{"id":1510,"date":"2024-07-12T15:42:29","date_gmt":"2024-07-12T14:42:29","guid":{"rendered":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/belamendi\/?p=1510"},"modified":"2024-07-12T17:09:34","modified_gmt":"2024-07-12T16:09:34","slug":"aerosorgailuak-ezinbesteko-direnean","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/belamendi\/2024\/07\/12\/aerosorgailuak-ezinbesteko-direnean\/","title":{"rendered":"Aerosorgailuak ezinbesteko ei direla eta"},"content":{"rendered":"
\n
\"\"
Jules David, On Kixote eta haize-errotak<\/em> (1887)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Badirudi gure honetan inork ez duela aukerarik galdu nahi une batean edo bestean energia-trantsizioaren eta berriztagarrien aurpegiren batez jarduteko, asko eta handiak baitira era bateko zein besteko interesak eta polarizatuegiak jarrerak. Oraingoan, adibidez, aerosorgailuen gaiari heldu nahi izan dio estimu handian dugun I\u00f1aki Irazabalbeitiak \u201cErraldoien itzalak 30 urte\u201d<\/a> artikuluan. <\/p>\n\n\n\n

Espero zitekeenaren kontra, ez bide zaie erantzunik luzatu haren iruzkin aztoragarriei. Belabeltz honi, berriz, orain hilabete batzuk papereratuak<\/a> etorri zaizkio trumilka gogora eta, atalen batean argigarri-edo gerta daitekeelakoan, ondoko lerroak zirriborratzeari ekin dio, haren baieztapen gordinen bat edo beste baliatuz. <\/p>\n\n\n\n

\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e<\/p>\n\n\n\n

Labur-zurrean, Euskal Herrian haize-errotek izandako iraganaz eta orainaz jardun eta gero, Irazabalbeitiak artikuluaren amaieran mahairatu du puntu mamitsu-asaldagarria, NIMBY-NALE (Not In My Back Yard \u2013 Nire Atzeko Lorategian Ez<\/em>) efektu hedatua antzematen uste baitu gure inguru honetan aerosorgailuei dagokienez. Nonbait gurean (harenak dira hitzak) \u201chamaika proiektu [eoliko] berri abiatzeko asmoa dago [\u2026], ekimen pribatuak bultzatuak\u201d eta \u2013honatx, itxuraz, egilea liskar-esparrura erakarri duen faktorea\u2013 \u201cgizartearen sektore batzuetan kontrako jarrera agertu da\u201d. Eta, areago, kontrako jarrera hori (\u201cNIMBY efektuak\u201d eragindakoa, antza) \u201cez da borrokatzeko erraza, askotan debatea arrazionalitatetik at kokatzen delako\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Borondate onez, eta antzeman uste duen errealitate hori abiapuntutzat, erraz \u201cborrokatzeko\u201d izan beharko lukeen arrazionalitate-irizpide dikotomikoa eskaini dio irakurle egoskorrari segidan, honek eztabaidetarako aintzat har dezan behingoz. Alegia, badira \u2013seriotan bide dioenez\u2013 \u201cparke eolikoen inguruan\u201d eztabaida daitezkeen puntuak<\/strong> (hala nola, poligonoen jabegoaz, inpaktuez, etekinen banaketaz, etab.) eta ba omen dira orobat \u2013horra debate demokratikoak aberasteko ekarpena!\u2013 ezin eztabaida daitezkeen puntuak <\/strong>(sic-sic-sic).<\/p>\n\n\n\n

Eta eztabaidagarri omen diren puntuok inplikazio larririk gabeko gaiak balira bezala edo utzita, honela laburtu du, ponendo ponens,<\/em> zertan datzan euskal jendeak ezin eztabaida dezakeen (anti-)agenda: \u201cgure herriak urrats azkarrak egin behar ditu <\/em>[aerosorgailu-poligonoak eraikitzen]\u201d, <\/em>azkartasun eztabaidaezin horren xede eragileak ondoren jartzen dituelarik: \u201cmenpekotasun energetikoa gutxiagotzeko, beste toki batzuetan sortzen ditugun ondorio kaltegarriak leuntzeko eta trantsizio energetiko benetakoa egiteko\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Behin debekuen zutarria jarria, eztabaidaezinak (horiexek ere bai!) omen diren korolarioak erantsi ditu jarraian autoreak: \u201cparke eolikoak gure geografian txertatzea ezinbestekoa<\/em>\u00a0da,\u00a0ezinbesteko diren bezala<\/em>\u00a0energia-kontsumoa adierazgarri murrizteko politikak<\/em>\u201d. Amaitzeko, eta mezua biribiltzeko, neokolonialismo oro (auto?-)gainditzeko dirudien formula bat iradokiz itxi du artikulua: \u201cmunduko jendeekiko solidario<\/em>\u00a0izan nahi badugu, gure\u00a0deserosotasun-kuota<\/em>\u00a0pagatzen hasteko garaia da\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e<\/p>\n\n\n\n

