/p>\n Bi adituek ez dute zalantzarik, alde bateko zein besteko hitzak pertsona berak eginak dira, eta alde bateko zein besteko marrazki gehienak ere esku bakar batek egin dituela. Ez dute ondorioztatu, ordea, marrazkiak zein hitzak pertsona berak egin dituen.<\/p>\n KEREILARAKO FROGA NAGUSIA<\/p>\n Kultura Sailak, hain zuzen ere, froga hauen gainean eraiki du indusketa kudeatzen zuen Lurmen SL enpresako Eliseo Gilen eta beste bi lankideen kontrako auzia, ostraketako idazkunen egiletza frogatu dezakeelakoan. Komun publiko hori Cohors Prima Gallica kultur elkarteak egin zuen 2004ko udaberrian, hau da, ostrakak agertzen hasi baino urtebete lehenago; Iru\u00f1a-Okan orduan antolatzen hasi ziren Ludis Veleienses izeneko jardunaldi pedagogikoetan erabiltzeko. Haietan, erromatar gisa janzten ziren elkarteko kideak, tartean Eliseo Gil bera, eta objektu arrunten bidez edo armada erromatarren ustezko taktikak antzeztuz eta azalduz, hiri erromatar baten egunerokoa irudikatzen zuten.<\/p>\n Halako ekitaldi pedagogikoak ohikoak dira erromatarren garaiko indusketa guneetan, eta Cohors Prima Gallica elkarteak, Veleian ez ezik, atzerrian ere hainbat ikuskizun eta jardunaldi prestatu ditu azken urteotan.<\/p>\n Bada, aipatu komuna, taula aglomeratuz egindako kutxa zuria, zabalean bi metrokoa, gainean hiru komunzulorekin, hainbat esaldi irrigarri edo iraingarri eta zakil hegalduna eta tribuno baten irudia dituena, Lurmen enpresakoek egin zituzten. Eliseo Gilek onartu du marrazkiak berak margotu zituela, baina esan du esaldiak -Tribunus garrula lingua, Iulius erit in lecto fortissimus…- hainbat lagunen artean idatzi zituztela. Hainbat lekukok adierazi dute, ordea, esaldiak ere zuzendari ohiak grabatu zituela. ARABAKO FORU ALDUNDIAK TXOSTEN GRAFOLOGIKOAK AGINDU ZITUEN SUSMOAK AREAGOTU ZIRENEAN<\/p>\n A. Barandiaran Gasteiz<\/p>\n Adituen batzordeak Veleiako idazkunak faltsuak zirela ondorioztatu eta gutxira izan zen, 2008ko amaieran. Arabako Foru Aldundiak Iru\u00f1a-Okako aztarnategiaren ardura bere gain hartu eta berehala. Kultura saileko bi arduradun Lurmen enpresako langileen materiala gordetzen zuten etxoletara joan eta, objektu askoren artean, Ludis Veleienses izeneko jardunaldi pedagogikoetan erabilitako komun publikoa ikusi zuten. Zurezko gainaldean, hainbat esaldi eta marrazki zeuzkan idatzita.<\/p>\n Diputazioko langileek ostraketan agertutako idazkunekin antza bazutela iritzi zioten berehala, eta argazki batzuk atera eta Pilar Cipres EHUko Antzinako Historiako irakasle eta epigrafistari erakutsi zizkioten. Aztertuko zituela agindu zien hark. Hurrengo goizean, lehen orduan, adituak urduri deitu zion kultura diputatuari: \u00abEz dut gau osoan begirik bildu, antz handiegia dute\u00bb. Lorena Lopez de Lacallek orduan erabaki zuen lehen txosten kaligrafikoa eskatzea.<\/p>\n Martxoaren erdialdean, lehen azterketa kaligrafikoa esku artean zeukan diputatutak. Grafotec enpresako Alicia Martinez Carrasco grafopsikologoaren hemeretzi orriko txostena. Komun publikoaren eta ostraketako idazkunen egilea bera zela esateko aski zantzu ez zuela onartu zuen adituak, baina \u00abkointzidentzia harrigarriak\u00bb bazirela ondorioztatu zuen. Ez zegoela kasualitateez hitz egiterik. Hori izan zen Arabako 1. instrukzio 1. epaitegian Diputazioak aurkeztu zuen lehen froga Eliseo Gilen zuzendari ohi, Ruben Cerdan aholkulari, eta Oscar Escribano paleontologoaren kontra kereila jartzeko.<\/p>\n Txostena erabakigarria ez zela eta, beste txosten grafologiko bat eskatu zuen Kultura diputatuak, lehena baino zabalagoa, sakon aztertzeko bi euskarrietan agertzen ziren letrak eta marrazkiak. Lehen partea marrazki eta hieroglifikoei zegokien. Bigarrenak idazkunak aztertu ditu, tartean euskarazko piezak.