Wonder Whell

Ilusioa eta errealitatea

 Zuzendaria.: Woody Allen

 Aktoreak: Kate Winslet, James Belushi, Justin Timberlake, Juno Temple

Puntuazioa: 3

 

 Gizakiarengan, arrazoiaren eta sentimenduaren arteko norgehiagoka gertatzen da. Gauzak argi aztertu nahi izaten ditugu, baina sentimenduek, askotan, gauzak nahasten dituzte. Wonder Wheel da Cone Island-eko jolas-parkeko noriaren izena. Badirudi halako lekuetan poza eta festa nagusitzen direla, baina ez da horrela. Atrakzioaren ondoan familia bat bizi da, eta etxe horretan bizi den giroak ez du zerikusirik alaitasunarekin. Bizitzak sortutako frustrazioak eta errealitateak irentsitako ilusioak dira nagusi han. Filmean zehar, pertsonaiek Eugene O’Neill eta Chejov idazleak aipatzen dituzte. Egiari zor, Allenen istorioan bi idazle horien ezaugarriak antzeman daitezke. O’Neillen lan batzuetan agertzen diren familietan frustrazioa nabarmentzen da. Pertsonaiek bizitzarengandik espero zutena eta honek emandakoa ez datozelako bat. Ilusioaren eta errealitatearen etengabeko norgehiagoka bat da. Bestalde, Chejoven lan askotan pertsonaiak maitemindu egiten dira. Baina ez elkarren artean. Batak bestea maite du, baina horrek hirugarren bat maite du… Eta Blanche Duboisen itzala ere hortik gertu dago. Orain arteko guztia irakurrita antzematen da Woody Allenen azkeneko lana ez dela komedia bat. Thriller ukituak dituen drama bat da. Baina ez dauka bi genero horiek duten giro eztandagarria. Storaroren argiak eta koloreak dramari kutsu ameslaria eta malenkoniatsua ematen diote

Muchos hijos, un mono y un castillo

Galdutako ornoen bila

Zuzendaria: Gustavo Salmeron

Dokumentala

Aktoreak: Gustavo Salmeron, Julia Salmeron

Puntuazioa: 3

 Herr.: España (2017)

 Iraupena: 90 minutu.

 

Indiana Jones galdutako kutxaren bila ari bazen, Julia Salmeron, familiaren laguntzarekin, Gustavo Salmeronek zuzendutako dokumentalean bere amonaren ornoen bila ibiliko da. Guda zibilean hil zuten amona; haren orno pare bat gordetzea lortu zuten. Julian etxea oroimenez eta gauzez beterik dago. Urtean zehar gauza eta tresna guztiak kaxetan pilatuz joan da. Dokumentala 15 urtetan zehar filmatuta dago. Badaude lehenagoko argazkiak eta grabatutako irudiak: zazpi seme-alabak txikiak zirenean, Julia eta senarra gazteak zirenean… Irudi horiek agertuko dira amaren eta familia guztiaren azkeneko 15 urteetan. Momentu bitxiak, iritzi eta egoera bereziak ezagutzen joango gara baina familiaren izaerara egokituta. Hau da, modu kaotikoan eta ordena gehiegi gabe. Ez da familia arrunta, xelebrea baizik. Ikusiko dugu semealabek gurasoekin duten harremana, (baina hortik kanpo euren bizitzari buruz ezer gutxi azalduko zaigu), baita tximinoaren pasadizoa eta familiak erositako gazteluaren istorioa ere. Komedia tonua nagusi bada ere, badaude momentu latzak: heriotzak, zahar egitearen mugak eta bizi izateak dakarren higadura, adibidez. Dena den, erotasun edo xelebrekeria puntu bat izatea oso egokia da aurrez aipatutako guztiari aurre ahal izateko.

