Barkoxe beti haboxe.

Barkoxe beti haboxe zioen Kabanak joan den igandean Sohütako gazteek Barkoxen emandako maskaradan egin zuen berriketa luzean. Baina ezin denean haboro izan, errugbi taldea gaizki baitoa, eta askoz tamalgarriagoa dena, agian Barkoxek ez duelako eskolarik haboro izango. Kabanak Barkoxeko eskolarik ez zuela aipatuko zioen bitartean, eskolako atarian “L´école en colère” goiburua irakur zitekeen plastikozko ohiko kartel horietako batean. Arazo handia izan behar du zazpirehun biztanleko herri batetik eskola eta eskolak ematen dion bizitza neurtezina desagertzea. Hogei haur behar omen dira eskola zabalik mantentzeko, eta ez dira iristen barkoxtar familia batzuek euren seme-alabak ikastolara bidaltzea erabaki dutelako. Sohütara, hain zuzen Barkoxetik gertuen dagoen ikastolara, eta aurtengo maskaradako zenbait antzezlagunen eskola izandakora. Denak ez datoz bat Barkoxen guraso hauek hartutako bidearekin eta bada eskolaren itxieraren erruduntzat jotzen dituenik.
Horietako bati eskolan euskaraz erakusten denentz galdetuta, baietz erantzuten dit, baina beti gehiago nahi dutela batzuk, erakusten dena ez omen da nahikoa, beti kexaka ari dira; hamar haur horiek hemen geratuko balira eskola ez litzateke itxiko baina Sohütara joaten direnez Gobernuak eskola itxiko du.
Eskola publikoak seme-alabei ziurtatzen ez dien euskara maila nahi dutelako ilusio handiz beren seme-alabak Sohütako ikastolara eramateko erabakia hartu dutenek, eta horietatik ere ezagutzen dut, herriko eskolaren itxieraren estigmak pairatu beharko dituzte orain. Zergatik, eta euren oinarrizko eskubide bat aldarrikatzeagatik, euren seme-alabei gure hizkuntza nazionala transmititu nahi izateagatik.
Han ere, seguru asko, guztiek ez dute berdin pentsatuko, baina zoritxarrez muturreko egoera hauek gurean anekdotak badira ere, Ipar Euskalerrian edo Nafarroan ez dira hain bakanak. Badugu lana oraindik gizartea proiektu berri, liluragarri eta erakargarri batera biltzen, egunen batean gure utopia gauzatuta ikusi nahi badugu bederen.

Irizarrek eman du zeresana.

