{"id":1755,"date":"2025-06-13T16:08:43","date_gmt":"2025-06-13T15:08:43","guid":{"rendered":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/belamendi\/?p=1755"},"modified":"2025-06-13T22:08:01","modified_gmt":"2025-06-13T21:08:01","slug":"inori-axola-al-zaio-arnasten-dugun-airea","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/belamendi\/2025\/06\/13\/inori-axola-al-zaio-arnasten-dugun-airea\/","title":{"rendered":"Inori axola al zaio arnasten dugun airea?"},"content":{"rendered":"\n

Asko okertu da egunotan airearen kalitatea Euskal Herrian. Eta ez bakarrik Saharatik datorren hautsagatik. Albistegietan lar zabaldu ez den arren, Kanadako suteek ere ekarri digute keaz gaineko kutsadura berezirik: beruna, merkurioa eta artsenikoa, hain zuzen. <\/em><\/p>\n\n\n\n

Baina kutsaduraren jatorriak gorabehera,<\/em> inpresioa da hemen airearen kalitateaz arduratzen omen diren erakunde publikoek<\/em> ez dituztela larriagotze horren inguruko datuak behar bezala eskaintzen. Ez da lehenengo aldia<\/a>.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e<\/p>\n\n\n\n

Kanadako suteak<\/strong>, zuhaitz eta zohikaztegi edo turbategiak medio, ia lau milioi hektarea erretzeraino iritsi dira urte erdi honetan<\/a>. Kutsadura okerrena, halere, zohikaztegiena izaten ari da, neguan zehar ere mantendu izaten baita sua bizirik lurpe sakonean. Hortik jarri zaien izena: sute zonbiak,<\/em> inoiz ez dira-eta hiltzen. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Zohikatza, ezaguna denez, karbono-kopuru ezin handiagoak metatzen ditu bere baitan, baina horrezaz gainera, industria- eta meategi-hondakinak ere xurgatu izan ditu, batik bat orain, erretzean, airera botatzen ari den toxikoak. Beraz, karbono-dioxidoa aireratzeaz gain, urre-meategietan erabili izandako berun-, merkurio- eta artseniko-tonak eta tonak jaurtitzen ari dira orain airera.<\/p>\n\n\n\n

Kanadako suteen kutsadura, halere, eta inork ez bide daki zergatik, mundu zabalera hedatzen ari da, Estatu Batuetako ekialde guztia zeharo kutsatua geratzen ari delarik. <\/p>\n\n\n\n

Ekainaren hasieran Kanadako suteen kea 5.000-9.000 metro bitartean zegoela hurbildu zen Europara. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e<\/p>\n\n\n\n

Egun beretan gertatzen hasi da, halaber, Saharako hautsa<\/strong>ren etorrera manedebaldeko Europarantz ere, honek ere erdian Euskal Herria harrapatu duelarik:<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Iturria: Meteo-Paris.com<\/p>\n\n\n\n

\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e<\/p>\n\n\n\n

Eta nola eman dute egoera berezi horren berri euskal erakundeek?<\/p>\n\n\n\n

Ekainaren 10ean beheko geruzetara jaisten hasi zen<\/a> kea, kontinenteko airearen kalitatea gaiztotuz. Gasteizko Udalak egun hartan kaleratu zuen airearen kalitate txarraren abisua,<\/a> betiere, Kanadakoa ahaztu eta \u201cerrua\u201d askoz nabarmenagoa den Saharako hautsari leporatuz. Hurrengo egunean, baina, gainditutzat jo zuen Udalak egoera kezkagarria, Eusko Jaurlaritzaren datuetan oinarrituta<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e<\/p>\n\n\n\n

Eusko Jaurlaritzaren kontrolpeko estazioetan jasotako datuek ez bide dute hain egoera lasairik islatzen, ordea. Ez behintzat Gasteizen. <\/p>\n\n\n\n

Izatez, aire-kalitatearen berri emateko erabiltzen dituzten informazio-grafikoen mekanismoak oso bitxiak eta, nola esan, nahasgarriak dira, datuetara iristeko estekak irekitzean, berdinak edo, gutxienik, orobatsuak diruditen koadroak azaltzen baitira, trikimaina txiki \u2014eta maltzur?\u2014 bat edo beste erakutsiz. <\/p>\n\n\n\n