<\/p>\n ***<\/p>\n (Ricardo Gom\u00e9zen itzulpena Terrae Antiquae blogerako))<\/p>\n Han comparado las \u00f3straca m\u00e1s significativas con las frases de la letrina hecha en 2004.<\/p>\n El informe encargado por la Diputaci\u00f3n Foral est\u00e1 en manos de la jueza.<\/p>\n Alberto Barandiaran. Por medio de un informe de cientos de p\u00e1ginas, dos peritos de un laboratorio experto en investigaciones judiciales han concluido que m\u00e1s de la mitad de las inscripciones aparecidas en la excavaci\u00f3n de Iru\u00f1a-Veleya, entre ellas la mayor\u00eda de las eusk\u00e9ricas, son modernas, realizadas en los \u00faltimos a\u00f1os. Los peritos han estudiado de cerca 139 \u00f3straca, las piezas \u201cm\u00e1s interesantes y significativas\u201d halladas al parecer en el yacimiento de Iru\u00f1a-Oka, y despu\u00e9s las han cotejado con las frases de la letrina hecha en 2004. La letra de las frases de la letrina y la de las 78 \u00f3straca de Veleya, seg\u00fan los expertos, es de la misma persona \u201csin lugar a dudas\u201d. En los casos de la mayor parte de las piezas restantes, los expertos han destacado que existen grandes coincidencias, pero las han indultado sin llegar a una conclusi\u00f3n, creyendo que no hab\u00eda \u201celementos suficientes para la comparaci\u00f3n\u201d.<\/p>\n Adem\u00e1s de la forma y la estructura de la letra, los cal\u00edgrafos han estudiado los interlineados de los textos de las frases y la composici\u00f3n de los dibujos. \u201cComo las proporciones y las rutas contrapuestas [de las letras escritas] se mantienen en soportes de significado y tama\u00f1o tan diferentes\u201d dice el informe literalmente, \u201cy como se repiten tanto la elecci\u00f3n de cada letra y los espacios interlineales, su \u00fanica explicaci\u00f3n es que se han utilizado elementos e instrumentos gr\u00e1ficos creados por una misma red neuronal, y que una \u00fanica estructura neuromuscular y coordinaci\u00f3n visomotora las ha llevado al soporte; esto es, que son obra de un \u00fanico autor\u201d.<\/p>\n Los peritos presentaron en octubre la primera parte del informe, y a finales de diciembre ha llegado la segunda a manos de la diputaci\u00f3n. En este segundo informe han estudiado la mayor\u00eda de las inscripciones en euskera.<\/p>\n M\u00e0s de tres letras<\/p>\n Como m\u00e9todo, s\u00f3lo han tomado en consideraci\u00f3n las piezas cuando han encontrado al menos tres letras susceptibles de comparaci\u00f3n. En el caso de la pieza n\u00famero 13368, no tienen ninguna duda: \u201ces el mismo autor de la plantilla [de las letras de la letrina]\u201d. En esta pieza, puede leerse denos \/ zure \/ naia con graf\u00eda de aquella \u00e9poca. Con la pieza n\u00famero 13371, en cambio, aquella en la que pone gure ata zutan, no hay una conclusi\u00f3n clara, \u201cya que no hay suficientes elementos para la comparaci\u00f3n\u201d. Es \u201cindiscutible! que quien escribi\u00f3 en el ostracon que tiene el n\u00famero 15910 es el mismo que escribi\u00f3 en la letrina, en opini\u00f3n de los peritos caligr\u00e1ficos. En ella, puede leerse neure \/ ama, ro \/ man \/ ilta, cis \/ tiana, con comas y todo. Los peritos creen que tambi\u00e9n la pieza n\u00famero 13397 es \u201cindiscutible\u201d: beta, zuri, aros \/ urdin, gory, \/ ana ber. Es una de las inscripciones m\u00e1s famosas.