![\"\"](\"http:\/\/colekcolek.com\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/women-man.jpg\" "\\"emakume-gizon\\"")
<\/p>\n<\/p>\n
Azken Irakurritako Hasi Politikoki Hasteko, Ez Lehen Horretarako, Gizarte Gizonari Horixe Larriena Horrela Feministen Gizarte Bestetik, Horregatik, Pentsa Aipatutako Are Bestalde, Emakumeei Lan Armadak Estatu Sistema Bestalde, Emakumeen Izan Aztertzen Euren Zoritxarrez, Esandakoaren Ondorioak Bukatzeko, Paradigmak elkarrekin birdefinitzen hasi behar genuke, ezta?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Azken egunotan feminismoei eta matxismoei buruz ditudan ideien gainean hausnarrarazi didaten zenbait testu irakurri ditut. Azkena, alasbarricadas-en gustura irakurri ohi dudan Acratosaurioarena izan da, Esperanza Aguirreren hitz batzuen harira. Oraingoan, ordea, ezarritako diskurtso politikoki zuzenetik aldentzen ez dela begitandu zait, … Jarraitu irakurtzen
\n egunotan feminismoei eta matxismoei buruz ditudan ideien gainean
\nhausnarrarazi didaten zenbait testu irakurri ditut. Azkena, alasbarricadas<\/a>-en
\n gustura irakurri ohi dudan Acratosaurioarena izan da, Esperanza
\nAguirreren hitz batzuen harira. Oraingoan, ordea, ezarritako diskurtso
\npolitikoki zuzenetik aldentzen ez dela begitandu zait, testuaren eta
\nideien kalterako.<\/p>\n
\n testu horiek -besteak beste, Prado Estebanen \u201cPensar la mujer desde el
\n15-M\u201d eta \u201cUna nueva reflexi\u00f3n a 15 de octubre\u201d eta aipatu
\nAcratosaurioaren \u201c\u00bfExiste la violencia estructural contra las mujeres?\u201d<\/a>–
\n feminismo eta matxismo kontzeptuei zenbait buelta emanarazi didate.
\nGaia oso sentikorra da eta interpretazio okerretarako bidea eman dezake;
\n horregatik, ahalegin handia egingo dut hemen zirriborratuko ditudan
\nideiak matxismoa elikatzeko biderik eman ez dezaten. Bestalde, aurreratu
\n behar dut, gai guztietan bezala, hemengo hausnarketak ez direla
\nziurtasunak, etengabe birpentsatzera zabalik daudela eta behin-behineko
\nondorioak baino ez direla.<\/p>\n
\n baino lehen, gizonen eta emakumeen balioez hitz egiten dudanean, argitu
\n nahi dut, txarto uler ez dadin, kultura judeo-kristau-islamdar
\npatriarkaleko -eta seguruenik gutxiago ezagutzen ditudan munduko
\nbestelako kultura patriarkaletako- gutxiengoek, historikoki boterea izan
\n dutenek -gizonak haietako gehienak, baina ez denak- gizonentzat eta
\nemakumeentzat finkatu dituzten paradigmez ari naizela, ondo baitakit
\nhistorian egon diren eta orain diren emakume eta gizon gehienek eredu
\nhorietatik norabide batean edo bestean aldentzen diren hamaika balio
\neskala, gustu, joera eta nortasun izan dituztela eta dauzkatela.<\/p>\n
\n zuzenak izan beharrak feminismoak dioen oro ontzat hartu eta zalantzan
\nez jartzera bultzatu gaitu askotan, haren ideia nagusien atzean
\nezkutatzen den errealitatearen irakurketa ofizialaz besteko
\ninterpretazioak baztertuta. Askotan, emakumeak baino gehiago, gizonok
\nbultzatu ere, feminismo ofizialarekin aurkitu ditudan kritikoenak
\nemakumeak eurak baitira, maiz diskurtso horrek emetasuna bizitzeko duten
\n modua ukatzen diela sentitzen dutelako. Hori dela-eta, ematen du
\nmomentu batean denak bihurtu garela, ezpainetatik kanpora, feminista,
\nzalantzan jartzerik ez dagoen ideologia nagusia balitz bezala. Baina
\nfeminismo ofizial horrek bultzatzen duen gizarte eredua sakonago
\naztertuta, hasi naiz pentsatzen erabateko matxismoaren garaipen
\natzeraezina ez ote dagoen haren baitan. Askok feminismoa matxismoaren
\nifrentzutzat hartzen dute, baina nago matxismo beraren jantzitik
\nmodernoena ez ote den, sarri. Neo-matxismoa, azken finean. Adierazpen
\narriskutsua da eta horregatik kontu handiz azaltzen ahaleginduko naiz.<\/p>\n
\n ikusi behar dugu feminismoa, ideologia moduan, zer testuinguru
\nhistorikotan eta nork bultzatuta sortu zen eta, horri lotuta, zein ziren
\n aldarrikapen nagusiak, harrezkero, gure egunotaraino aldarrikapen
\nnagusi horietan sakondu eta ildo beretik jarraitu baino ez baita egin,
\noro har. Feminismo mota asko egon daitezkeela jakinik -eta haien artean
\nfeminismo ofizialarekin guztiz kritikoak direnak, are erabat arbuiatzen
\ndutenak edo, “ismo” horri hartzen dioten usainagatik, feminismo
\ndeitzeari ere uko egiten diotenak ere badaude-, batez ere adar
\nofizialari, mendebaldeko Estatu kapitalistek bultzatzen dutenari helduko
\n diot.<\/p>\n
\n naiz aditua, baina historiografiari kasu eginez gero, feminismoa,
\nmugimendu gisa, XIX. mendearen amai aldera sortu zen, aldarrikapen
\nnagusia emakumearentzako boto eskubidea zelarik. Haren bultzatzaileak,
\noker ez banago, klase ertaineko emakume burgesak ziren. Harekin batera,
\naldarrikapen historiko nagusiak ardatz ekonomikoei lotuta egon dira: lan
\n egiteko (soldatapeko izateko) aukera berdintasuna, soldata
\nberdintasuna, ikasteko -langile izateko prestatzeko- aukera
\nberdintasuna, enpresetan goi karguak betetzeko berdintasuna…
\nPolitikari edo, zehazkiago, botereari lotutakoak ere etorri dira, eta
\nhorren gailurra zenbait erakundetan ezarri diren \u201cparekotasun\u201d legeak
\neta kupoak dira. Halaber, jakina, Estatuaren egitura guztietan
\nberdintasunez egoteko aldarria ere egon da; besteak beste, epaile,
\npolizia, soldadu… izateko aukera berdintasuna. Bestetik,
\nsexualtasunari, gorputzari eta genero rolei lotutako aldarriak ere
\nagertu dira. Horiei dagokienez, nagusienak abortu eskubidearen -edo ama
\nizan ala ez izan hautatzearen- aldeko aldarria -askotan zio ekonomikoen
\narabera erabakitzen dena-, eta sexu indarkeriaren aurkako borroka
\nlirateke. Horiekin guztiekin batera, aldarrikapen txikiagoak ere egon
\ndira -hauek ere ekonomikoak, batik bat-, hala nola Estatuak emakumeen
\netxeko lanak ordaintzekoa edo prostituzioa legeztatzekoa.<\/p>\n
\n begiratuan, zentzuzkoak ematen dute guztiek eta daukagun gizarte eredu
\nhau ontzat ematen badugu, bitan pentsatu barik haien alde egiteko
\nmodukoak. Baina zentzuzkoak, zer begirada edo balio eskalaren arabera?