 

Asesinato en el Orient Express

Ezaguna, baina dibertigarria

Zuzendaria: Kenneth Branagh

Aktoreak: Keneth Branagh, Michelle Pfeiffer, Jonnhy Depp

Herr.: AEB (2017)

Puntuazioa: 2

 

Kenneth Branagh ez da kikiltzen Britainia Handiko idazle ospetsuen lanak zinemara egokitzerakoan. Literatura klasikoa ezagutzen du eta ondo daki horiei ikusgarritasun puntu aproposa aurkitzen. Argi dauka zinema kultura izateaz gain, entretenimendua ere badela. Hori horrela, askotan, bere lanek badute erotasun puntu bat, baina pasa gabe. Klasikoen funtsa mantentzea lortzen du, eta, aldi berean, dibertigarria izatea. Shakespeareren Enrique V, Hamlet, Mucho ruido y pocas nueces eta Tiempos de amor perdidos –musikal bihurtuta– zuzendu ditu. Baita Mary Shellyren Frankenstein. Orain suspentse eeberrien erregina Agatha Christieren unibertsora hurbildu da. Bazegoen 1974an Sidney Lumet-ek zuzendutako Asesinato en el Orient Expresseko bertsioa. Hortaz, pentsa genezake ez duela zentzu handirik beste bertsio berri bat egitea. Liburua irakurri duenak edo filmaren lehen bertsioa ikusi duenak badaki zer gertatu behar den eta zein den hiltzailea. Horrek asko mugatzen du interesa. Hitchcocken filmak behin eta berriz ikus daitezke suspense tramaren azpitik gauza asko daudelako, baino halako kasuetan ez da gauza berbera gertatzen. Dena den, Branaghek garrantzia ematen dio Hercules Poiroten pertsonaiari eta duen dilema moralari. Gainera, pertsonaiei eta filmari ematen dien ukitu dibertigarriak eta ikusgarriak lan atsegina egiteko balioko dio.

En realidad, nunca estuviste aquí

Mailudun gizona

 Zuzendaria: Lynne Ramsay.

Aktoreak: Joaquin Phoenix, Alessandro Nivola, Judith Anna Roberts

Puntuazioa: 3

 

 Eleberri eta zinema beltzean detektibe pribatu bat protagonista dugunean, gehienetan, ikertzen diharduen kasua, hasieran, nahiko normala dela ematen du. Baina, ikerketa aurrera doan neurrian, gauzak korapilatzen joaten dira eta buruhausteak gero eta handiagoak dira. Joaquin Phoenixek En realidad, nunca estuviste aquí filmean egiten duen pertsonaia ez da detektibea, baina desagertutako neskatilak berriz etxera eramateko lanak egiten ditu. Gizon bakartia da. Ama zaintzen du, antisoziala da eta traumatizatuta dago, haurtzaroan aitak emandako tratu txarrengatik, baita gerraren eraginagatik. Berak izan ez zuen babesa beste haur eta gaztetxo batzuei eman nahi die, beti mailu bat eskuetan duela. Ramsayren filma analitikoa baino gehiago deskriptiboa da. Kasua baino garrantzitsuagoak dira pertsonaia nagusiak kasuari aurre egiteko duen modua eta bere barnean sortzen diren sentimenduak. Iragana eta oraina pertsonaiaren barnean nahasten dira eta ikusleak ondo hartzen du desoreka, atsekabea eta kaosa. Pertsonaia haluzinazio baten barruan bizi da eta hori guztia soinuaren, muntaiaren eta musikaren bidez islatzen da. Indarkeria azaltzeko modu lehorra irudiekin nahasten da. Thriller indartsua da.

 

La librería

Liburuen garrantzia aldarrikatzen

Zuzendaria: Isabel Coixet

Aktoreak: Emily Mortimer, Patricia Clarkson, Bill Nighy

Herr.: Espainia (2017)

Puntuazioa: 2

 

Isabel Coixetek La librería-rekin Patricia Fitzgeralden eleberriaren egokitzapena egin du. Kontatzen zaigun istorioa joan zen mendeko 50eko hamarkadan, Ingalaterrako herrialde txiki baten kokatzen da. Alarguna den emakume batek herrian liburu-denda bat zabaldu nahi du. Horretarako, herrian erabiltzen ez den etxe zahar bat erosi du, han bere negozioa martxan jartzeko. Herrian botere handia duen andre batek kultura etxea ipini gura du leku berean eta ahal duen guztia egingo du bere helburua lortzeko. Hala eta guztiz, istorioaren protagonista nagusia alargun gaztea da. Negozioa martxan jartzen ikusiko dugu, baita liburu-dendan lan egiteko kontratatzen duen neskatilarekin eta herrian bizi den adineko gizon bakarti eta irakurle amorratu batekin dituen harremanak. Harreman horien azalpenean daude filmaren eszena onenak. Alderantziz, bere aurkari bihurtzen diren herritarrekin mantentzen dituen harremanek interes txikiagoa dute. Pertsonaia horiek ez dute bizitza hartzen. Hori horrela, La librería onaren eta txarraren arteko norgehiagoka nahiko arrunta da. Sentimendu oneko istorio bat da. Ez da derrigorrezkoa film bat originala izatea, izan daiteke askotan ikusitako istorio bat modu egokian eta xarmagarrian kontatutakoa izatea. Kasu honetan, filma ez dago gaizki, gustura ikus daiteke, baina ez digu ezer berezirik esaten.

