{"id":9,"date":"2012-05-06T19:53:10","date_gmt":"2012-05-06T19:53:10","guid":{"rendered":"http:\/\/goiena.net\/blogak\/asel\/sistemaren-aldeko-ekologia-eta-giza-eta-gizarte-aztarnak"},"modified":"2012-05-06T19:53:10","modified_gmt":"2012-05-06T19:53:10","slug":"sistemaren-aldeko-ekologia-eta-giza-eta-gizarte-aztarnak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/asel\/2012\/05\/06\/sistemaren-aldeko-ekologia-eta-giza-eta-gizarte-aztarnak\/","title":{"rendered":"Sistemaren aldeko ekologia eta giza eta gizarte aztarnak"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/p>\n

Zalantzarik
\n gabe, azken hamarkadetan ekologismoak eragin handia izan du bizi garen
\nmundu sistemaren bilakaeran. Sistemak berak bere egin du diskurtso
\nekologista, aspaldi -guk gehienok baino askoz lehenago-, eta kapitalismo
\n berdearen eta Estatu politika ekologisten baitan txertatu du. Hola,
\nEuropan, esaterako, denok ikasi dugu papera eta kartoia ontzi urdinera
\nbotatzen, beira berdera, ontziak horira, eta Euskal Herrietan, hondatzen
\n zaizkigun elektrotresnak Garbiguneetara eroaten. Gure etxeak kontsumo
\ntxikiko bonbillaz bete dira eta gutako askok geure poltsak eta motxilak
\neroaten ditugu erosketetara, plastiko eta, hola, petrolio gutxiago
\nkontsumitzeko. Eta azken urteotan, gertuko produktuek ur aztarna
\ntxikiagoa uzten dutela ikasi, eta nekazaritza ekologikoaren negozioak
\nelikatzen hasi gara, osatzen dugun elite ekonomikoarentzat eskuragarri
\ndauden kalitate hobeko produktuak hautatzeko aukera eman zaigula.
\nGreenpeace-k konbentzitu gaitu baleak salbatu behar direla, eta
\nbarru-barruan ulertu dugu lurrak mugak dauzkala eta gure kontsumo
\nerritmo zoroan gorriak ikusiko ditugula laster. Buruko mapetan marraztu
\nzaigun premia gorriak bultzatuta, desazkunde taldeak eta trantsizioko
\nhiriak hasi dira ugaltzen.<\/p>\n

Esan
\n dudan bezala, ekologismoaren diskurtsoa bere egiten lehenetakoak
\ngobernuak eta enpresak izan dira. Baina bakearekin bezala gertatu da.
\nEgun, eskoletako doktrinamendu unibertsalari esker, haur guztiak dira
\ngai gerren aurka argi egoteko… armadak eurak zalantzan jarri barik.
\nIzan ere, eskolako itxurazko bakezaletasunak funtzio jakin bat dauka,
\neta ez da Estatuen oinarria, armada, alegia, ezertan ukitzea, hain zuzen
\n ere. Gauza bera gertatzen da nagusi den ekologismoarekin. Helburu
\nnagusia dauka: munduan dauden baliabide naturalak iraunaraztea, gu bizi
\ngaren bitartean, behintzat, urriegi bihur ez daitezen, sistemaren
\noinarriak -giza esplotazio orokorra eta bakan batzuen etengabeko etekin
\nekonomikoa- ukitu barik. Ekologismo horrek espezie bakarra utzi behar
\nizan du bere kezketatik kanpo: gizakia bera.<\/p>\n

Hola,
\n azken boladan, iparralde globalean gutako askok ikasi dugu kontsumitzen
\n ditugun produktuen ur aztarna edo aztarna ekologikoa zer diren, eta
\nprogreenek, ekologiarekin batera ongizateaz gehien arduratzen direnek,
\noso kontuan hartuko dute -batzuetan- erosiko dutenak zer ur aztarna eta
\nzer aztarna ekologiko uzten dituen, bere denda solidariorik gogokoenean
\nondo hautatzeko. Baina ongizatearen Estatuarekin gertatzen den bezala,
\nekologismoak giza dimentsioa ezkutatu digu. Izan ere, bai Ongizatearen
\nEstatuaren alde egiten dugunean, bai gure kontsumoari kontzientzia
\nekologikoa aplikatzen diogunean, geurekoikeria da pizgarri nagusia,
\nberba politen atzean ezkutatu arren. Non geratu da, ordea, gizaekologia?<\/p>\n

Eduardo
\n Galeanok ere, oro har, diskurtso progre itxuraz erradikal berari