Fitxaje ona egin du Markel Olanoren Gobernuak Hizkuntzen Berdintasunerako Zuzendari Nagusi Mikel Irizar izendatzean. Izendapenarekin batera bere lan profilaren berri eman digute hedabideek, euskarazko elkarte eta medioen alorrean egindako lan mardula barne.
Baina Irizarrek baditu horrelako postu baterako aipatu gabe geratu diren baina ezinbestekoak diren hainbat dohain. Elkarrekin lan egin izanagatik uste dut batzuk ezagutzen ditudala, eta ohikoa ez bada ere, azaltzen ausartuko naiz inori kalte egiten ez diodalakoan.
Hasteko, ez dauka militantzia edo zaletasun politiko ezagunik, eta hori ona da hizkuntzen berdintasunerako bidean aurkituko dituen buruhauste eta korapiloak askatzen joateko. Are gehiago, joera politiko eta lurralde guztietako euskaltzale guztiekin ondo konpontzeko abilezia izan du eta horrek bere alde egiten du.
Irizar baikor mugagabea da. Infinitua hobe esanda. Guztia beltz ikusten duzunean ere daltonikoa zarela konbentzituko zaituen horietarikoa. Ilun ikusten duzun hori berde edo urdin argia dela ikus arazi eta abian jarriko zaituen horietarikoa. Existitzen ez dena ere ebidentzia bihurtuko dizun fededun laikoa.
Ezerezaren metaketatik emaitzarik positiboena atera daitekeela frogatu, eta inguruko guztiak lanean jarriko dituen langileburua. Unea iritsita ez du zalantzarik izango lehen ilaran jartzeko txiro desesperatuen brigada antolatu eta martxan jartzen denean.
Nekaezina, ordurik gabeko jardule (goizeko 4etan ordenagailuaren aurrean jarri eta emailak idatzi eta bidaltzen aritzeko gai), eta bokaziozko saltzaile.
Nola ulertu aurreko dohain guztiak gabe Arrasate Press, Goiena edo Tokikom bezalako proiektuetan buru-belarri sartu eta aurrera eraman izana? Ez bakarka noski, baina bere ekarpen kementsu eta baliotsua ezinbestean behar izan duten egitasmoak guztiak.
Arazo bat ikusten diot, eta da postua lau urterako dela. Berak badaki zergatik diodan hau. Baina tira! goi mailako kirolariek bezala, esprinter izatetik fondokoa izatera pasatzeko ariketa espezifikoak eginaz gaindituko dituk hau eta parean jartzen zaizkian arazoak.
Animo Mikel. Badakik maiseatzaileak ere izango dituala, baina ekin lanari, lau urte barru oraindik ere urruti ikusiko dugun berdintasunetik gertuxeago egon gaitezen.
Hik oparitutakoetatik geratzen zaidan txakolin botila bakarra sartu dut hozkailuan izendapena ospatzeko. Iritsiko da husteko unea.
Oharra: Inork ez beza pentsa botila horiek hau idaztearen truke jaso ditudanik.

Uriola Bilbon

Uriola, uholdea, bat bateko ur etorri handia omen da. Gaur iristen da Bilbora. Euskal hiztun gehien dituen munduko hiriburura. Munduko gehien ez balitz ez litzateke Bilbo. Uriolak baina iragankorrak izaten dira,  indar handiz etorri eta poliki-poliki desagertzen dira. Ez nuke nahi izenak eta esanahiak bat egitea euskarazko hedabide berri honen historian. Hobe uriola baino gureagoa  den euri-lanbro edo zirimiri ater gabe eta oro bustitzaile bat bihurtuko balitz  munduko hiri euskalduneneko euskaldun guztiak blaituz.

Bilbok, komunikazio proiektu euskaldun integratzaile eta indartsu bat merezi du. Gaur arte ez da lortu Bilbo bakarrik kontuan hartuko duen hedabide euskaldunik. Ahaleginak izan dira, baina haatik edo besteagatik ez dute aurrera egin. Gaur uriola.info aurkeztuko dute Berton, Prest eta Bilbo hiria irratia hedabideek. Uriolaren sorrera oso gertutik jarraitu dudanez ezagutzen dut sustatzaileek Bilboko eragile euskaldun guztiak biltzeko egin duten ahalegin zintzoa. Batzuk ezeren truke jarri dira dagoeneko lanera eta euren  kolaborazioak bidaltzen hasiak dira etorkizun oparo bat iragarri nahian bezala.

Uriolaren sustatzaileek Bilboko euskaldun guztiak nahiko lituzkete beren inguruan: hedabide, norbanako, administrazio, alderdi, eragile sozio-ekonomiko, merkatari, hezkuntza, kirola, denak. Ez hori bakarrik, guztiei ahotsa eta euren berri emateko parada eskaini nahi diete.

Sortzez proiektu zabala, irekia, euskalgintzak sorturiko egitasmo guztiak bezala agertzen da: aberats asmotan, baina urri baliabideetan; eskas ondasunez baina oparo ilusioz. Munduan agintzen duen kapital finantzarioak ez du euskaran inbertitzeko gogorik. Euskara guretzat bakarrik da erakargarria eta itsulapikoak hutsik administrazioaren laguntza ezinbestekoa da bidea urratzeko. Administrazioak ere jasotzen du harreman honetatik ez baita egia eman bakarrik egiten duenik askotan euskalgintzako eragileei leporatu izan zaigun bezala.