The square

Arte munduko berezitasunak

Zuzendaria: Ruben Ostlund

Aktoreak: Claes Bang, Elisabeth Moss, Dominic West

Herr.: Suedia (2017)

Iraupena: 142 minutu

Puntuazioa: 3

 

Cannesko Zinemaldiko sari nagusia lortu zuen The square filmak. Arte munduan kokaturiko komedia satirikoa da. Istorioaren protagonistak lanpostu garrantzitsua du museo batean. Han The square izeneko obra bat erakutsi nahi du. Obrak gizakien balio onak aldarrikatzen ditu. Erakusketaren hasiera ezagutzera emateko, publizistek, Internetez bidez, kanpaina nahiko indartsua eta probokatiboa egingo dute. Istorioaren protagonistari, berak burutu ez duen kanpainak buruhauste galantak ekarriko dizkio. Hor agertuko da arte munduan dagoen alde artistikoa eta ausarta, eta barnean dagoen pentsaera kontserbadorea: benetako artea bereizteko zailtasunak, mundu horretan negozioak duen garrantzia, errealitatetik aldendua dagoen jendea, gertatzen diren harremanak eta sortzen diren egoera deserosoak. Hitzaldiko eszena edo festa-afariaren eszena oso adierazgarriak dira. Hori gutxi balitz, protagonistari kartera eta telefono mugikorra lapurtzen diote eta horri aurre egiteko hartzen duen joerak gehiago nahastuko du egoera. The square zatika mugitzen da. Gertakizun guztiak ez dira guztiz elkartzen. Hala, lotura bat falta zaiola ematen du. Ideia asko, momentu on asko, baina apur bat sakabanatuta geratzen da. Hala eta guztiz, Ostlundek bere ikuspuntu maltzurrarekin eta satirikoarekin filma erakargarri egiten du.

Handia

Erronka berria

Zuzendaria: Jon Garaño eta Aitor Arregi

 Aktoreak: Eneko Sagardoy, Joseba Usabiaga, Ramon Agirre

Puntuazioa: 3

 

Euskal zinemak, azkeneko urteetan, era desberdinetako filmak estreinatu ditu. Marrazki bizidunak, komediak eta zinemaldietan parte hartu izan duten lanak. Adibidez, Donostiako Zinemaldian, Loreak, Amama, eta aurten sari garrantzitsua lortu duen Handia. Badakigu oso zaila dela film bat finantzatzea, eta are zailagoa kontatzen den istorioak efektu bereziak erabiltzen baditu. Erronka berri baten aurrean gaude. Alde horretatik, Handia-rekin zuzendariek ez dute soilik film ikusgarri bat egin nahi izan. Efektu bereziek istorio barnekoia kontatzeko balio izan dute. Altzoko erraldoia-ren istorioa, hain zuzen ere. Bueno, erraldoiarena eta anaiarena. Eta egia esateko, garrantzi handiagoa ematen zaio anaiari erraldoiari baino. Agian, hori izan daiteke akats bat. Hasieran, euren arteko harremana ikusten dugu, aitarekin dutena. Baina, bietako bat gerrara doanean, baserriko istorioa desagertu egiten da. Ez dugu ikusten erraldoiak eta etxekoek nola bizi dituzten gertatzen ari diren aldaketak. Erraldoiak Espainian eta Europan zehar egiten duen ibilbidea kontatzeko denbora irabazte aldera, zati hori ez zaigu kontatzen. Zaila da ikusgarritasuna eta barnekotasuna bateratzea. Kasu honetan, Handia txukuna eta gustu onez egindako filma da, baina azken emaitza lau samarra da.

Blade Runner 2049

Zehaztasun gabeko tokian

 Zuzendaria: Denis Villeneuve

 Aktoreak: Ryan Gosling, Harrison Ford, Ana de Armas.