\nIkus dezagun zein izan diren gizonezkoei eta emakumezkoei historikoki
\ngoitik eman zaizkigun eginkizunak eta balioak eta argiago ulertuko dugu.<\/p>\n
\n gizarte eredu bat hartuko dut, kultura eredu nagusi eta menderatzaileak
\n izan duen ehiztarien sistema patriarkala. Izan ere, gizarte guztiek ez
\ndituzte balio eskala berberak, mundu ikuspegi berberak eta eginkizun
\nbanaketa berberak izan, ezagutarazi dizkiguten nagusiak egiturazko
\nmatxismoan edo patriarkatuan bat etorri badira ere.<\/p>\n
\n patriarkalean, ontasunaren eredua gizona izan da. Hura da izaki
\nbukatua, buruzagia, legea, benetako gizakia. Haren balio nagusiak
\nehizatzeko eta besteak menderatzeko indarra eta gaitasuna izan dira.
\nGizonak ezin da umeez erditu eta, beraz, gaitasun hori gutxiesgarria da,
\n amatasuna gizonezkoen eginkizunak betetzeko oztopo baino ez, beste
\nizaki ahul horren, sasi-gizakia den emakumearen, zama gogaikarria -are
\ngogaikarriagoa “zikin” edo “kutsatu” bihurtzen dituen hilekoa, batez ere
\n sexu harremanetarako oztopo sentitzen denean-. Alabak izatea, gainera,
\nlotsagarria da, emakumeen dohain bakarra gizonezko oinordekoak ematea
\nbaita -Biblia irakurtzea baino ez dago, ikusteko patriarken semeen
\nzerrendak baino ez direla aipatzen-. Beraz, emetasunari lotutako
\nezaugarriak gutxietsiak izan dira historikoki, eta gizontasunari
\nlegozkiokeenak goretsi. Maitasuna, besteekiko ardura, elkar-laguntza,
\nerrukia, ahulekiko ardura, etxea, familia… traba dira gizonentzat.
\nBeraz, haiek denak emakumeei dagozkie -eta halako joerak dauzkaten
\ngizonak baztergarriak, maritxuak, ahulak haiek ere, azken finean,
\nemakumeak bezalakoak direlako-. Horiek denak, noski, paradigmatzat
\nhartuta; horregatik, gorriak eta bi ikusiko zituzten bestelako
\nezaugarriak zeuzkaten gizonek eta emakumeek euren burua zen bezala
\nonartzeko eta besteen aurrean agertzeko. Hori horrela izan dadin
\nziurtatzeko, erlijioak jantzi morala eman dio emakumeen “betebeharrari”.
\n Familia jainkoaren nahia da, eta emakume ororen derrigorrezko desira
\n-eta patua- ama izatea. Emakumea ahula izatea merezi duen zigorra da,
\ngizona bezain duina ez delako; azken finean, bekatuaren iturria
\n-desiraren objektu debekatua- da emakumea.<\/p>\n
\n egotzitako balio eskala hori ideologia liberalak eta hark asmatutako
\nkapitalismoak eta Estatuak eraman dute gorenera, antiklerikalismo
\nerabilgarriz mozorrotuta maiz. Kasu honetan, gizarte patriarkalaren
\nbalioak batez ere ekonomiaren eta boterearen -politikaren- ikuspegi bat
\nezartzeko erabili dira. Balio gorena besteak menderatzea izanda,
\nekonomian ere kapitalista baten (eta Estatuaren) balio gorena beste
\nenpresariak, merkatuak, kontsumitzaileak (eta Estatuak) menderatzea da;
\npolitikariarena beste politikariak eta herritar guztiak menderatzea,
\nboterea, gobernua eskuratzea. Hobbesen filosofia: guztiok guztien
\naurkako gerra maila guztietan. Arrakastatsua, miretsia, goraipatua,
\nedozein gerra motatan garaile irteten duena. Indarra ahultasunaren
\naurka, ahultasuna -mota guztietakoa, hortik gaixotasunari, zahartzeari,
\ntxirotasunari… eta emetasunari eta homosexualitateari izandako
\nhiguina, horiek denak ahultasuntzat jotzen direlako, gizarte
\npatriarkalaren ereduan- deitoragarria baita. Horixe bera zen, besteak
\nbeste, Nietzscheren balio gorena. Errukiak ez du lekurik, ez gerran, ez
\nnegozioetan, ez politikan. Hortaz, maitasunari eta altruismoari lotutako
\n jarduera guztiak gutxietsi behar dira. Familiak eginkizun bakarra du:
\ngerlari eta morroi gehiago sortu eta heztea. Eginkizun hori beharrezkoa
\nden bitartean, familia onargarria da.<\/p>\n
\n da eredu kapitalistaren barruko tentsioa, familiari dagokionez: gustura
\n ezabatuko luke, gorrotoaren logikari ihes egiten dion azken aterpeetako
\n bat delako, baina hura behar du Estatuaren beharrak asetzen dituzten
\nbesoak berritzeko -gogora dezagun Aldous Huxleyk bikain marraztu zigun
\ngizartea, klonazioari esker familiak herri atzeratu eta basatien
\nbitxikeria bihurtu zirenekoa, gizaki guztien betebehar nagusiak
\nsistemarentzat lan egin eta beti zoriontsu izatea zirelarik-. Beraz,
\nkomeni zaionean, Estatuak erlijioaren diskurtso moralista erabiliko du,
\nalde baterantz bultzatzeko, eta komeni ez zaionean, diskurtso
\nantiklerikal faltsua eta “erradikala” erabiliko du besterantz
\norekatzeko. Emakumeak -eta gizonak- presio horien bien artean kateatuta
\nbeti.<\/p>\n
\n honakoa da: feminismo ofizial edo instituzionalak, emakumeen balioak
\n-zenbat emakume hainbat balio, zalantza barik- bilatu, balioetsi eta
\nhaien arabera beste mundu bat asmatu beharrean, bere egin ditu eredu
\npatriarkalak bultzatutakoak eta berdintasuna bilatzeko bide bakarra
\nhautatu: emakumea gizon bihurtzeko bidea. Horrela, eredu patriarkalak
\negindako emetasunari lotutako balio guztien negatibizazioa bere egin,
\neta maitasunaren, sentiberatasunaren, elkartasunaren, elkar-laguntzaren
\naurkako diskurtsoa eraiki du, gizonak eta emakumeak elkarren arerio
\nbihurtuta. Ez da harritzekoa batzuengan sentitzen den gizon guztiekiko
\ngorrotoa, androfobia: hura izan nahi eta ezin. Zoritxarrez, gainetik
\nkentzerik ez duten emetasunari gorroto diote. Gizarte patriarkaleko
\ngizonentzat haurrak, adinekoak, gaixoak… zaintzea zama, katea,
\narrakasta ekonomikorako oztopoa bada, emakume feminista patriarkalentzat
\n -neo-matxistentzat- ere maitasunak gidatutako jarduerak oro zama,
\nkatea, kartzela bihurtu dira. Gizarte patriarkaleko gizonentzat balio
\nnagusiak arrakasta ekonomikoa eta botere nahia badira, emakume feminista
\n patriarkalak ere arrakasta ekonomikoaren eta boterearen atzetik jarri
\ndira, hil ala biziko lehian.<\/p>\n
\n uler daiteke hainbat gizon eta emakume ezkertiarren artean emakume
\ngerrillariek sortzen duten miresmena. Haiengan ametsa gauzatzen da.
