{"id":1525,"date":"2024-07-18T22:29:24","date_gmt":"2024-07-18T21:29:24","guid":{"rendered":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/belamendi\/?p=1525"},"modified":"2024-07-18T22:31:33","modified_gmt":"2024-07-18T21:31:33","slug":"euskara-batuaren-arerioen-argudioak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/belamendi\/2024\/07\/18\/euskara-batuaren-arerioen-argudioak\/","title":{"rendered":"Euskara batuaren arerioen argudioak"},"content":{"rendered":"
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Gaurko egunez (2024.07.18), euskararen mundura urrats esanguratsua ekar dezakeen kulturgunea inauguratu da Gasteizen, Ruiz Bergarakoa izeneko jauregian. Gasteiz Antzokia da, hain zuzen, nahiz eta ofizialki Izazkun Arrue Kulturgunea izendatua azaltzen den. <\/em><\/p>\n\n\n\n

Berri pozgarria, zinez, batez ere Gasteizko euskaldunen aspaldiko ilusioa azkenean errealitate bilakatzen hasia dela ikus daitekeelako. <\/em><\/p>\n\n\n\n

Gogoratu behar da, halere, ez dela lorpen erraza izan, urtetako borroka latzak eta jende askoren ahalegin eskergak eskatu dituen egitasmoa izan baita. Zeren eta, gezurra badirudi ere, gasteiztarren hizkuntz eta kultur garapenerako tresna izan zitekeen kulturgune honek ezin pentsa daitezkeen mamuak eta arerioak sorrarazi ditu hasieratik hainbat eta hainbat urtetan barrena. Eta ez dira guztiak horrelakoetara ohituak gauzkaten esparruetako jendeak bakarrik izan. <\/em><\/p>\n\n\n\n

Guztiarekin ere, lortutakoaren ilusioarekin eta etorkizunerako suposa dezakeenaren alderdi pozgarrienarekin eta itxaropentsuenarekin geratu dira Gasteizko euskaldunak eta euskaltzaleak gaurkoan.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Horren karietara, duela bi urte adiskide batek kaleratu zuen artikulua<\/a> berreskuratu nahi luke Belamendik oraingoan, batik bat, argi islatzen duelako nolakoak izan diren duela gutxira arte euskara batuaren kontra zeuden euskaldunen iritziak eta jarrerak, betiere itsu-itsuak eta herraz eta amorruz beteak. Horrelakoekin, noski, ez zuen bestelako etsaien premiarik hizkuntza nazionaltzat dugun euskara estandarizatuak.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Horratx artikulua:<\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

GASTEIZKO ANTZOKIA ETA EUSKARA BATUA<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ezer ez dakiena bezala, ni neu ere zeharo harrituta geratu naiz Gasteizko Antzokiari bertako alkateak jarri dion izenarekin eta are gehiago izena jartzeko baliatu duen era pertsonalista zurituezinarekin. <\/p>\n\n\n\n

Bigarren jokabide-erak sakontze-premiarik ez duela esango nuke, gure agintariak, guztiak, faraoien piramide-gosea gogoan sartuta jaiotzen baitira.<\/p>\n\n\n\n

Gasteizko Antzokiaren izen berriaz argitaratu diren artikuluetan (a<\/a><\/em>, b<\/a><\/em>, c<\/a><\/em>…), ordea, ez da behar beste argitu jarri izan zaion izenaren aurkako lehen argudioaren sustraietan dagoen karga eta herra sakona, gure artean Euskara Batuaren aurka agertzea ez baita inoiz izan, nola esan, etxean katuak izatearen kontra egotea bezalako hautua. \u00a0<\/p>\n\n\n\n

Are gehiago, une haietan sortu zen ikusmen laburreko “intelektualitate” batek arras kaltegarri jo zituen euskararen normatibizaziorako \u2013biziraupenerako, azken batean\u2013 burutzen ari ziren ahaleginak eta ekarpenak, eta euskara normatibizatuaren \u2013batuaren\u2013 aldekoak eta aldezleak benetako etsaiak balira bezala hartuz, zentzurik gabeko borroka itsu eta amorratu bati ekin zion jarraian.<\/p>\n\n\n\n