\njarraitzen dio, eta ezkertiar asko bezala, sistema osoak baino gehiago,
\nkudeatzeko moduak kezkatzen du, baina hala ere, batzuetan ondorio
\negokietara iristen da. Hala, Latinoamerikako zain irekiak<\/em>
\nliburuan, esaterako, oso argi azaldu du errealitate ukaezin bat:
\neskualde geografiko batzuetan naturak eskainitako aberastasunak bertan
\nbizi diren giza taldeen kondena eta txirotasun eta gose iturri bihurtu
\ndira. Izan ere, kontsumitzen ditugun produktuek, ur aztarna bezala, giza
\n eta gizarte aztarnak ere uzten dituzte. Zergatik ez ditugu haiek
\nneurtzen? Azken finean, natura baliabideak urriak direlako eta haien
\nurritasunak koloka jar dezakeelako nire<\/em> “ongizatea” -egungo
\ndoktrina nagusiak hitz horri ematen dion zentzuan-, eta giza
\nbaliabideak, ordea, nahi adina daude; are gehiago, ondo ikasita daukagu
\ndagoeneko gizaki gehiegi garela lur txiki honetan -herri
\ngainpopulatuenak hegoalde globalean ez badaude ere, irakasten zaigunaren
\n kontra- eta, beraz, urrun gertatzen direnak urrun gera daitezela, horri
\n esker, goizero, azukredun kafesnea hartzea badaukat.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Zer
\n gertatuko litzateke, ordea, giza eta gizarte aztarnak kontuan hartuko
\nbagenitu? Konturatuko ginatekeela, Eduardo Galeanok liburu berean ondo
\nazaldu duenez -horri badaezpadako interpretazioa eman arren, maiz-,
\nherri batzuetan, gure etxeetan kafe, te, kakao, tabako, arroz, arto,
\nazukre, banana… faltarik ez egoteko, hango herritarrak gosez hiltzen
\ndirela, eurek jaten zituzten jatorrizko produktuetarako lurrik geratu ez
\n delako, lurrak gero eta lehor eta pobreagoak direlako -iparralde
\nglobaleko agroindustriaren aurrerapenei<\/em> esker, neurri handi
\nbatean-, eta gainera, lur gehienak -europar jatorrizko- lurjabe bakan
\nbatzuen eskuetan gelditu direlako -eta euren poltsikoen interesen
\narabera erabakitzen dute iparralde globalak eskatzen dituen produktuen
\nartean zeini ekin-. Konturatuko ginateke, halaber, gauza horiek guztiak
\nesklabotzan ekoizten direla ekoizten diren kopuruetan, esklaboak ondo
\nporta daitezen CIAk trebatutako talde militar eta paramilitarrek milaka
\nnekazari eta indigena hiltzen dituztela
\n urtero -Argentinan lurjabe batzuek beste teknika batzuk darabiltzate.
\nhala nola nekazarien seme-alabak egun osoan lurreko zuloetan sartuta
\nuztea, arazorik sor ez ditzaten eta gurasoek behar beste lan egin
\ndezaten, txintxo-. Konturatuko ginateke, azken finean, kikara bat
\nkaferen giza prezioa hainbat giza bizi dela, eta gizarte prezioa
\nkomunitate osoak suntsitu, desegituratu, akulturatu, txirotu,
\nproletarizatu eta megalopolietako aldirietara bultzatzea dela, merke
\nzabaltzen den drogak hiltzen ez baditu elkar akaba dezaten tiroka
\n-segurtasunaren eta kartzelen negozioak ere bere diskurtsoa elikatu
\nbehar du-. Milaka haur esklabok Taiwan, India edo Argentinako
\ntailerretan jositako gure Nike berrietan ez genituzke oinak hain eroso
\nsentituko.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Petrolioa
\n agortu eta gure energia kontsumo neurrigabea -gehien-gehiena industriek
\n irensten dute eta, beraz, gure etxeetan egiten ditugun ahalegin txikien
\n ondorioak ezdeusak dira- elikatu ezinik gelditu eta gure erosotasunari
\nagur esan beharko diogun beldur, beharbada, auto elektrikoak, hidrogeno
\nedo biodiesel bidezkoak bultzatuko ditugu; kapitalismo berdeari zintzo
\njarraituz, herritar eredugarriak izango gara. Baina zer gertatuko
\nlitzateke berriz ere giza eta gizarte aztarnei erreparatuko bagenie?