\nGizarte patriarkaleko gizonen balio eskala erabat bere egin duen
\nemakumea ikusten dute, basakeria gizonen pare erabiltzeko kapaz den
\nemakumea, gerra egiteko eta goitik beherako sistema hierarkiko eta
\ndiziplinatuan bere tokia betetzeko gai den eta, aldi berean, gizonentzat
\n desio objektu ezkutua den izakia. Uste dut ez dela kasualitatea azken
\ngobernu sozialistan gerraren ministroa -Defentsa Ministerioa diotsote
\nGerra Ministerioa zenari, eta Afganistanen soldaduak izatea, seguruenik,
\n “defentsa” kontua baino ez da…- Carmen Chacon izendatu izana. Nork
\nbere borrokak borrokatu behar ditu, noski, eta seguru nago emakumeek ez
\ndutela inoren beharrik euren borrokak eurek borrokatzeko -dirudienez,
\nfeminista batzuek uste dute emakume “ahulek” Estatuaren laguntza behar
\ndutela aurrera ateratzeko-, baina horretarako ez dut uste gizonezkoek
\nsortutako borroka paradigmei eta estetikari jarraitu behar dietenik.<\/p>\n
\n eginkizuna kontrakoa ere izan zatekeen: gizonoi maitasunaren,
\nelkartasunaren, errukiaren, elkar-laguntzaren… edertasuna erakutsi,
\nbalio haiek goresten irakatsi eta gorrotoak, botere eta arrakasta nahiak
\n bultzatutako balioak gutxiesteko bidea gure begien aurrean jarri.
\nHorrela, agian, guk haiei lotzen dituzten kateak seme-alabak,
\nbikotekideak, gaixoak eta aitaita-amamak direla irakatsi beharrean,
\nhaiek irakatsiko ziguten benetako katea soldatapeko lana dela, egunero
\ntxanpon batzuk ateratzearren, telebistak nahiarazten dizkigun mila
\ntontakeria erosteko dirua izatearren, gogoko ez dugun zeregin batera
\nabiatu eta gure bizitzako ordurik onenak eginkizun hari ematea dela
\ndaroagun katerik astunena. Arrakastak edo botere nahiak baino atsegin
\nhandiagoa ematen duela gure beharra duenari laguntzea, saririk espero
\nbarik. Irabazten aterako ginen denok eta ardurak eta premiak elkarrekin
\neta berdintasunean hautatu eta banatzeko askoz askeagoak ginateke.<\/p>\n
\n patriarkalaren ikuspegi zikiratu horren erruz, emakumeek guk baino
\nsarriago, hobeto edo maitasun handiagoz egin dituzten eginkizun horiek
\nguztiak gutxietsi ditugu eta, okerragoa dena, emakumeei ere
\ngutxietsiarazi dizkiegu, gure gizartean “prestigiorik” ematen ez
\ndutelako. Eta hori, emakumeen kalterako ez ezik, gizonon kalterako ere
\nizan da, hots, gizaki guztion txarrerako, geure buruari maitasunez
\njarduteko aukerak murriztu dizkiogulako eta behar genuen eta dugun
\nbenetako iraultza atzeratu baino egin ez dugulako -ez ahal da betiko
\nizango!-.<\/p>\n
\n emakumeak “gizonezkoenak” ei ziren esparruetan sartu direnetan,
\ngizonezkoek ezarritako ikuspegi berbera erabili dute haietan jarduteko.
\nAzken finean, haiei heltzeko bultzada ez da emakumeen erabaki aske eta
\nkontzientetik atera -ezta gizon gehienon erabaki aske eta kontzientetik
\nere-, sistemak oso ondo pentsatutako operazio batetik baino. Horrela,
\nesan legez, feminismo ofiziala neo-matxismoa baino ez da izan. Emakumeak
\n gizonezkoek diseinatutako sistemaren borondatezko mendeko bihurtzeko
\nestrategia ezin hobea. Emakumeei “eman” zaien “eskubide” bakoitza ez da
\nhaiek askatu eta berdintasuna eskuratzeko urrats bat, guztiontzako kate
\nestuago bat baizik.<\/p>\n
\n feminismoak, benetako berdintasuna bilatzen duen mugimendua izan nahi
\nbadu, lehenbizi honako hausnarketa egin behar luke: berdintasuna zertan?