\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e<\/p>\n\n\n\n

Hori dela eta, komenigarria da azaltzea zertan zen 1960ko hamarkadan eta ondoko urteetan Euskara Batuaren aurka paratzea eta zein ziren Izaskun Arrue andreak eta beste hainbatek hain modu itsuan kontrajarritako borrokaren ustezko oinarri teorikoak.<\/p>\n\n\n\n

Hemen asmakeriatan ez ibiltzeko, bando hartako ideologo batek esandakoak ekartzeari ekingo diogu. Izatez, dagokigun Antzokitik hurbil bizi zen Andoni Urrestarazu \u201cUmandi\u201d-k 1981ean Gasteizen bertan kaleratutako Euzkera. El problema del euzkera, su valor decisivo para la vida de Euzkadi, su relaci\u00f3n con la historia de nuestro Pueblo, su situaci\u00f3n actual, su futuro <\/em>bilakatu zen kontrairaultza haren pentsamendu-ontzi.<\/p>\n\n\n\n

Haren jatorrizko bertsioa omen zena (1977ko Euzkal-Betekizunak<\/em> izeneko lana, hain zuzen) har nezakeen, egia esan, haien argudioak hemen erakusteko, baina, gizarte kapitalista heteropatriarkal honek barnerarazitako nagiak nagi, nahiago izan dut Umandi<\/em>k dialekto popularrik gabeko \u201cerdara batu\u201d ezin hobean idatzitakoak hobetsi, eta ez, alajaina, korapilatsu samarrak zaizkidan \u201cerriketa dala-ta, euzkal-erazko erri-jaurgoa jarri-erazi\u201d bezalako esaldiak dakartzan lana (kontuan izan, gainera, hor jarritako \u201crr\u201d bikoitz horiek hemen ezin transkriba daitezkeen \u201cr\u201d bakan azentudunak direna).<\/p>\n\n\n\n

Harira nadin, beraz, presaka nabil eta.<\/p>\n\n\n\n

\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e<\/p>\n\n\n\n

Euskara batuaren aurka egoteko arrazoiak, Araiako euskaltzale zintzoaren hitzek laburbiltzen dituzte hobekien. Alegia, irabazi beharreko gerra bat bezala planteatu zuen \u2013eta zuten\u2013 hasieratik eta hori besterik ez da haren hitzei dariena, hartarako fikzio-zertzelada gordinegiak batu behar izan bazituzten ere:<\/p>\n\n\n\n

\n

Hoy, est\u00e1 desarroll\u00e1ndose por todo el Pa\u00eds (Euskal Herriaz ari da) una corriente que aspira a ser de tipo pro euzkera, y que a mi juicio es, acaso, el error m\u00e1s grande que se puede cometer en ese terreno, ya que no solo se acepta, en la pr\u00e1ctica, la perniciosa influencia erd\u00e9rica sobre el euzkera, sino que se le presta la ayuda m\u00e1s eficaz que pueda caber y que nunca ha tenido lugar hasta ahora con tanta fuerza y eficacia. Nos referimos, claro est\u00e1, al llamado tan impropiamente \u201ceuskera batua\u201d simplemente porque en \u00e9l no se une nada y, al contrario, lo que hace es eliminar (18-19).<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Eta nola definitu euskara batua?<\/p>\n\n\n\n

\n

La definici\u00f3n probablemente m\u00e1s exacta que se pudiera dar del \u201ceuskera batua\u201d tiene que ser la de que est\u00e1 produciento la [\u2026] erderizaci\u00f3n del euzkera; eso es evidente. Y s\u00f3lo con esta innegable evidencia basta para calificar a ese movimiento como err\u00f3neo (26)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Baina zein ziren \u201ceuskara batua\u201d delakoari leporatzen zizkioten bekatuak? Honatx:<\/p>\n\n\n\n

\n

Son dos los aspectos que caracterizan principalmente al \u201ceuskera batua\u201d; el primero, de poca importancia [\u2026] se refiere al empleo de la letra H que solamente ha sido utilizado hasta ahora en nuestros dialectos norte\u00f1os, como una influencia m\u00e1s [\u2026] del o de los erderas, y que el \u201ceuskera batua\u201d trata de generalizarlo como presunto medio de unificaci\u00f3n (20)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Eta hori irakurtzean gogoratu naiz Koldo Mitxelenak Euskara Batuaren hautuez oraindik konbentzituegi ez zegoen Martin Ugalderi erantzun zion hartaz<\/a>:<\/p>\n\n\n\n