Irazabalbeitiarenak irakurrita, honatx haietaz bospasei iruzkin labur.<\/p>\n\n\n\n

\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e<\/p>\n\n\n\n

Ez da zalantzarik trantsizio energetikoari eta energia berriztagarriei buruzko debatea, orain arte ez bezala, arrazionalitatearen esparruan kokatu beharko litzatekeela, guztia lokaztu dezaketen interes ekonomiko eta politiko gehiegi baitaude megaproiektu hauei dagozkien erabaki askoren\/gehienen atzean. <\/p>\n\n\n\n

Ez da gauza ziurra, halere, zer ulertu nahi duen solaskide bakoitzak arrazionaltasun hitza baliatzean. Esku artean darabilgun artikuluan, adibidez, egileak berak axiomatizatzen du arrazionalitatearen joko-zelaia: \u201cparke eolikoak gure geografian txertatzea ezinbestekoa da<\/em>\u201d. Horrela, gordin-gordin axiomatizatua, behialako filosofia-debateen hasieran Jainkoaren zalantzaezinezko existentzia baieztatuz mintzo ziren teologoen antzera.<\/p>\n\n\n\n

Ondorio logikoz, baieztapen horri aurre egiten dion solaskide tematia edota aerosorgailu eta fotoboltaikoen kontua eztabaida-gaitzat behin eta berriz proposatzen duen burugogorra ere \u2013NIMBY efektuaren menpeko jendea baino ez, dirudienez\u2013 \u201carrazionalitatetik at kokatzen d[ir]a\u201d eta zaila da, Irazabalbeitiaren aburuz, haiekin ezer lortzea… Nolanahi ere, gizagaixo horiek senera itzularazteko esperantza galdu nahi ez \u2013bai baitaki artikulugileak bihotz gorri asko dagoela \u201cirrazional\u201d horien artean\u2013 eta gorago aipatu deserosotasun-kuotaren bidezko solidaritate bitxirako deia egiten die azken errekurtso modura.<\/p>\n\n\n\n

Paradoxikoki, artikulugileak poligono eolikoen ezinbestekotasunaren alboan erantsi duen bigarren ezinbestekotasuna edo arrazionalitate-printzipioa \u2013\u201cenergia-kontsumoa adierazgarri[ro] murrizteko politikak<\/em>\u201d\u2013 lurrun hutsetan urtuta<\/a> eta bideratua izateko probabilitate gehiegirik gabe<\/a> atzematea \u2013\u201cEz Nire Poltsikoa Ukitu\u201d efektuagatik, naski\u2013, ez bide zaio, gutxien-gutxienik, boterearen eta oligopolioen arrazionalitate-eskasiaren seinale iruditu. Nahiz eta horren ondorioz, munduan barrena mantenduz eta areagotuz joango diren energia fosila darabilten industriak, hormigoi-lantegiak, altzairuarenak, energia elektrikoa aski ez duten azpiegitura erraldoiak, itsas, aire- eta lehor-garraioak, edozertarako behar diren hondeamakinak, etab.<\/p>\n\n\n\n

\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e<\/p>\n\n\n\n

Analista zoli gisa, badakike artikulugileak hemen, gure Herrian, ia ez dela gai horietaz eztabaidarik burutzeko aukerarik izan, ez behintzat erabakitzeko ahalmena duten instantziekin eta are gutxiago orain, une hauetan, tarta-zatiak aldeztaile politiko izugarri zintzoak dituzten oligopolioen erretiluetan edo, kasurik txarrenean, plateretara bidean daudenean. Eta ez da izan, inondik inora, ustezko NIMBY-kumeek, \u201carrazoia\u201d-ren beldur, debateak boikotatu dituztelako.<\/p>\n\n\n\n