\n zer ereduren arabera? berdintasuna gu gizonezkoak bezalakoak izateko,
\nhaien balioak indartu eta geureak lurperatzeko? berdintasuna gizarte
\neredu patriarkalaren arabera goitik behera eraikitako Estatuan eta
\nkapitalismoan? Ala hutsetik hasi behar genuke geure mundua, geure
\nbalioak, geure harremanak, geure nortasunak, geure gizartea, geure
\ngorputzak… eraikitzen, emakumeok eta gizonok, gizakiok, denok batera
\neta benetako berdintasunean?<\/p>\n
\n dezagun emakumeak gizonekin berdintzeak (zergatik ez da alderantziz
\nizan, gizonak emakumeekin berdindu? edo, egokiena, elkarrekin zertan eta
\n norantz berdindu eta zertan ez erabaki? aniztasuna askoz aberatsagoa,
\nemankorragoa eta askeagoa delako) zer “aurrerapen” ekarri duen:
\nemakumeek -herri batzuetan- boto eskubidea lortu zuten eta…, zelako
\ngobernuak atera dira hautestontzietatik, ezer aldatu da, gizarte ereduak
\n hobetu dira gobernu horiei esker, aintzat hartu dituzte emakumeen
\nbalioak gobernu horiek?; emakumeak gizonezkoek egiten zituzten
\nsoldatapeko lanetan hasi dira eta…, morrontza bikoitzean ez dira
\nsartu, bada, emakume -eta gizon- anarkistek eurek aspaldi salatu zuten
\nbezala, hain zuzen ere, lehen egiten zituzten zereginak gutxietsita,
\nzama gorrotagarritzat hartuta, gizonezkoak haiei heltzeko prest egon ez
\ndirelako?; emakumeak gobernuburu bihurtu dira -gogoratu behar da aspaldi
\n ere erreginak egon zirela eta horrek ez zuela gehiegi aldatu erresuma
\nhorien izaera totalitario eta inperialista, Ingalaterra edo antzinako
\nEgipto eta Kleopatra ospetsua gogoratzea baino ez dago- eta, zer aldatu
\nda onerako haien gobernuetan, emakume izateagatik? Margaret Thatcher eta
\n Angela Merkel, Esperanza Aguirre, Yolanda Barcina, Michelle
\nBachelet…, ezagun egiten zaizkigu?; emakumeek enpresak zuzentzea eta
\nadministratzea lortu dute eta…, galdu dute enpresa horiek euren izaera
\n esplotatzailea edo hobetu da haietan emakume langileen egoera?;
\nemakumeak polizian eta armadan sartu dira, epaile bihurtu eta…, aldatu
\n da haien izaera errepresibo, edo hiltzailea, haien ankerkeria?
\ngogoratzen naiz, honi dagokionez, Espainiako Polizia Nazionala istiluen
\naurkako taldeetan emakumeak sartzen hasi zenean, lagun batzuek esaten
\nzidatela -horretan eskarmentua izan zutelako esan ere- nahiago zutela
\nemakume polizia batek ez atxilotzea, gizonezkoen pare egon nahi horretan
\n askoz basatiago jokatzen zutelako, indarkeria mailan ere “gizonak baino
\n gizonago” bihurtuta, “ahul” ez agertzeko…<\/p>\n
\n aldarrikapenen artean, oso bitxia da Estatuek etxekoandreei soldata
\nordaintzeko garai batean egiten zen aldarrikapena -gaur egun argi dago
\nEstatuaren kutxa ez dagoela holako alaitasunetarako-. Lehen begiratuan
\naldarrikapen onargarria eman dezake, baina, azken finean, lerro artean
\nirakurriz gero, ondorio bi atera daitezke: mundu honetan ez dago ezer
\nmusu truk edo maitasunez egiterik balioa galdu barik -eta emakumeek ere
\nhorrela ikasi behar zuten, ahalik eta lasterren-, eta dirua
\nbikotekidearen eskutik onartzea baino duinagoa da Estatuaren eskutik
\njasotzea, horrek “independentzia ekonomikoa” ematen ei duelako. Egiten
\nden guzti-guztia monetarizatu behar da -zer eta kontsumitzeko ahalmen
\nhandiagoa izan dezagun, noski-. Jakina, pentsaera hori ezin hobea da
\nEstatuaren beharra elikatzeko. Lehen, legez, senarraren mendeko zen
\nemaztea. Orain, Estatuaren mendeko da emakumea, gero eta gehiago. Kasu
\nbatean zein bestean, inoiz ez bere buruaren jabe. Objektu beti, inoiz ez
\n subjektu, feminismoak berak objektu bihurtu baititu emakumeak, Estatu
\ngurasokeriaren kate hertsatzailearen mende.<\/p>\n
\n bitxiagoa da, aldarrikapen feminista delakoan, prostituzioa
\nlegeztatzeko eskatzea, batzuek, oso aurrerakoiak direlakoan, egiten
\nduten bezala. Estatuak aldarrikapen hori behar du, egon daitezkeen
\nerrezelo moralak ahultzeko. Azken finean, askoz egokia litzateke emakume
\n horiek -eta batez ere haien atzean dauden gizonek- egiten duten
\njarduera ekonomikoa legearen barruan egotea eta zergak ordaintzea.
\n“Babestuago” leudeke, gainera. Zentzuzkoa dirudi, hola ulertuta, baina
\nprostituzioa, jarduera moduan, nekez defenda daiteke. Batzuek,
\nzurigarri, esango dute puta batzuek gustura eta euren gogoz dihardutela,
\n eta haiei legez lan egiteko aukera eman behar zaiela. Berriz ere,
\ngizonei -sexu esklabotzaren onuradun nagusiak eurak- komeni zaien
\nirakurketa sinplifikatzaile, atzerakoi eta patriarkala. Sexua era
\nosasuntsuan bizi bagenu, zama moralik, taburik eta konplexurik gabe,
\nbenetan denok, emakumeek eta gizonok, gizakiok, geure gorputzaren eta,
\nbatez ere, geure buruaren jabe bagina, prostituzioak ez leukake lekurik.