\nGure poz ekologikoa pikutara joango litzatekeela berriz ere. Lehenengo
\naukerari dagokionez, elektrizitatea ez da ezerezetik sortzen, oraindik
\nere, asko mineral fosiletatik dator, eta hori ezean, kapitalismo
\nberdearen diskurtsoak energia nuklearra saldu nahi izan digu berriz
\n-ondo zihoan kontua Fukushimakoa gertatu arte-, gure mendiak errota
\nerraldoiek inbaditu bitartean. Mineral fosilei erreparatuz gero -baita
\nerrotak eta eguzki-panelak eraikitzeko behar diren materialen jatorriari
\n erreparatuz gero ere-, energia sortzeko eragiten duten kutsadura itzela
\n alde batera utzita, meategien mundu desatseginean sartu beharko genuke,
\n eremu labainkorregia, eta Europako kapitalismoa ahalbidetu zuen
\nerrealitate odoltsura garoatzana. Europak bere jatorrizko kapitala meta
\nzezan zilar eta urre meategiek zenbat milioi indigena irentsi zituzten
\npentsatzen badugu, Proudhonen berbak -jabetza lapurreta da- berretsi ez
\nezik, galdera deserosoa egin beharko diogu geure buruari: zenbat bizi
\nirensten dute egungo meategiek, batez ere hegoalde globalean daudenek?
\nUi, kontuz! Mineralen giza eta gizarte aztarnak neurtuz gero agian
\nzalantza handiak izango ditugu gure hurrengo iPoda, iPada, iPeda eta
\niCarlya erosteko, haiek eta gure ezinbesteko ordenagailuak egiteko behar
\n diren mineralen artean dagoelako urre berria, herri txirotu askoren
\nazkenaurreko kondena. Bestalde, ur aztarnaz arduratzen gara eta…
\nhidrogenoz -urez- dabiltzan autoak erabiltzea ez da apur bat
\nkontraesankorra? Jakina, Patagoniak ur erreserba “agortezinak” ditu…
\nBeraz, biodiesela geratzen zaigu. Erabil dezagun landare olioa gure
\nhirietako autobusetan…, pentsatu gabe hura lortzeko behar den koltza
\nari dela orain Latinoamerikako lurra jan eta jan, sojarekin batera,
\nlehen kafeak, tabakoak, azukreak, kakaoak… eragindako giza eta gizarte
\n hondamendi berbera errepikatuz -eta, hazi transgenikoak lagun, arazoak
\nbiderkatuz-.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Bide
\n arriskutsu beretik jarraituz gero, erosten ditugun produktuen giza eta
\ngizarte aztarnak ez ezik, gure Estatuenak ere neurtu behar genituzke.
\nKalkulua ez da zaila. Neurtu ditzagun Estatu bateko natura baliabideak,
\nbere lurrak ematen dituenak; neurtu ditzagun natura baliabide horiekin
\nekoizten dituen produktuak; neurtu dezagun haren aberastasun ekonomikoa,
\n batez besteko bizi maila; neurtu ditzagun beste herrietatik hartuta
\ndauzkan kontsumoak -energia, elikagaiak, tresna elektronikoak eta
\nhaietarako behar diren lehengaiak, arropa, papera…, nahi den guztia-.
\nDauzkan aberastasun mailari eta kontsumo mailei berak bere baliabideen
\nbidez sortzen duena kentzen badiogu, bizi maila horri eusteko behar den
\nkanpoko esplotazio eta arpilatze maila aterako zaigu -horri, barruko
\nesplotazio eta arpilatze mailak erantsi behar litzaizkioke, jakina,
\nbaina iparralde globaleko herriek hegoaldera eroan dituzte esplotazio
\nmailarik latzenak, barruan nolabaiteko gizarte bakea bermatzeko-. Azken
\nfinean, Estatu horrek bere aberastasun mailari eusteko kanpoan uzten
\ndituen giza eta gizarte aztarnak ere neurtu ahalko ditugu. Jakina,
\nhegoalde globaleko Estatuetan maila negatiboa izango dugu, giza eta
\ngizarte aztarnarik handienak euren mugen barruan dauzkatelako. Baina
\nEstatu horiei ere ez die axola, Estatuak eurak, hots, bertako elite
\narmatu eta antolatuak, direlako giza eta gizarte aztarna horietatik
\nzuzenean elikatzen diren lehenak, ahalbidetu dituztenak eta bermatzen
\ndituztenak, eta herritarrak arazoak ematen hasten direnean berehala
\ndauzkate anaia nagusiak prest behar den laguntza militarra emateko,
\nsinbiosi mota oso berezian.<\/p>\n

Horrela,
\n oso bitxia egiten zait progreen artean Suedia, Norvegia, Finlandia…
\nhainbeste goresten dituztenean. Han ikusten da sozialdemokraziaren
\nlastozko buztana. Batzuentzat -ezkertiarrentzat batez ere-, arazoa
\nkudeaketari baino ez dagokio. Argi ari da ikusten oraingo krisian.