Zailena eginda dagoela esan daiteke. Aurrerantzean, bilbotarrek eta beren ordezkariek horrela nahi badute luzerako izango dugu uriola.info eta bertatik sortuko diren proiektu berriak.

Gaur ezin izango naiz Uriolaren aurkezpenean izan aurrez hartutako konpromiso garrantzitsu batek eragozten didalako. Atzo bai. Atzo, Urumeako Kronikaren aurkezpenean izan nintzen. Lehen Hernaniko Kronika zena. Euskarazko hedabideen errekan urak indartsu datoz. Proiektu berriak ari dira sortzen. Berrikuntza, eraginkortasuna, sareak sortzea eta teknologiak dira proiektu berri eta berritzaileen ezaugarriak. Jarrai dezagun bide honetatik, indarrez, umiltasunez eta ahaleginak batuz indar handiz etorritako urak gurekin gera daitezen.

Asko asko pozik nago!

Lau t´erdiko finala hastear dago eta butakan eseri naiz zirraragarria dirudien partida ikusteko asmoarekin. Ez dut plan hoberik aurkitu larunbat iluntzerako. ETB sat-en saskibaloi partida bizi bat ari dira ematen Ilunbetik. Unicajakoek aurrera egin dute markagailuan arbitroen laguntzarekin. Horrela ulertzen dute behintzat Ilunbeko ikusleek, eta baita neuk ere nire jarlekutik zaleen txistu eta orroek kutsatuta.

Ezin biak batera ikusi eta tarteka ETB1era jotzen dut berehala saskibaloikora itzultzeko kirol zapinga eginaz. Magia kontua behar du, baina markagailua parekatzea lortu duten gureek.

Berriro pilotara Mz. De Irujo agintzen hasi da, baina Aimarren huts bati beste batekin erantzuten dio Juanek. Hala ere gehiago dira oraingoz Aimarren hutsak.

Gipuzkoa Basketek aurrea hartu dio Unicajari eta amaiera bero baten eskaintzari ezin uko egin. Katetik katera keinuka, biekin batera jokatzen dut saskibaloiari kasu gehiago eginaz orain.

Amaitu da partida gureen garaipenarekin. Zoramena Ilunben. Kazetariak Doblasi egin nahi dio elkarrizketa, eta nire harridurarako ea euskaraz ausartuko den galdetzen dio pibot kantabriarrari. Galderak euskaraz egiteko erantzuten dio eta horrela hasten dira. Kazetariak euskaraz digante kantabriarrak gazteleraz. Eta kanpotarra euskara ikasten saiatzen ari dela ikusirik, burura datorkit sasoi batean pilotalekutan ikusten genituen pilotari euskaldun bik, euskara transmititzeari uko egin, eta gaur beren seme pilotari erdaldunak pilotalekutan ikusten ditugula eskerrik asko edo gabon triste bat esateko gai ere ez direla, edo are okerrago, jarrera konsziente batez euskaraz hitz egiteari eta jakiteari uko egiten diotela ez dakit zeren izenean.

Azkeneko galdera egin behar diote Doblasi eta unea nola bizi duen  galdetu dio kazetariak. Asko, asko pozik nago erantzun dio Doblasek.

Handia! Behin egonda nago Ilunben duela urte dezente. Granadaren aurkako partida bat zela uste dut. Andy Handia! Irakur zitekeen pankarta batean Andy Panko aipatuz. Doblas Handia! atera zitzaidan. Lehen mailako jokalari kantabriarra kazetariari galderak euskaraz  egiteko gonbitea eginaz eta ahal duenean ahal duen moduan euskaraz erantzunaz.

Eta pentsatzen dut ostikoka ibilitako txakurrak baino gutxiago behar izaten dugula euskaldunok gustura egoteko.  Gure hizkuntzarekiko, eta beraz gurekiko, errespetuzko jarrera sotilena aski dugula solaskidea miretsi eta txalotzeko. Horrela izanda ere, eskerrik asko Doblas.