\n Gainera, “nahi duelako” prostituitzen den emakume bakoitzeko, seguru
\nnago milioi batek modu batean edo bestean derrigortuta eta gogoz kontra
\negiten dutela. Baina gizarte patriarkalak buruan sartu digu munduko
\nlanbiderik zaharrena delako leloa -eta ikuspegi ezkertiar batzuek
\nerromantizismoz jantzi dute drama-, berezkotzat eta saihestezintzat
\nharrarazi digu milioika neska-mutil, gizon eta emakumeren eguneroko
\ntragedia den jarduera. Prostitutak benetan babestu nahi baditugu, haien
\nonerako zerbait egin nahi badugu, eman diezaiegun beste zerbaitetan
\njarduteko aukera.<\/p>\n
\n pentsatu behar da noiz eta zer helbururekin “eman” zaizkien
\n“eskubideak” emakumeei. Pentsa daiteke feminismoa emakumeek askatasunez
\neraikitako ideologia dela, baina “emakumeen” aldarrikapenei “men”
\negiteko uneak eta haien onuradunak aztertuz gero, ikusiko dugu oso
\nbestelakoa dela kontua:<\/p>\n
\n boto emateko “eskubidea” eman zitzaienean, emakume burges eta kultuen
\nbotoa -egun bezala, haietako asko manifestazioetan ateratzen ziren
\nbitartean, etxeko lan “desatseginak” bigarren mailako emakume txiroek
\negiten zituzten- beharrezkoa zen Estatua eta kapitalismoa -botoa batez
\nere emakume burges horiek emango baitzuten- indartzeko eta partitokrazia
\n parlamentarioari zilegitasun handiagoa emateko.<\/p>\n
\n indar gehiago behar zenean, emakumeak soldatapeko lanetara bultzatu
\nzituzten -AEBn ere, lan indar gehiago behar zutenean beltzak “askatu”
\nzituzten, haiek proletarizatu eta iparraldeko industriak elikatzeko,
\norain hegoaldeko etorkinekin egiten den bezala, euren herrietatik kanpo
\nestrategia askoren bidez eta egoera guztiz dramatikoetan bultzatuta
\neuroparrek nahi ez dituzten lanpostuak har ditzaten eta Gizarte
\nSegurantzaren kutxak eta europarren jaiotza-tasa urria orekatzeko,
\nkasurik pribilegiatuenetan, txarrenetan paperik gabeko esklabotzan
\nmurgiltzen baitituzte batzuk aberasteko behar den azpi-ekonomian; haiei
\nguztiei “eskubideak” pixkanaka onartzea Estatuarekiko fideltasuna
\nziurtatzeko estrategia oso adimentsua izan daiteke, behar denean arazo
\nguztien errudun bihurtzeko erabiltzen dituzten bitartean, diskurtso
\nbikoitz oso interesatuan-, eta enpresen interesei jarraituz,
\nUnibertsitateak haientzat ere zabaldu; bide batez, lanean ere emakumeen
\neta gizonen arteko lehia bultzatu zuten, eta langile guztien baldintzak
\nokertu, eskulan gehiagoren artean hautatzea zegoelako, emakumeen
\nsoldatak baxuagoak beti. Baldintzak zelan okertu diren ulertzeko,
\nnahikoa da ikustea emakumeak lan merkatuan sartu aurretik klase
\nertaineko pertsona baten soldata nahikoa zela familia aurrera
\nateratzeko, eta egun klase bereko bikotekide bien soldatekin ere
\nozta-ozta iristen dela hilaren amaierara, besteak beste, kontsumo
\n“premiak” muturrera eraman direlako. Beraz, ematen du merkatuak askoz
\nlehenago ulertu zuela kontsumo mailari eusteko eta enpresen irabaziak
\nhanditzeko familia bakoitzeko pertsona bik egin beharko zutela lan,
\ngutxienez.<\/p>\n
\n krisian zeudenean, kalean haien aurkako mugimenduak guztiz
\ngizarteratuta eta onartuta zeudelako eta modernizatu behar zirelako,
\nprofesionalizatu eta emakumeak -eta ondoren etorkinak; AEBn homosexualak
\n ere “onartzea” neurri izugarri demokratikotzat saldu zen, armadaren
\naldeko propaganda operazio ikusgarri batean- onartu ziren.<\/p>\n
\n aparatuetan emakumeari leku handiagoa emanda, berdintasunean aurrera
\negin baino askoz gehiago, Estatua sendotzea lortu da. Kapitala ere bai.
\nNormala da. Mendeetan emakumeei esan bazaie besteak menderatzea, boterea
\n izatea, materialki aberastea gauzarik desiragarrienak direla, azkenean
\nhaietarako guztietarako “aukera” ematen zaienean zelan egingo diote uko!
\n Estatuaren eta kapitalismoaren defendatzailerik sutsuenak izango dira,
\nhaiek ere gizonen arabera hain desiragarriak diren plazer horiek dastatu
\n nahi dituztelako. Ez da haien errua hala nahi izatea eta ezin bestela
\nizan mendeetako doktrinamenduaren ondoren. Bestalde, daukagun gizartea
\nhau bada, ez dago ukatzerik emakumeek gizonek egiten dituzten gauza
\nberberak baldintza berberetan egiteko “eskubidea” daukatela -edozein
\ngizartetan behar lukete, eskatu beharrik gabe, erabateko aukera
\nberdintasuna-. Baina, gizonok zein emakumeek, gizarte honekin
\nkonformatzen gara? Eredu honetara etsi dugu? Aukera berdintasunik izan
\ndugu hura hautatzeko?<\/p>\n
\n hau gorrotoak elikatzen du, gorrotoa guztiz funtzionala da
\nEstatuarentzat eta kapitalismoarentzat. Gizartea zatituta egotea,
\nelkarren arerio sentitzea, elkarren lehian, aurrez aurre. Herritarren
\narteko elkartasuna, batasuna, maitasuna, elkar-laguntza… arriskutsuak
\ndira oso sistemarentzat. Ildo horretan, feminismo instituzionalak lan
\nhandia egin du sistemaren alde, sexuen arteko gorrotoa bultzatuz.
\nDaukaten bide bakarra gizonen balioak bere egin eta gizonek
\ndiseinatutako borroka zelaian eta arauekin haiekin lehiatzea dela
\nbarnerarazi zaie emakumeei. Benetako lehia agertzen ez den esparruetan,
\nartifizialki sortu behar da. Helburua, gainera, ez da gizona bezalakoa
\nizatea, bera baino “hobea” izatea baizik. Gizakiak arriskutsuak dira eta
\n ezinbestekoa da edozein harreman motatan argi izatea ez garela
\ngizakiak, gizonak eta emakumeak baizik, ondo bereizita eta elkarren
\naurkari.<\/p>\n
\n Estatua, kapitalismoa, gizarte eredu hau, berez, egiturazko indarkerian
\n oinarritzen badira ere, indarkeria mota batzuk ezkutatu eta bakan
\nbatzuei jarri behar zaie bozgorailua edo lupa. Indarkeria, gehienetan,
\nbotere harreman baten adierazpena da, eta indartsuak darabil ahularen
\naurka -edo ahulak indartsuaren aurka, indartsua bere indarraz kontura ez
\n dadin-. Botere harreman horren arabera, gurasoek erabil dezakete
\nseme-alaben aurka, edo seme-alabek gurasoen aurka; patroiek erabil
\ndezakete langileen aurka, edo langileek patroien aurka; gobernuek erabil
\n dezakete herritarren aurka, edo herritarrek gobernuaren aurka; herri
\ninperialistek erabil dezakete herri menderatuen aurka, edo herri
\nmenderatuek herri inperialisten aurka; aberatsek erabil dezakete txiroen
\n aurka, edo txiroek aberatsen aurka; bikotekide batek erabil dezake
\nbeste bikotekidearen aurka; gizakiek erabil dezakete beste izakien
\naurka, edo beste izakiek gizakiaren aurka; gizonek erabil dezakete
\nemakumeen aurka, edo emakumeek gizonen aurka; gizonek erabil dezakete
\ngizonen aurka; emakumeek erabil dezakete emakumeen aurka… Baina, esan
\nbezala, indarkeria mota horien guztien artean, sistemaren bozgorailuek,
\nkomunikabideek, batzuekin bonbardatu eta besteak isilaraziko dituzte.