<\/p>\n En el ostracon clasificado con el n\u00famero No han tomado ninguna decisi\u00f3n, en cambio, con el ostracon n\u00famero 16363. Los fil\u00f3logos leyeron algo como neu elosi \/ neba. Tampoco se ha sacado una conclusi\u00f3n clara con la pieza 16364: parece poder leerse neu veleian \/ gori bisi na. En cambio, el ostracon donde parece poner neu \/ re ata \/ araina \/ arrapa es falso para los peritos. Est\u00e1 clasificado con el n\u00famero 16365b.<\/p>\n El trabajo de los peritos caligr\u00e1ficos suele tomarse como prueba en los juicios, aunque es muy discutido cient\u00edficamente como pr\u00e1ctica para esclarecer indicios sobre la personalidad de alguien. En los dos informes encargados por la Diputaci\u00f3n Foral de \u00c1lava no hay, sin embargo, ninguna nota sobre la personalidad del autor de las letras.<\/p>\n Estudiadas de cerca<\/p>\n Los dos firmantes son peritos con un largo recorrido profesional, y han tenido varios meses para estudiar las piezas m\u00e1s importantes. Adem\u00e1s de fotograf\u00edas, han podido ver de cerca las \u00f3straca, m\u00e1s de una vez adem\u00e1s. En la primera parte del informe han estudiado 51 piezas. En la segunda, 88. En la segunda parte est\u00e1n la mayor\u00eda de las inscripciones en euskera. El informe completo est\u00e1 en la mesa de la jueza de instrucci\u00f3n desde la semana pasada, y deber\u00eda estar ya en manos de las partes que se ocupan de las diligencias previas contra Gil, Cerd\u00e1n y Escribano.<\/p>\n En los casos de todas las piezas, se ha utilizado la misma metodolog\u00eda. Los graf\u00f3logos han hecho una plantilla de las letras y dibujos trazados en la letrina. Despu\u00e9s, han comparado una a una las letras escritas en las \u00f3straca, adecuando lo necesario los tama\u00f1os de las inscripciones de los dos soportes. Las piezas que tienen pocas letras para comparar no han sido tomadas en cuenta, aunque tuvieran grandes evidencias; asimismo, han descartado siempre la letra I, por constar de una \u00fanica l\u00ednea.<\/p>\n En el caso de las palabras \u201crealizadas sin lugar a dudas por la misma mano\u201d, las l\u00edneas de un soporte se calcan sobre el otro caso de un modo milim\u00e9trico. Asimismo, las zonas interlineales son tambi\u00e9n muy significativas. Parece que son inscripciones hechas con la misma plantilla. En muchos casos, la relaci\u00f3n entre el tama\u00f1o de las inscripciones de las \u00f3straca y de la letrina son de uno a diez, \u201cy, por tanto, si las combinaciones interlineales son iguales, la conclusi\u00f3n directa es que un \u00fanico cerebro ha dirigido los pasos del instrumento\u201d. Los autores del informe han estudiado, en busca de semejanzas, varias piezas procedentes de los trabajos de excavaci\u00f3n realizados por Gratiniano Nieto en la misma Veleya a comienzos de la d\u00e9cada de los 50, y tambi\u00e9n algunas inscripciones halladas en el yacimiento de Pompeya (N\u00e1poles, Italia). No han hallado \u201cni el m\u00e1s m\u00ednimo parecido\u201d.<\/p>\n Por ello, los expertos dicen que las conclusiones son irrefutables. Que es casi imposible copiar palabras de un modo tan exacto, porque la mano funciona \u201ccomo transmisora de una idea\u201d. \u201cEl cerebro tiene una imagen, y el resultado de esa imagen es lo que escribimos luego\u201d han declarado.<\/p>\n Los dos expertos no tienen ninguna duda, las palabras de una parte [=la letrina] y de otra [=las \u00f3straca] han sido hechas por la misma persona, y la mayor\u00eda de los dibujos de una parte y de otra han sido hechos por una misma mano. No han concluido, en cambio, que tanto los dibujos como las palabras hayan sido hechos por la misma persona.