Gaur, ekainak 13, esaterako, Gasteiz hiribide<\/strong>ko datuen grafikoak 25 \u03bcg\/m3 kontzentrazioak baino gutxiago<\/strong> emateko prestatua dirudi:<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Tamaina eta antolamentu berdinak ditu Judimendi<\/strong> parkekoak ere, nahiz eta oraingoan koadro txikia 35 \u03bcg\/m3-rainoko<\/strong> kontzentrazioak islatzeko prestatua izan:<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Martxoaren 3ko plaza<\/strong>ko grafikoak, bere aldetik, 50 \u03bcg\/m3 baino gutxiagoko kontzentrazioak emateko<\/strong> pentsatua dela ematen du, batzuetan kutsadura-zifrak altuagoak direla susma badaiteke ere:<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Hiru grafiko, lehen begiratuan kolore, egitura eta tamaina berdinak dituztenak, baina funtsean auzo txiro\/auzo aberats eskema estaltzen dutenak, haietako kutsadura beti baitabil balore-tarte berberetan: Zaramagan beti altuago, Hiribidean baxuago.<\/p>\n\n\n\n

\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e<\/p>\n\n\n\n

Esan gabe doa Farmaziako estazioak Gasteizko laugarrenak, hiri osoko airearen batez bestekoak eta kalitate-inpresioak hobetzeko baliatzen dela ematen duela, hiriko aire garbienetako bat izateaz gain, han ez baita besteetan neurtzen diren aerosolak eta neurtzen. Han airea, ofizialki, beti da berdea eta osasuntsua.<\/p>\n\n\n\n

\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e<\/p>\n\n\n\n

Norberak erabakiko du manipulazio-nahiari, ezdeustasunari edota zeri egotzi dakiokeen kontua, baina guztiz kezkagarria da ekainaren 11n, Martxoaren 3 plaza<\/strong>ko estazioari dagozkion datuekin eskaini den “informazioa”. <\/p>\n\n\n\n

Eusko Jaurlaritzaren orrialdeak emandako grafikoan hutsune hutsa besterik ez dago goizeko bederatzietatik arratsaldeko lauak arte, itzalaldiren batengatik-edo neurketarik izan ez balitz bezala. Arratsaldeko lauetan, zorionez, beherantz hasten da OSO TXARRA izateko puntua \u201450 \u03bcg\/m3 kontzentrazioa azaltzen duen grafikoaren muga bera\u2014 haustekotan egon den marra:<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Gaizki pentsatzeko zaletasunik izan gabe ere edonork susma lezake grafikoan kabitzen ez den aerosol-kontzentrazioa izan dela zazpi ordu desagertu horietan, izan ere, hurrengo egunean ere, ekainaren 12an, eguerdiko ordu bietan, Martxoaren 3 plazako estazioan 129-ko indize ezohikoa markatu baitzuen neurgailuak:<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Lehen lerroko marra gorri\/laranjaren luzerak, dena den, ez du proportziorik gordetzen gainerakoekin konparatuta. Askoz txikiagoa da. Arazoren bat disimulatu edo estali nahi izango bailitzan. Eta han zuzen ere partikula kaltegarrienez ari garelarik.<\/p>\n\n\n\n

\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e<\/p>\n\n\n\n

Gaur, ekainak 13, inork ez du arrisku abisurik kaleratu, nahiz eta IQAir delakoak honelako informazioa kaleratu duen Gasteizen dauden lau (Farmaziakoa barne!) estazioetako datuak baliatuz:<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Grafikoan ikusten denez, partikula txikienen eta kaltegarrienen (PM 2,5) kontzentrazioa Munduko Osasun Erakundeak duen urteko erreferentzia baino ia bost (4,6) aldiz handiagoa da.<\/p>\n\n\n\n

Saharako hautsa izan edota Kanadako kea, hemen inork ez du abisurik luzatu. Aire garbiko paradisu green<\/em>a gara.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Asko okertu da egunotan airearen kalitatea Euskal Herrian. Eta ez bakarrik Saharatik datorren hautsagatik. Albistegietan lar zabaldu ez den arren, Kanadako suteek ere ekarri digute keaz gaineko kutsadura berezirik: beruna, merkurioa eta artsenikoa, hain zuzen. Baina kutsaduraren jatorriak gorabehera, inpresioa … Jarraitu irakurtzen →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":235,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[28],"tags":[],"class_list":["post-1755","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-klima-aldaketa"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/belamendi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1755","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/belamendi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/belamendi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/belamendi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/235"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/belamendi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1755"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/belamendi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1755\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1783,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/belamendi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1755\/revisions\/1783"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/belamendi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1755"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/belamendi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1755"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/belamendi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1755"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}