\nErabilera ez da neutroa, eta beti pentsatu behar genuke zer ezkutatzen
\nden ikusarazten digutenaren atzean. Sistemari guk zerbait oso argi
\nikustea interesatzen bazaio, susmatu behar genuke atzean ikusten ez
\ndugun mekanismoren bat jarri dela martxan.<\/p>\n
\n aurkako indarkeria aspaldikoa da, eta sistema patriarkalak berak
\nbultzatu du. Gerra guztietan, menderatutako herriko emakumeak bortxatzea
\n aitortu gabeko lehen arauetako bat da -duela zenbait urte txanponaren
\nifrentzua ikustea tokatu zitzaigun, Irakeko inbasioan, emakume soldadu
\nharen argazkia erakutsi zigutenean, biluztutako gizona txakur gisa
\nzerabilela, eta ez da harritzekoa, emakume hark sistema eta mundu
\nikuspegi oso bat barneratu baitzuen soldadu egitea erabaki zuen unetik-.
\n Emakumea gizonaren desio iturria da -baita gizona emakumearena ere,
\nnormala denez, batzuetan hori ahaztarazi nahi badigute ere; desio
\nhomosexualak bezain berezkoak biak-, eta horrek sortzen duen tentsioa
\nmodurik makurrenetan lasaitzen da maiz. Baina Estatuen oinarria armada
\neta gerrak izanda, armadek gerretan egiten dituztenak ezin dira
\nzalantzan jarri eta hobe haiek isiltzea, politikoki gure alde
\nerabiltzerik ez badaukagu, behintzat. Lanean ere, emakumeen -eta
\ngizonen- aurkako indarkeria etengabea da, baina sistema kapitalistaren
\noinarria ezin da kolokan jarri eta emakumeen eta gizonen arteko gerra
\nelikatu behar da soldatapekoen eta jabeen artekoa uxatzeko. Familian ere
\n indarkeria ez da falta eta modu askotan agertzen da. Luzaroan, hori
\ndena ere ezkutatu egin da, familia eredu sakratu bakarra egon den eta
\nhura erakustea funtzionala izan ez den bitartean. Orain, ordea, interes
\nberezia dago indarkeria horren alde bat -eta bakarra- egunero jartzeko
\ngure begien aurrean. Bikote homosexualetan dauden indarkeria kasuak tabu
\n dira oraindik. Genero indarkeria esaten diote, edo indarkeria matxista.
\n Alde batetik, kasu askotan hala dela ukatzerik ez badago ere, eta haiek
\n inolaz ere gutxietsi barik, pentsatu behar genuke gizonen eta emakumeen
\n artean dauden indarkeria kasu guztietan generoa edo matxismoa ote den
\neragilea, salbuespenik gabe. Bestetik, geure buruari galdetu behar
\ngenioke zein den indarkeria mota bat eta bakarra egunero gure aurrean
\njartzeko helburua eta, era berean, zein diren horren emaitzak. Eta,
\nbatez ere, indarkeria mota guztietan bezala, hartzen diren neurriak hura
\n desagerrarazteko diren ala beste xederen bat duten. Indarkeriaren
\nzioetan sakontzen ari gara, ala haiek ezkutatzen eta sintomak baino ez
\nerakusten. Dirudienez, Stieg Larssonek bizia galdu zuen Suedia bezalako
\nherri “eredugarrian” eskandaluzko zifren atzean ezkutatzen den
\nerrealitatea agertzeagatik. Jakina, askoz errazagoa da azalpen sinpleak
\neta norabide bakarrekoak ematea eta haiei heltzea, arazoek eduki
\nditzaketen konplexutasun guztiak ulertzen saiatzea baino, batez ere
\nkonplexutasun horiek sistemaren erroak ukitzen badituzte.<\/p>\n
\n ere, gorrotoan, lehian, kontsumismoan eta indarkerian oinarritutako
\ngizartean bestelakorik espero genezake, gure gida espirituala zaborra
\nbesterik ematen ez duen telebistaren doktrina dugunean? Gizakiok galduta
\n gaude eta ez daukagu helduleku etikorik ezta gatazkei, frustrazioei,
\nbakardadeari, ezintasunari, beldurrei, antsietateari… aurre egiteko
\ntresnarik. Maitasunak balioa galdu du, aspaldi, gizartea desegituratuta
\ndago eta komunitate sena galdu du, eta geratzen zaizkigun aterpeak
\n-familia eta lagunartea, batez ere- ahuldu eta suntsitzeko lanean ari
\ndira.<\/p>\n
\n ari naizen berdintasunaren ikuspegi horretan eredu baten barruko
\nekonomia eta botere borrokari baino ez zaio begiratu, eta, gainera,
\nespiritualtasun eta etika oro desagerrarazi eta eredu haren atzean
\ngordetzen diren balioak ezkutatzea ezinbestekoa zenez gero, gure begien
\naurrean emakumeak eta gizonak bereizten dituen generoa, sexua, alde
\nbiologikoa baino ez da jarri. Emakumea gizonarekin berdindu nahi izan
\nda, ez alderantziz, ez ezarritako eredutik at. Eta bien arteko
\nharremanak aurrez aurreko lehia bilakatu dira. Horrela, ez da arraroa
\negungo emakumeek eta gizonok geure nortasuna eraikitzeko, geure sexua
\nbizitzeko eta harremanak eraikitzeko hainbeste zailtasun izatea.
\nEmakumeek -eta gizonok- moralak ezarritako ereduaren edo interes
\nekonomikoak ezarritako bidearen artean hautatu behar dute. Ez daukate
\nmodurik euren bidea, euren eredua, euren baitatik eraikitzeko. Ezkerreko
\n ideologia “progresista” eta “iraultzailea”k erakutsi die naturak
\nezarritako “kateak” hautsi eta moral klerikalari aurre egin behar
\ndiotela, horretarako gizonak borrokatuz eta gizon bilakatuz. Moral
\nkristauak erakutsi die gizonaren atseginerako eta Jainkoaren borondatea
\nbetez seme-alabak ekartzeko makina bat direla. Dirudienez, ez dago beste
\n eredurik. Eta eredu biak gizarte patriarkal matxista berberak eraiki
\nditu, kasu bietan, emakumeen balio etiko eta pertsonalak eta haien
\nbalizko gizarte ereduak gutxietsiz.<\/p>\n
\n gorputza bizitzeko modua ere su biren artean dago. Alde batetik,
\ngizonen gutiziarako zaindu behar dute gorputza, haien desiren arabera
\nmoldatu, edertasun kontzeptu jakin bati erantzun. Bestetik, eder
\nsentitzeari, seduzitzeko gogoari uko egin behar diotela agintzen zaie,
\ngizonekin mesfidatiak izan, bestela haien mendeko izango direlakoan.