<\/p>\n La prueba principal para la querella<\/p>\n El Departamento de Cultura, precisamente, ha fundado sobre estas pruebas la causa contra Eliseo Gil y otros dos trabajadores de la empresa Lurmen SL que gestionaba la excavaci\u00f3n, pensando que puede probar la autor\u00eda de las inscripciones de las \u00f3straca. Esa letrina la hizo la asociaci\u00f3n cultural Cohors Prima Gallica en la primavera de 2004, es decir, un a\u00f1o antes de comenzar a aparecer las \u00f3straca; para ser utilizadas en las jornadas pedag\u00f3gicas denominadas Ludis Veleienses que comenzaron a organizarse entonces en Iru\u00f1a-Oka. En ellos, los miembros de la asociaci\u00f3n se vest\u00edan al modo romano, entre ellos el propio Eliseo Gil, y representaban el d\u00eda a d\u00eda de una ciudad romana, por medio de objetos cotidianos o interpretando y explicando las supuestas t\u00e1cticas de los ej\u00e9rcitos romanos.<\/p>\n Tales actividades pedag\u00f3gicas son comunes en los puntos de excavaciones de \u00e9poca romana, y la asociaci\u00f3n Cohors Prima Gallica, adem\u00e1s de en Veleya, ha preparado e los \u00faltimos a\u00f1os muchos espect\u00e1culos y jornadas tambi\u00e9n en el extranjero.<\/p>\n Pues bien, la mencionada letrina, una caja blanca hecha de tabla aglomerada, de dos metros de anchura, con tres agujeros en la parte superior, que tiene varias frases grotescas o insultantes y un pene alado y la imagen de un tribuno, los realizaron los de la empresa Lurmen [intento reproducir el anacoluto del original]. Eliseo Gil ha admitido que los dibujos los pint\u00f3 \u00e9l mismo, pero ha dicho que las frases -Tribunus garrula lingua, Iulius erit in lecto fortissimus\u2026- fueron escritas entre varias personas. Varios testigos, en cambio, han declarado que las frases fueron grabadas tambi\u00e9n por el ex-director.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" 1) Berriz ere… Hona hemen Eliseo Gilek idatzitakoa, iazko azaroan lehen eraso grafologikoa jasan zuenean: \u201cAs\u00ed me caigan 500 a\u00f1os y un d\u00eda seguir\u00e9 afirmando categ\u00f3ricamente que creo firmemente que los hallazgos son buenos, que son posibles en le cronolog\u00eda … Jarraitu irakurtzen
\n(berriaz ere apenas), ez erromatarren garaiko idazkeraz eta ez ezertaz. Gogoratu beharra dago, gainera, maiuskulaz daudela ia epigrafe guztiak, eta gaur egungo testuetan ere ziurtasun handirik ez dela izaten maiuskulazko testuetan. Bestelakoetan ere oso \u201czientzia\u201d duda-mudazkoa da grafologia. Eta gainera ez da ahaztu behar letrinetako testuak latin perfektuan daudela, liburu batetik kopiatuta daudelako hitzez hitz, eta grafitoetakoak, berriz, \u201cakatsez\u201d josita, latin bulgar informalean daudelako.<\/span><\/p>\n
\n<\/span><\/p>\n
\nGRAFOLOGOEK ERE ONDORIOZTATU DUTE VELEIAKO EUSKARAZKO IDAZKUNAK MODERNOAK DIRELA<\/p>\n
\n\u00abEz dut begirik bildu, antz handia dute\u00bb<\/p>\nTambi\u00e9n los graf\u00f3logos concluyen que las inscripciones en euskera de Veleya son modernas<\/h1>\n
\nGasteiz<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/cdncache-a.akamaihd.net\/items\/it\/img\/arrow-10x10.png\"){kind=icon}
<\/a>13380 hay un texto en lat\u00edn, samuel iesus neto \/ veleian \/ pather pontifice, pero \u00e9sa tambi\u00e9n parece haberla escrito el que escribi\u00f3 las inscripciones de la letrina. Tambi\u00e9n el ostracon n\u00famero 13393 es falso para los peritos caligr\u00e1ficos. Contiene las palabras ata-ama \/ neba- reba \/ seba-saba \/ mona. El ostracon n\u00famero 15921, el que parece decir vele \/ ian oso \/ lagun, marcus, lo han considerado falso, al igual que el n\u00famero 15923: maria \/ ama \/ etxe. Tambi\u00e9n el ostracon n\u00famero 15925: neu XII ur \/ neure am(?).<\/p>\n