 

Etakideak D ereduan doktrinatzen

Herri honetan oso uste zabaldua da Espainiako eskuinak ETAren beharra duela askatasunen murrizketen bidean azken muturreraino egiteko. Denbora bat da ETAk bere jardun armatuari uko egin ziola zorionez, baina etsai bila jarraitzen du bere zigor politikak gogortzeko legitimazio bila; izan  kartzela politika,  izan zigor kodea, izan herritarren ziurtasunerako lege berria.

Guardia zibilaren laguntza ordain ezinaren bitartez jakin dute Nafarroako D eredua etakidez erabat kutsatu zaiela UPNko gobernuek arazo txikiagoei begiratzen zieten bitartean. Orain arte Nafarroako Gobernuek, bertako gizarteak, D ereduko ikasleen gurasoek edota Pisa azterketek ikusi ez dutena, Ahumadako dukearen seme-alabek ikertu eta frogatu dute.

Eta nola lortuko zituzten frogak? D ereduan matrikulatutako guardia zibilen seme-alabak izango ote ziren abisua etxera eraman zutenak ? ala D ereduko irakasleen zerrenda hartu eta  hau LABeko ordezkari sindikala denez, lista beltzera; honek jardun politiko ezagunik ez daukanez  libre; beste hau herriko hauteskundeetan koalizio independente baten izenean aurkeztu zen, beraz zerrenda grisera; bestea ezker abertzaleak aurkeztutako hautagaitza horietako baten 25. postuan agertu zen zerrenda beltzera beraz, eta horrela banan bana irakasle guztien bizitza publikoan aurki zezaketen arrastoak ebidentzia bihurtuaz osatuko ote zituzten infiltratuen zerrendak?

Nire lagun nafar batek esan dit, nire ustearen aurka, guardia zibilek ez dituztela beren seme-alabak D ereduan matrikulatzen. Beraz bigarren bidea erabiliko zutela pentsatu behar.

Bidea edozein dela, beste inork ikusi ez duena frogatzea lortu dute: D ereduko irakasleen %5a ETAren aginduetara ari dela geletan doktrinamendu lanetan. Aitzakia perfektua gizarteak errefuxatzen duen eskuineko Gobernuak arnasa har dezan, euskara sustatzearen aurka populazioaren %34,5a duen gizarte nafarrean.

Ez du axola azkeneko PISA azterketak Nafarroako hezkuntzaren emaitzak (eta emaitzak oso garrantzitsuak dira) Estatuko maila gorenean eta Europako eta OCDEko estatuen artean lehenengo hamarren artean kokatu izana zientzia eta matematikan, eta hamabigarren irakurketa gaitasunean. Kontua da euskara eta euskal irakaskuntza politizatzea  eskuinaren politikak justifikatu eta  UPNren Gobernuari arnasa emateko.

Oraintsu jakin dugu PPko parlamentari batek esanda txosten hori ez dela existitzen eta numero batek egindako ariketa bat izan dela eskalafoian gora egiteko asmotan edo. Numero galanta antolatu  du numeroak!

Baina ez pentsa atzera egingo dutenik. UPNko Gobernuak arnasa hartu du eta bere aldekoen eta euskararen aurkarien (eta dezente dago Nafarroan) konfiantza irabazi du. Oraindik emango du zeresana gaiak, eta bide batez herritarren  ziurtasuna bermatzeko lege berriak iragartzeko balioko du.

Ganbaran aurkitutakoa.

Kristau egutegian Arantzazuko Ama Birjinaren eguna dela aitzakia hartuta, duela hilabete batzuk ganbarako kutxa batean aurkitu nuen paper baten berri emango dizuet. Arkatzez, kaligrafiako letra txukunez idatzita, Ama Birjinari eskainitako kanta bat da. Musikarik ez. Orri-paperarekin batera ikasketa koaderno batzuk, Hierro, Bilboko mugimenduko (Glorioso Movimiento Nacional)  egunkariko ale baten orriekin forratuta. Idatzia ere sasoi hartakoa izan daitekeela adierazten du egunkariak.