\nEspainia, Grezia, Italia… gorriak ari dira ikusten, Estatuak ondo
\nkudeatuta ez ei daudelako, neoliberalismoa nagusi ei delako. Horren
\nfroga, Europako iparraldeko herriak. Sozialdemokrazia da nagusi haietan,
\n eta krisiak ez ditu horrenbeste kolpatu, ondo ari dira ateratzen,
\nEstatua handia da, ongizate maila are handiagoa, denek ordaintzen
\ndituzte euren zergak zintzo… Diskurtso patetiko horretan kontu formal
\nbat gertatzen da barregarrien, lehenbizi: ezkertiar eta progre horietako
\n batzuek, ikur nagusia Errepublikaren aldarrikapena izanda -\u00a1gora
\nErrepublika! oihu egin berri du Ondarroako Udalak…-, bat-batean,
\namnesia kolektibo moduko batean, ahaztu dute, Italia eta Grezia
\nErrepublika diren bezala, Norvegia eta Suedia monarkiak direla -baina
\njakina, monarkia sozialdemokratak…-. Baina aztertzen ari garenera
\netorrita, zertan oinarritzen da Norvegia, Finlandia eta Suediaren
\nongizate eredugarri hori? Azter dezagun Eskandinaviako lurrak, urte
\nerdia ilunpetan ematen duten lur izoztu horiek, zertan diren aberats,
\neuren baliabideen bidez zer ekoizten duten, erka dezagun kontsumitzen
\ndutenarekin -esaterako, negu gorriei aurre egiteko behar duten energia
\nkontsumoarekin-, jarrai diezaiogun kontsumitzen dituzten lehengaien
\njatorriari…, eta konturatuko gara zer giza eta gizarte aztarnak uzten
\ndituen herri sozialdemokrata eredugarri horietako Ongizatearen Estatuak.
\n Kasualitatea ote da ekologistenak ere haiek izatea?<\/p>\n

Ekologiak
\n gizaekologia kontuan hartzen ez duen bitartean, Estatuek eta
\nkapitalismoak beharrezko duten beste partxe bat baino ez da izango, egun
\n den bezala, iparralde globalaren interes berekoien morroi. Eta
\nirtenbidea ez dago bidezko merkataritza aldarrikatzen duten Oxfam eta
\nhalakoen produktuetan, produktu horiek ekoizten dituzten nekazariak
\nhobeto ordainduta badaude ere, giza eta gizarte aztarnek bertan
\ndirautelako, merkatu logika berari jarraitzen diotelako: herri batzuek,
\neuren herritarrek jateko eta bizirauteko behar dutena ekoitzi beharrean,
\n gure merkatu aberatsek eskatzen dituzten lehengaiak ekoitziko dituzte
\netengabe. Gizaekologia arriskutsua da, beraz, gogorarazten digulako gure
\n ongizatea urruneko gizarteak -baita gurea ere, batez ere XIX. mendetik
\nhona- guztiz hankaz gora uztean eta egunero milioika gizaki esklabotzara
\n edo, zortea dutenean, heriotzara, kondenatzean oinarritzen dela.
\nGizaekologia ez da bateragarria kapitalismo edo Estatu berdeekin.
\nEkologia bere osotasunean, hots, gizakiak ere haren funtsezko elementu
\ndirela, hartu nahi badugu, Estatu interesak -mugen barrukoak zein
\ngeopolitiko eta geoestrategikoak- eta merkatu interesak, hots, Estatuak
\neta kapitalismoa, batera desagerrarazteko lan egin behar dugu, etiketa
\nekologikoa duten poteak erosi eta gure kontsumoen ur aztarna eta aztarna
\n ekologikoa neurtzetik harago.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zalantzarik gabe, azken hamarkadetan ekologismoak eragin handia izan du bizi garen mundu sistemaren bilakaeran. Sistemak berak bere egin du diskurtso ekologista, aspaldi -guk gehienok baino askoz lehenago-, eta kapitalismo berdearen eta Estatu politika ekologisten baitan txertatu du. Hola, Europan, esaterako, … Jarraitu irakurtzen →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[11,18,4,12,17,15,14,16],"class_list":["post-9","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sailkatugabeak","tag-anarkismoa","tag-ekologia","tag-ekonomia","tag-gandorra","tag-gizaekologia","tag-gizartea","tag-paperak","tag-politika"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/asel\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/asel\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/asel\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/asel\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/asel\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/asel\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/asel\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/asel\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.goiena.eus\/asel\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}