\nBatzuek eta besteek erabaki dute emakumeak ez direla gai zer nahi eta
\nbehar duten erabakitzeko; besteek interpretatu behar dute beti zer
\nsentitu behar duten eta zelan ulertu behar dituzten euren gorputza,
\neuren gogoa, euren libidoa, gizonek haiekiko dituzten portaerak…
\nHarremanak feministek ezarri duten bezala ulertzen ez badituzte,
\nkolonizatuta daudelako eta jakin gabe ere matxistak direlako da.
\nPublizitateak erakusten dituen emakumeak bezalakoak ez badira edo
\ngizarteak ezarritako interesak eta jarduerak bilatzen ez badituzte, ez
\ndira bizitzan ezer izango, ez dute arrakastarik lortuko.<\/p>\n
\n Esperanza Aguirreren hitzak -ez berak ematen dien zentzuan, zalantza
\nbarik- Acratosaurioarenak bezain egiazkoak dira. Moral kristauak ama eta
\n emazte fin eta saiatuak izateko eskatzen die, seme-alabak izatera
\nbultzatzen ditu -eta abortua, haren aurka agertu baina ordain dezaketen
\nfamilia aberatsen pribilegio hipokrita da-. Baina erlijio feministak,
\nEstatuaren egungo premiak, “askatasun” ekonomikoaren alde eta gizonen
\npareko jarduteko edozer sakrifikatzeko gertu nahi ditu; langile, ama edo
\n bikote baino lehenago; dirua maitasunaren aurretik. Gozamena, atsegina,
\n zoriontasuna, gainera, derrigorrez bilatu beharrekoak dira, ulertzeko
\nmodu bakarra dute eta ez daude erantzukizunari lotuta, oinarria
\neskubideak direlako, eta ez betebeharrak. Horrela, zaila da pentsatzea
\nemakumeei erabakitzeko askatasun handirik geratzen zaiela. Gizonezkooi
\nere geratzen ez zaigun bezalaxe, baina maila larriagoan. Hala sentitu
\nduelako ama izan eta soldatapeko izateari uko egin dionak -agian,
\nbesterik gabe, enpresa baten morroi bilakatzeko asmorik izan ez duelako-
\n hamaika azalpen eman beharko dizkie besteei eta bere buruari bere
\nerabakia “zuritzeko”, batez ere bere burua aurrerakoi, ezkertiar eta
\niraultzailetzat badu. Oso bitxia da, seme-alabak izan dituztenean, haiek
\n haztearren, euren sormen lanari uko egin eta idaztea beste une baterako
\n utzi duten zenbait gizon idazle ezagutu ditut azken urteotan -eta
\nahalke barik adierazten dute seme-alabok euren zoriona direla-,
\naurrerakoiak eta ezkertiarrak haiek denak, kontzientzia handikoak eta,
\nbeharbada, euren erabakia hartu duten gizonak direlako, eta ez
\nemakumeak, ez dakit inork esan dien seme-alabak, bikotekidea eta etxea
\nkateatzen dituzten oztopoak direla eta ez lioketela euren pasioari uko
\negin behar mendeko bizitza bat izateko. Jakin nahi nuke zer entzungo
\nzuten emakumeak izan balira…<\/p>\n
\n eredu ezin hobea da publizitate kapitalista. Seguruenik, jende askok
\nizango du gogoan frankismoaren garaiko etxetresna elektriko marka ezagun
\n baten zuri-beltzeko iragarkia. Han, garai hartako estilo apaineko klase
\n ertaineko emakume eder batek larritasun eta itxaropenez begiratzen
\nzion, zutik eta atzetik, berak prestatutako oilaskoa jaten zuen
\nsenarrari, garai hartako pelikuletako galai frankista horietako bat.
\nSenarrak plateraren gozoa laudatzen zuenean, emazteak arnasa hartu eta
\nberekiko ziotson sukalde modernoari, eskerroneko: <<Zenbat ordu
\nzoriontsu emango didazun>>. Garai hartako matxismoaren paradigma
\nda iragarkia. Baina duela pare bat urte, Txilen, feminismo
\ninstituzionalaren paradigma den iragarki ezin matxistagoa ikustea tokatu
\n zitzaidan. Matxismo atzerakoiaren eta feminismo patriarkal
\naurrerakoiaren uztarketa perfektua. Aurrekoaren bertsio modernoa baino
\nez zen, azken finean. Kasu honetan ere, etxetresna elektriko marka
\nospetsua zen iragarlea. Emakume gazte, eder -gure garaiko edertasun
\nereduaren arabera, esan nahi baita-, lirain, bizi eta modernoa zen
\nprotagonista, klase ertainekoa hura ere. Harro zioskun bera, aldi
\nberean, chef -etxeko sukaldari-, psikologo -ama-, hizkuntza aditua -ama
\nberriz, haurrei etxeko-lanetan laguntzen-, ez dakit zer arlotako langile
\n -bulego moderno batean ageri zen-… eta ez dakit zenbat gauza gehiago
\nzela. Guztietan irribarretsu, fresko, neke aztarna barik. Hori dela-eta,
\n honakoa haren buruari ziotsona: <<Harro nago super-emakumea
\nizateagatik>>. Eta elektrotresnei esker, “askeagoa” ei zen. Uste
\ndut super-emakume horrekin pozik bizi zen gizona ere ageri zen non edo
\nnon. “Super-emakumeen” marka farandulako programa batean ere iragartzen
\nzuen haren aurkezleetako batek, bera ere emakume eder, moderno eta
\n“emantzipatua”. Azken finean, hamaika lan eta bosti lotuta egonda,
\ngizona baino gehiago dela erakusten ei du eta muturreko esplotazio
\nhorrek harrotasun eta pozerako zioa behar du, antza.<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.mapuexpress.net\/images\/publications\/18_3_2011_13_14_41_1.jpg\" "\\"gizon-emakumeak\\"")
<\/p>\n
\n atera nahi badira, honakoa esango nuke: berdintasun mota guztien alde
\nnago, baina berdintasuna askatasunean baino ez da posible. Askatasunak
\nbaldintza bat behar du, ordea: aukera guztiak maila berean egotea.