Aurkitutako papera

Aurkitutako papera

Faktura orri baten atzea aldean dago idatzita kanta edo bertsoa. José González Auto repuestos, dio.

Faktura orriak ere 194…ko data darama. Hamarkada horretakoa behar du bertsoak ere, eta arkatzez eta letra garbiz dago idatzita. Ez ditut hitzak ezagutzen eta musika are gutxiago.

Idatzita dagoen bezala transkribatu dut, erre azentudunak salbu, ordenagailu madarikatuak ez didalako tildea kontsonante gainean idazten uzten. Erre markadunak etzan egin ditut hobeto bereizteko.

Ikasketetako beste koaderno guztiak gaztelera hutsean daude, sasoi hartan, euskara  elizako ikasketa eta kantetan bakarrik erabili zitekeenaren seinale. Hemen doa bitxikeria gisa.

 

 

 

Euzkal eriko Ama birgiña´ren abeztia (Himno a la Virgen de Basconia).

Euzkaldunen Ama Kutun

Arantza ganeko Eregin Aloñan

Itxaso goiz izar Itziar Begoñan                                            

Ta Araban Lore eztidun

Euskal eregin samura,

Gure etxe,soro, itxas, lantegi soñua

Egaz doakitsu otoitz biurtua,

Zure eriak, maitez dakitzun,

Agura ta seme ezkintza gartsua.

Arantxa

Abuztuko gau giro freskoak etxeratzea atzeratzeko gonbita luzatzen digu. Garagardoa edota basoerdia eskuan gustura egoten gara herriko plazako arkupetan txatxaran urtean zehar gutxiago ikusten ditugun adiskide edo senideekin.

Bateon batek txakurra ere ekarri du eta bat-batean konturatzen zara txakurraren kargua hartu duzula ia jakin gabe eta hor zabiltza plaza erdian gora eta behera.

Arrosa koloreko txirrindu batean bospasei urteko neskatila bat hurbiltzen zaizu. Beltzarana da eta afrikar erako orrazkera geometriko bat darama, eskuadra eta kartaboiez egindako hainbat marra perpendikular erakutsiaz buruan.

Txakurrari begira geratzen zaio, eta inertziaz gazteleraz galdetzen diozu: ¿Te gustan los perros? Sí. ¿Cómo te llamas? Arantxa. Erantzunak pixka bat nahasten zaitu. Euskaraz badakizu? Bai erantzuten du. Berak ere konfiantza hartzen du eta bi txakur dituela esaten dizu. Gero jakingo duzu bi txakur eta bi anaia-arreba dituela baina Santo Domingon. Bera hemen jaioa da.

Txakurraren lokarria luzatzen diozunean zalantza izpi barik heltzen dio eta han doa plazan gora hurrengoan behera maileguan hartu duen txakur berriarekin. Orhi jazarri esan,eta Orhi txintxo-txintxo eseri egiten zaio. Orhi goazen eta aurrera egiten dute biek batzuetan oinez eta besteetan atxintxiketan. Ikusgarria da Orhirekin sortu duen harremana eta ez dauka etxera joateko gogorik zoriontsua baita bere txakur berriarekin.

Etxeratzea erabakitzen duzunean, txakurra hartzen duzu, agur esaten diozu Arantxari eta pentsatzen jartzen zara zenbat kanpotarren seme-alaba  ari zaizkigun eskola eta ikastoletan euskalduntzen, eta kontraste moduan, Euskal Herriko biztanleen %17,1 euskara sustatzearen aurka edota oso aurka daudela. Ez da erraza aurkako jarrera honen zergatiak ezagutzea eta agian pertsonak bezainbat arrazoi egongo  dira. Bitartean musulman umea txinatar jatorrikoarekin edota Santo Domingotik etorritako familiakoarekin euskaraz hitz egiten entzutea sentsazio berri, harrigarri eta atsegin bihurtzen zaizu.