\n

Zure galderak, beti edo gehienetan, xede batera doaz: h <\/em>kontura. Ez dut nik ukatuko auzi hori larria denik. Batasuna, ordea, ez dago horretan, ezta urrik eman ere. Askozaz ere gehiago da batasuna eta batasunera bidean ba ditugu, pilaka, hori bai\u00f1o kontu larriagoak. Hori ez da, gehienez ere alde nahiz kontra jokatzeko ederki datorren bandera ikusgarria besterik.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Non aurkituko, horrenbestez, Umandi<\/em>k Euskara Batuaren benetako bekatu larria handik zazpi urtera? Bada, zehaztu ezinezko \u201cproliferaci\u00f3n exagerada de la erderakada\u201d kontzeptuan:<\/p>\n\n\n\n

\n

El segundo aspecto [\u2026] que es el que tiene verdadera y mucha importancia en relaci\u00f3n con nuestro idioma y en lo que al \u201ceuskera batua\u201d se refiere consiste en la proliferaci\u00f3n exagerada y lamentable del erderismo, de la erderakada, que llega a unos extremos verdaderamente rid\u00edculos (21).<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Sakonak, argiak eta zehatzak, ikusten denez, Euskara Batuaren aurkako hizkuntz gudari ekiteko arrazoiak, guztiak lexikografiaren, hizkuntzalaritzaren eta soziolinguistikaren ezagutza eta jakituria sakonean oinarrituak.<\/p>\n\n\n\n

Etsaiak identifikatzea, hortaz, hurrengo urratsa: \u201cquienes se tiene por euzkaltzales\u201d<\/p>\n\n\n\n

\n

tenemos que pensar que se trata de [\u2026] una enorme y absurda obcecaci\u00f3n colectiva, pues, de otro modo, tendr\u00edamos que concluir en que han venido a convertirse en los mayores enemigos de nuestro idioma (25)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Eta etsai horien buruzagiak? <\/p>\n\n\n\n

\n

\u00bfCu\u00e1l es y c\u00f3mo es la direcci\u00f3n que lo rige? \u00bfEs realmente la actual Euskaltzaindi quien da esa direcci\u00f3n?<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Erantzuna:<\/p>\n\n\n\n

\n

A pesar de que desde 1968 a partir de la asamblea de Arantzazu se declar\u00f3 en ese sentido y de que [\u2026] en la otra asamblea de Eibar se ratific\u00f3 en aquella posici\u00f3n adoptada, nos repugna pensar que los actuales dirigentes de la organizaci\u00f3n [Euskaltzaindiaz ari zaigu, ez erakunde armatuaz], entre los que hay personas de mucha val\u00eda y donde contamos con buenos amigos, acepten plenamente ese proceder del \u201ceuskara batua\u201d (26)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Nola izango, beraz, Euskaltzaindia bide okertu horren buruzagia? Hobe bestelako konfabulazioren bat dagoela pentsatzea, hots,<\/p>\n\n\n\n

\n

\u00bfPodr\u00eda haber, tal vez, otra direcci\u00f3n distinta [beherago Txillardegi aipatuko duenez, akaso…] que no se manifiesta?; es de temer que s\u00ed, pero no lo podemos saber con certeza. Y hemos de juzgar por lo que aparece a la vista de todos (26)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Izan ere, gertatzen dena benetan ikusi nahi duenak aztarnak omen ditu begien aurrean, haietako bat, euskara batuaren hedatzearekin batera, euskalkiak desagerrarazteko asmoa nonbait:<\/p>\n\n\n\n

\n

vienen apareciendo en distintas publicaciones del Pa\u00eds, criterios que tienden a la sustituci\u00f3n de los dialectos en que vive popularmente el euzkera por el artificial \u201ceuskera batua\u201d, so pretexto de la necesidad de contar con un lenguaje en que podemos entendernos todos (26).<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Kezka horrek eramaten du gure ideologoa honako hau baieztatzera<\/p>\n\n\n\n

\n

no cabe la menor duda de que [\u2026] vayan a ser ahora los mismos vascos que se tienen por euskaltzales los que hayan de terminar con el euzkera, destruy\u00e9ndolo; pues a eso tienden ciegamente, en su intento de imponer el \u201ceuskera batua\u201d por encima de los dialectos populares (27-28)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Zorionez ez dute itxaropenik galtzen Urrestarazu jaunak eta haren inguruko aldrak:<\/p>\n\n\n\n