\nHortaz, gizarte eredu patriarkal batean, Estatua eta kapitalismoa nagusi
\n diren bitartean, emakumeen eta gizonen -eta, oro har, gizakien- arteko
\nbenetako berdintasuna ezinezkoa da, balio eskala gizonek (gizon batzuek,
\n gutxiengoak, eliteak) ezarri duten sistema batean, ez dagoelako aukera
\nberdintasunik nork bere balio eskalaren arabera hautatzeko. Arrakasta
\nekonomikoa eta boterea balio gorenak diren gizartean, ezin dut
\naskatasunez hautatu nire lehentasuna soldata lortzea eta lanean gora
\negitea den, ala sari bakarra maitasuna izango duen jarduera batean
\njardutea. Izan ere, emakumeen eta gizonen arteko berdintasuna baino
\naskoz gehiago behar dugu: gizaki guztien arteko aukera berdintasuna.
\nLehen batez ere emakumeek egiten zituzten lanak eta eginkizunak, hala
\nnola haurrak, gurasoak, gaixoak zaintzea, etxea txukun edukitzea eta
\notorduak prestatzea -ahaztu barik horiek baino askoz gehiago ere egin
\ndituztela beti, batez ere beti egon diren emakume nekazari eta
\nlangileek-, eta maitasunez eta ordainik eskatu gabe egiten diren
\njarduera guztiak, maitatzen eta balioesten ikasi bagenu, emakumeei
\nzerbait irakasteko aukera eman bagenie, soldatapeko lana baino hobetsiko
\n genituzke haiek denak, beharbada, eta zamatzat hartu beharrean, gustura
\n egin geure haiek guztiak. Orduan bai, aukera legoke, berdintasunez,
\naskatasunez eta doktrinamendurik gabe hautatzeko, emakumeek eta gizonok,
\n ama edo aita izan nahi dugun -edo ez dugun izan nahi-, zer lan egin
\nnahi dugun, zein diren gure lehentasunak, zelan eta norekin bizi nahi
\ndugun gure sexualtasuna, zer eta zertarako ikasi nahi dugun… Bestela
\nesanda, gure denbora zertan, norekin eta zertarako erabili nahi dugun
\neta gure emetasuna edo gizontasuna -edo biak- zelan bizi nahi ditugun
\nhautatzeko askatasuna. Baina sistemarentzat arriskutsua litzateke,
\nseguruenik bai emakumeek bai gizonok ohartuko ginatekeelako egiten
\nditugun -sistemak behar dituen- gauza gehienak ez ditugula egin nahi eta
\n ez dutela merezi, kontsumitzen ditugun produktu gehienak ez ditugula
\nbehar eta kalte egiten digutela guri eta gu parte garen inguruneari, eta
\n posible dela beste balio eskaletan oinarritutako gizarteak eraikitzea,
\nhasieratik berdintasunean eta adostasunez eraikitakoak. Indarkeriak ere
\naskoz leku txikiagoa izango luke, eta sistemarena ere ez genuke
\nonartuko.<\/p>\n
\n beste zerbait argitu nahi dut. Beharbada, testua irakurrita, uler
\ndaiteke nire ustez patriarkatuak ezarritako prozesu guztietan,
\niraganekoetan zein azken mendeotako bultzada berrian, emakumeak biktima
\neta objektu pasibo hutsak izan direla. Hori egitea berriz ere diskurtso
\nneo-matxistarekin bat egitea litzateke, eta errealitatetik kanpo
\nkokatuko ninduke. Ez. Gauzak aldatzeko onartu behar dugu patriarkatuaren
\n ezarpenean emakumeek gizonek beste egin dutela. Alde batetik, era
\naktiboan, patriarkatuaren oinarri izan den esplotazioari eta rol
\nbanaketari emakume askok etekin handia atera diotelako, piramidearen
\ngoiko erpinean egonda, itzalean zein agerian. Neo-matxismoaren
\nbultzatzaile eta onuradunen artean, noski, ez dira emakumeak falta.
\nBestetik, era pasiboan, sistema patriarkala zuzenean bultzatu ez arren,
\nemakume asko, gizon asko bezala, oso eroso sentitu direlako. Honetan ere
\n La Bo\u00e9tieren Borondatezko morrontzaren diskurtsoa<\/em>k esanahi
\nosoa hartzen du. Gutxiengo batek gehiengoa menderatzeko derrigorrezkoa
\nda gehiengoa menderatuta bizitzeko prest agertzea. Pasibotasuna,
\naskatasunari uko egitea, gizatasuna galarazten badigu ere, oso
\ntentagarria da, bizitza errazten zaigulako. Azkenik, garai guztietan, ez
\n dira gutxi izan sistema patriarkalari aurre egin dioten emakumeak -eta
\ngizonak-, estrategia batzuk edo besteak erabilita, hura saboteatzeko
\nmodu asko erabili direlako -armak hartzea modu bat baino ez da, eta
\ngehienetan ez da eraginkorrena izan aldaketa sakonak lortzeko-, eta
\nhaietan emakumeak ere protagonista izan dira. Beraz, patriarkatua -eta
\nhark sortutako Eliza, Estatua eta Kapitala- menderatzeko eta gizartea
\nerrotik aldatzeko bidean, ez dut uste gizonen eta emakumeen borrokak
\ndaudenik, eta banaketa horrek emakumeak eta gizonak ahuldu baino ez
\ngaitu egiten. Gizaki guztiak emantzipatzeko borroka bakarra da, gizaki
\nguztiok batera, aukera berdintasunez eta estrategiak eta helburuak
\nadostuta, egin beharrekoa. Hori horrela ulertzen badugu, urrats handia
\nemango dugu emakumeen emantzipaziorako eta benetako berdintasunerako
\nbidean, emakume emantzipaturik gabe ez baitago gizon emantzipaturik,
\nbeltz emantzipaturik gabe zuri emantzipaturik ez dagoen bezala, edo
\nhomosexual emantzipaturik gabe heterosexual emantzipaturik ez dagoen
\nbezala. Nire benetako askatasuna beste guztiak ere aske direnean baino
\nezin da gauzatu. Besteen kateek neu ere lotzen naute. La Bo\u00e9tiek ere
\nargi ikusi zuenez, herria lotzeko darabilen tiraniaren kateak tiranoa
\nbera lotzen du herria beste. Inoiz txakurrik paseatu baduzue, erraz
\nulertuko duzue. Txakurrari heltzen dion eta mugimenduak mugatzen dizkion
\n uhalak geuri ere heltzen digu eta mugimenduak murrizten dizkigu.
\nUhaletik askatu nahi badugu, hari jaregin eta txakurra askatzea dugu
\nirtenbide bakarra. Tiranoaren egoera tragikoagoa da, txakurraren kasuan
\nez bezala, hark jakin baitaki kateari jareginez gero herri askea ez dela
\n haren eskua miazkatzera itzuliko, haren lepoaren bila baizik.<\/p>\n