Agian Arantxa Santo Domingora itzuliko da urte batzuk barru edo nork daki, hemen geratuko da bizi izaten. Baina itzultzea egokituko balitzaio eta euskara erabilpen ezagatik ahaztuko balu ere, ez du ahaztuko euskarak lagun berriak egiten lagundu diola, gizartean hobeto integratzeko bidea zabaldu diela berari eta amari, eta noski, txakurrekin jolas egiteko balio izan diola bere izaeraren alde afektiboa aberastuaz.

Hori guztia eta gehiago irabazten dute bi hizkuntzen jabe egite direnak eta galtzen dute euskara gutxiesten jarraitzen dutenak.

Euskarazko hedabideak bizirik.

Aurreko larunbatean Berriaren 10. Urteurrena ospatu zen Andoainen.

Jende andana: administrazioko ordezkariak, hedabideetako kideak eta Berriaren lantaldea eta komunitatea bildu ziren ospakizunera. Pena dut ez nuelako bertaratzeko betarik izan.

Larunbat goizean  Argiaren ekainaren 23ko zenbakia irakurtzeko hartu nuen. Euskarazko hedabideekin lotutako bi albiste, aurretik ezagunak izan arren gogoeta eragin zidatenak: Xabier Letonaren gutuna azalduz Argiako zuzendaritza uzten zuela Estitxu Izagirrerren eskutan, eta Iban Arregiri Berria taldeko kontseilari ordezkari berri moduan egindako elkarrizketa.

Euskarazko hedabideetako arduradunen esparrua erabat aldatu da azken urte hauetan. Argian zuzendari berria, Berrian presidente berria (zoritxarrak eragindako aldaketa) eta kontseilari ordezkari berria, eta maila apalago batean Goienan ere presidente berria. Elhuyarren ere izan dira mugimenduak.

Aldaketok gogoeta prozesu luzetatik eta aurrez hartutako erabakietatik etorri dira. Orokorrean aurrez pentsatuak eta planifikatuak izan dira.

Aldaketa hauetatik hainbat irakaspen atera daitezke. Lehena, zuzendaritza arduretan emandako aldaketak prozesu naturalak eta berekoikeriarik gabekoak izan direla, eta hamar urtez  erantzukizun postuetan egon ondoren ardurak beste batzuei uztea naturala eta sanoa dela.Eta horrekin batera erakusten dute gazteagoek ere promoziorako eskubidea dutela eta betikotzen diren kortxo zaharrak ez direla onak erakundeetan, alegia askotan odol eta ideia zaharrak alboratu eta berriak behar izaten direla.

Iban Arregik bere elkarrizketan dio: “Azken bizpahiru urteetan euskarazko hedabideen sektorea zuzentzeko ardura izan dugunok elkar ezagutzeko aukera izan dugu, konfiantza sortu da  eta beldur asko mahai gainean jarri ditugu gure arazoei buruz hitz egiteko”. Prozesu hauetan kide izan naizen neurrian, bat egiten dut Ibanek esandakoekin, eta gaineratu behar dut Joanmari Larrarte eta Xabier Letona bezalako pertsonek, eta zer esanik ez Iban Arregik berak, ahalegin handi bat egin dutela euskarazko hedabideen sektoreko kideen artean harreman estilo berri bat  sortzeko eta  ilusioak berpizteko.

Gaur egun, herenegun arteko mesfidantzak bazterrean utzita aurrera begira bizi da sektorea. Lan giro desberdina sumatzen da -salbuespenak salbuespen- eta lankidetzaz eta proiektu berriak sortzeaz naturaltasunez hitz egiten da. Honek ez du esan nahi bide erraza dugunik aurretik, baina  duda barik argazki berri baten aurrean gaude.

Joanmari, Xabier, Joxean edo Estepan, sortzeko eta hedabideen munduak exijitzen dituen aldaketak aurreikusteko gai izan dira. Haiek, eta haien taldeak, zuzendari eta erredaktoreak. Lekukoa hartu dutenak (Iban biak, Arregi eta Arantzabal, Bea, Estitxu, Aitor…) eta beren lan taldeak gai izango dira aurrekoen laguntzaz eraikitakoa indartzeko eta egonkortzeko. Ez dut zalantzarik.