\n

Quisi\u00e9ramos creer que esa idea de sustituci\u00f3n de los dialectos no fuese compartida, realmente, por todos los partidarios del \u201ceuskera batua\u201d, pues siendo as\u00ed habr\u00eda que catalogar al movimientos \u201cbatua\u201d como el enemigo mayor que ha tenido nunca nuestro idioma. Y desde luego, ese criterio tan cerrado que se demuestra entre los \u201cbatuas\u201d, hace pensar en la existencia de un verdadero sectarismo constitu\u00eddo alrededor y a causa de lo que preconizan (29)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

\n

Dado ese empe\u00f1o pertinaz que se demuestran tan insistentemente en todas la publicaciones \u201cbatuistas\u201d y que se destaca adem\u00e1s con la actuaci\u00f3n general de sus partidarios, [\u2026] resulta obligado pensar en ese sectarismo; y hay en ese proceder motivo m\u00e1s que suficiente para reputar como una verdadera secta al conjunto de todos los que propugnan por el \u201ceuskera batua\u201d. Y esa secta que da la impresi\u00f3n de existir, de prevalecer en nuestro Pa\u00eds, no llegar\u00eda a ser, a nuestro entender, sino el enterrador definitivo del euzkera (29)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Sekta, etsai, euskararen lurperatzaile… nor izango eta Euskal Historiak eman dituen Euskara Batuaren sustatzailerik adoretsuenak, emankorrenak eta eraginkorrenak.<\/p>\n\n\n\n

Edozelan ere,<\/p>\n\n\n\n

\n

No podemos pensar que todos los partidarios del \u201ceuskera batua\u201d compartan ese mismo sentimiento de odio, a pesar de todo su sectarismo; ser\u00eda horrible si as\u00ed aconteciera; pero no hay duda de que todos, pocos o muchos, los que han llegado a albergar en su coraz\u00f3n ese desgraciado sentimiento, s\u00ed, se comprenden dentro de la secta (32)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Horren guztiaren aurrean, noski, borroka zen bidea:<\/p>\n\n\n\n

\n

En consecuencia no nos queda m\u00e1s remedio que luchar contra los prop\u00f3sitos de esa tendencia, de influencia nefasta para la vida de nuestro idioma y para la misma vida de nuestro Pueblo (30)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Paradoxiko samarra, dena dela, Euskara Batuaren aurka buru-belarri ziharduten borrokalari hauen sustrai ideologiko nagusia, aski garbi omen baitzuten ezen<\/p>\n\n\n\n

\n

[\u2026] se encuentra nuestro Pueblo, tan necesitado de unificaciones de criterios en tantos aspectos, principalmente en lo que a nuestro idioma nacional se refiere (24)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Alegia, euskararen batasuna iruditzen zitzaien \u201cel estado actual del problema del euzkera\u201d delakoaren inguruan identifikatutako lehen arazoa, eta bigarrena, eta hirugarrena, eta…:<\/p>\n\n\n\n

\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e<\/p>\n\n\n\n

Gorka Urtaran alkatea gazteegia da eta inuzente dago oraindik, eta ez bide daki ezer ez huntaz, ez hortaz eta ez hartaz. Eta halaxe erabaki du Gasteizko Antzokirako izena.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Gaurko egunez (2024.07.18), euskararen mundura urrats esanguratsua ekar dezakeen kulturgunea inauguratu da Gasteizen, Ruiz Bergarakoa izeneko jauregian. Gasteiz Antzokia da, hain zuzen, nahiz eta ofizialki Izazkun Arrue Kulturgunea izendatua azaltzen den.  Berri pozgarria, zinez, batez ere Gasteizko euskaldunen aspaldiko ilusioa … Jarraitu irakurtzen →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":235,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[25],"tags":[],"class_list":["post-1525","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-euskarari-erasoka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/belamendi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1525","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/belamendi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/belamendi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/belamendi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/235"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/belamendi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1525"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/belamendi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1525\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1530,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/belamendi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1525\/revisions\/1530"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/belamendi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1525"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/belamendi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1525"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/belamendi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1525"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}