Ez ahaztu, gainera, taxuzko debateak nekez abia daitezkeela eztabaidaezintasunak, arrazionaltasun-ukatzeak eta eztabaidaren aurreko \u201condorioak\u201d eta erabaki finkoak premisa modura jarriz. Hau da, funtsezko eztabaidak aldaketa klimatikoari, energia-trantsizioari eta berriztagarriei buruz jardun beharko luke lehenik eta behin. Eta naturaren eta biodibertsitatearen altxorrari buruz. Eta aurrerabide ekonomiko eroari buruz eta, ziur asko, baita giza-balazta sakatzearen ideiari buruz ere.<\/p>\n\n\n\n

Ez da horrelakorik planteatu hemen. Hemen, zeharo \u201cantropizatua\u201d izateko zorian dagoen Herri honetan, dena bide da energia-ekoizpen eta tramankulu-landaketa. Horixe ei da orain azkar baino azkarrago egin behar duguna.<\/p>\n\n\n\n

Eta orain artekoak ikusita, badirudi gauza larri guziez erabakitzea omen dagokion Herriak lapurtutzat jo beharko duela eztabaidatzeko aukera oro. <\/p>\n\n\n\n

Orain zalantza da, hortaz, ea ukatu zaion eztabaida arrazionala egin nahi izatetik erresistentziara igarotzea baino ez ote zaion geratuko erabakitzea. Eta hori, argi eta garbi, ez litzateke NIMBY efektuaren ondorio, \u201cdeserosotasun\u201d solidarioa jasatetik harago \u2013askoz harago\u2013 doan beste zerbait baizik.<\/p>\n\n\n\n

\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e<\/p>\n\n\n\n

Irazabalbeitiak badaki, bestalde, \u201cmenpekotasun energetikoa gutxiagotzea\u201d-ren ideia aipatzean komenigarria dela noren menpekotasun energetikoaz eta norekiko\/zerekiko menpekotasunaz ari garen zehaztea, ez baitago argi Estatu osoko kide bezala mintzo garen (intermitentziak gorabehera, ezin kontsumi dezakeen energia-kopurua ekoizten du Estatuak dagoeneko), Hegoaldeko hiritar gisa dihardugun (ez bide da energetikoa, hain preseski, hirutan banatutako Euskal Herriaren zati honek jasan behar duen menpekotasunik kezkagarriena; ala ahaztu egiten zaigu jadanik aerosorgailuz eta fotoboltaikoez zeharo kolonizatuak utzi dizkiguten ekialdeko lurraldeetan \u2013Nafarroan, alegia\u2013 ekoizten dena askitxo litzatekeela gure premia energetiko guztiei aurre egiteko?) edo Erkidego murriztu honetako biztanle modura (energia Araban ekoitzi, jarraian Bizkaira eta Gipuzkoara eramateko?<\/a>). Gero, jakina, debate zabal batean argitzeko utz liteke Iberdrola-Endesa-Naturgy oligopolioaren eskuetan geratzen den ekoizpen elektrikoak noraino atera gintzakeen litekeen menpekotasun-egoera batetik. <\/p>\n\n\n\n

Guztiarekin ere, eta zorionez, \u201cmenpekotasuna gutxitzea\u201d izan da Irazabalbeitiak erabilitako formula eta ez baliokide semantikoa dirudien \u201csubiranotasuna lortzea\u201d delakoa. Izan ere, gure Ipar Hispania Nostra<\/em> honetan industria-poligono eolikoak eta fotoboltaikoak defendatzeko unean, eskuin-ezkerreko zenbaitek, energia-sistema estatal zentralizatuan txertatuta gaudela jakingo ez balute bezala arituz eta oligopolioek guri \u201cburujabetza\u201d eskaintzetik hurbil gaudela sinetsi-edo nahirik, hitzetik hortzera erabiltzen dute \u201cgure subiranotasun energetikoa\u201d-ren mantra. Nonbait zail bide zaie ulertzen \u201chaiena\u201d eta \u201cgurea\u201d, funtsezko independentzia politikorik lortu artean bederen, nekez datozkeela bat ez energetikoki, ez ekonomikoki, ez sozialki, ez ingurumenari gagozkiola…<\/p>\n\n\n\n