 

euskalkia oztopo ikusten omen dute askok

Ez dut ulertzen euskalkia zergatik ikusten dute askok oztopo! da Leire Narbaizak Goienak argitaratutako eibar.org-eko post baten izenburua. Leirek dio ez duela ulertzen zergatik duten askok euskalkia etsaitzat eta Sarasolak aitatzen duela mendebaldeko euskaraz egindako edozer, okerra dela batuaren izenean eta batasunaren aitzakian.

Leirek aitatzen duen mundu horretan ez bide naiz bizi. Ez ditut euskalkien etsaiak nonahi ikusten. Arraroa egiten zait gainera, Sarasolak (Ibon bada) horrelako esaldi borobil baten bidez mendebaldeko euskalkiak deskalifikatu izana, are gehiago Leirek ez didalako esaten duenaren frogarik ematen.

Geroz eta gehiago ari da entzuten euskalkia versus batua eztabaida hori, niretzat artifiziala, elkarren osagarri izan ordez bata bestearen etsai izango balira bezala.

Nire ustez euskalki guztiak, batua barne, errealitate bakar baten aurpegi anitzak dira. Euskalkirik gabe ez litzateke baturik existituko eta baturik gabe euskara bera desagertzeko zorian zatekeen. Euskara da azken batean jokoan dagoena.

1968tik hona baina, euskara batua  hobetu, dotoretu eta diziplina desberdinak lantzeko gai bihurtu den neurri berean, euskalkiak berezitasunak galduaz joan dira, eta okerrago dena, narrastuaz.

Euskara batua euskalkien maileguekin aberastu dute eskolek, idazle eta hedabideek. Euskalkiak berriz, txirotu egin dira. Seguru asko zerikusi handia izan du gerra ondorengo belaunaldiek euskara (euskalkia) ia galdu ondoren transmititu dutena oso berbeta eskasa izan dela, eta euren gurasoenetik oso urrun zegoena.  Euskalkiak berdinduaz joan dira berezitasunak galduaz joan direlako, eta euskalkiak sortzea bideratu zuten komunikazio egoerak desagertuaz joan direlako.

Gaur egungo euskalkiek ez dute zerikusirik gure belaunaldikoek  jasotakoekin. Euskalkien doinu partikularrak galdu egin dira herri eta eskualde askotan; Aditzaren forma asko erabat galdu dira, eta forma xelebrek ordezkatu dituzte; hitz asko galdu egin dira hiztunak batuaren maileguak hartuaz joan diren neurrian. Gaur, posible da bizkaitar batek eta behenafartar batek elkar ulertzea, duela berrogeita hamar urte euren aitona-amonentzat ezinezkoa zena.

Nik neuk, gure euskalkia ondo egiten dutenen artean nagoela uste dut, baina konturatu gabe beste euskalki batzuetako eta batuko formak erabiltzen ditut naturaltasun osoz. Oñatin jaioa izanik, Donostian bizi izan naiz urte askoan, eta  Bergaran, Donostian eta Leintz ibarrean eman dut nire urteetako lan jarduna.  Ezinezkoa beste euskalki eta batuaren maileguek ez kutsatzea.

Euskalkien berezitasunak desagertuaz joango dira.  Prozesu natural bat; pertsonak ere, jaio, zahartu,  narrastu eta hiltzen dira. Naturaren eboluzioa da, eta ekosistemez eta hizkuntzen ekologiaz hitz egiten den denboretan bizitzaren arauak ere onartu beharko ditugu. Ez inor akabatuaz edota desager araziz, baina onartuaz prozesu ekidin ezinen aurrean gaudela.

Esandakoak esanda, ez dut nire burua euskalkien etsaien esparruan ikusten, baina ez dakit etsai horien artean kokatuko ote nauten.