\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e<\/p>\n\n\n\n

Irazabalbeitiak badaki, orobat, soberako ekoizpen elektrikoa duela jadanik euskal lurraldeek ere partekatzen duten elektrizitate-sare espainiarrak eta, horrexegatik hain zuzen, aerosorgailuek ere maiz asko geldirik pasatu behar dutela eguna. Eta soberako ekoizpen hori gutxi bailitzan, penintsulako biztanleek gero eta elektrizitate-kontsumo baxuagoa dutela (horixe berresten dute azken datuek<\/a>, behinik behin). Eta bateriek, momentuz behintzat, ezer gutxi konponduko dutela, asago baitabiltza teknologi ahaleginak horretara iristeko. Azken aukera, bada, \u201cgure\u201d ekoizpen eta kontsumo elektrikoari buruzko gogaldiren bat egiteko, eta horrela bai ala horrela ez erabakitzeko ere.<\/p>\n\n\n\n

\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e<\/p>\n\n\n\n

Solidaritatearen ideia eta deia ere ez dira berriak aerosorgailuen eta fotoboltaikoen aldeko argudiaketen pagadi hauetan. Solidaritatea, damurik, ingurumenaren kaltetzearen areagotze kuantitatibo eta kualitatibo huts gisara baizik ez da planteatzen, hots, guri kanpotik iritsi lekigukeen energiak kaltetzen dituenez errukitu eta haien hondamendi-maila berdintsura jaisteko elkartasun anfibioa aldarrikatuz. Eta horrela, haiei \u2013ez beti beren borondatearen kontra\u2013 paisaia eta biodibertsitatea hondatu bazaizkie energia-poligono erraldoiekin, hemen ere paisaia eta biodibertsitatea hondatu behar ditugu haiekiko \u201celkartasuna\u201d adierazteko, \u201cdeserosotasun-kuota\u201d ordainduta uzteko eta, azken batez, gure lasaitasun existentziala erdiesteko. <\/p>\n\n\n\n

Ikuspegi eta konbikzio ekologista sakonak, baiki, biodibertsitatea (gizakia barne) eta espazio naturalak kaltetzearen bidezko konpentsazio espiritualarenak!<\/p>\n\n\n\n

\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e<\/p>\n\n\n\n

Bitxiak, azkenik, berriztagarrien ustezko garapen-premia larria dela eta, horrela \u2013bai, HORRELA!\u2013 planteatuta irentsi nahi zaizkigunak: gure ingurunea<\/strong>rekin inolako sustrai fisiko edota lotura emozionalik ez duten oligopolioek (politikoak barne) erabakitzen dute non jarri poligonoak, haiek eraikitzen eta zutitzen dituzte behar dituztenak (aerosorgailuak, planta fotoboltaikoak, argindarra garraiatzeko kilometrotako dorre-ilarak…), haiek jasotzen dituztenext-generation<\/em>ak eta laguntza administratibo-juridiko-fiskalak, haiek bideratzen\/behartzen dituzte banatzen duten energiaren prezioak eta haiena da<\/strong>, azken buruan, negozioa bere osotasunean…, hartarako gure<\/strong> sentitzen ditugun biodibertsitatea, nekazaritza, abeltzaintza, paisaiak, herriak eta toki kuttunak erro-erroetatik eta errukirik gabe hondatu behar badituzte ere.<\/p>\n\n\n\n

\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e\u221e<\/p>\n\n\n\n

Eta azken oharra. Segurua da Irazabalbeitiari ez zaiola ahaztu aerosorgailuak ez ezik, gure Herrian poligono fotoboltaikoak ere fagozitatzen ari direla hango, horko eta hemengo inguruneak, modu indiskriminatuan eta, besterik balirudi ere, betiere ekimen pribatuen apeten arabera hautatutako tokietan, baita laborantzarako gero eta beharrezkoago ditugun lur aberatsetan ere (ai, Araba, hamaikagarren alaba!<\/a>). Uste izatekoa da tupustean izandako gabezia hori aitzakiatzat baliatuko duela eztabaidaezintasun sakratuak ezbaian jartzeko kalera dezakeen hurrengo lanean. Hori espero, behintzat, eta hala bedi! <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Badirudi gure honetan inork ez duela aukerarik galdu nahi une batean edo bestean energia-trantsizioaren eta berriztagarrien aurpegiren batez jarduteko, asko eta handiak baitira era bateko zein besteko interesak eta polarizatuegiak jarrerak. Oraingoan, adibidez, aerosorgailuen gaiari heldu nahi izan dio estimu … Jarraitu irakurtzen →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":235,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-1510","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-aerosorgailuak"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/belamendi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1510","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/belamendi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/belamendi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/belamendi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/235"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/belamendi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1510"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/belamendi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1510\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1524,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/belamendi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1510\/revisions\/1524"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/belamendi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1510"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/belamendi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1510"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/belamendi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1510"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}