 Herr.: AEB (2017)

Puntuazioa: 2

 

Blade Runner film mitikoa da egun. Estreinatu zen garaian ez zuen arrakasta handirik izan. Urteak pasatu ahala, filmari buruzko iritzia aldatuz joan da. Ridley Scotten lanak gero eta jarraitzaile gehiago izan ditu, miretsitako filma izatera heldu arte. Istorioak indarra zuen, thriller-en alde kezkagarria eta bortitza zuen. Zuzendariak ederki lotzen zituen intriga, intentsitatea eta istorioaren alde poetikoa eta filosofikoa. Film sakona izateaz gain, oso entretenigarria zen. Generoaren gai sakonak ukitzen zituen, historiarako geratu den lanean. Normala da ikusleak istorioari jarraipena eman nahi izatea, edo pertsonaiekin zer gertatu den jakin nahi izatea. Baina egia da, orokorrean, gauza bat ondo dagoenean, horrela uztea dela komenigarriena. Denis Villeneuveren filmak ez du ezer berririk kontatzen. Jarraipenean ikusten dira lehenengo filmean ikusitako irudiak, paisaiak, eraikinak… eta badaude istorio originaletik ateratako adarkadurak. Irudi ederrak ditu, baina ez du lehenengo filmaren emozioa. Itxuran, lan dotorea da, ematen du sakontasuna duela, baina badu handinahi izatearen ukitua, eta hori ez zegoen Scotten jatorrizko pelikulan. Lehengo filmak entretenimendu filma gainditzen zuen lan handi bat izatera heldu arte. Oraingo honek, itxuran, zehaztasun gabeko tokian geratzen den lan handia izan gura du.

 

El muñeco de nieve

 Osotasunik gabeko ‘thriller’-

Zuzendaria: Tomas Alfredson

 Aktoreak: Michael Fassbender, Rebecca Ferguson, Charlotte Gainsbourg

Puntuazioa: 2

 

hainbat eleberri idatzi ditu Harry Hole polizia protagonista nagusi izanik. Tomas Alfredsonek El muñeco de nieve zinemara egokitu du. Zuzendari suediarrak azkeneko urteetan film bikainak egin ditu: Déjame entrar banpiroei buruzko film zoragarria zen; eta El topo, John Le Carreren izen bereko liburuaren egokitzapen bikaina. Hori horrela, normala da ilusio osoz itxarotea Alfredsonen hurrengo lana. Eta, egia esan, filmak gauzak onak izan arren, bide erdian geratzen da. Kontatzen digun istorioa thriller korapilatsua da. Garai desberdinetan gertatzen dena. Emakume batzuen desagerpenak egon dira eta ikertzaileek ez dute ondo bukatu. Desagerpen berriaz polizia gazte bat eta alkoholikoa den eta bizitzan galduta dagoen polizia bat arduratzen dira. Kasuan pertsonaia ugari nahastuta daude. Ikertzaileen bizitza pertsonala azalduko zaigu. Alfredsonek ez du eszena onak filmatzeko ahalmenik galdu. Dotoreziaz filmatutako eszena asko daude, baina, tamalez, ez du lortzen trama korapilatsuari sendotasuna ematerik. Ez dira elkartzen buru-hausgarriaren pieza guztiak. Istorioari dagokionez, amaieran, ulertzen da thriller-ak duen intriga, baina pertsonaien trama pertsonalek ez dute garapen egokirik. Horrela, filma gustura ikus daiteke, baina ez du behar zuen aurrerapausoa ematen.

Mother!

Ama maitea!

Zuzendaria: Darren Aronofsky

Aktoreak: Jennifer Lawrence, Javier Bardem, Michelle Pfeiffer, Ed Harris

Herr.: AEB (2017)

Puntuazioa: 1

 

Bikote bat hiritik aldenduta dagoen etxe baten bizi da. Gizona idazlea da, eta emakumeak buru-belarri dihardu aurretik erretako etxea bere gustura apaintzen eta egokitzen. Egun baten etxera gizon misteriotsu bat helduko da. Bi gizonek berehala konektatzen dute. Gero bigarren gizonaren emaztea agertuko da eta beranduago horien bi semeak. Istorioak ametsgaiztoen antza du. Heldutako bikotea konfiantza osoz sartzen da etxean. Nahi dutena galdetzen, etxeko gela guztietan sartzen… Ez diete jaramonik egiten etxean bizi den neskaren esanei. Era berean, horren senarra gustura dabil sortutako egoerarekin. Semeak agertzen direnean egoerak eztanda egingo du. Filmaren lehengo partea nahiko eroa izanik, eta pertsonaien portaerak logikatik kanpo egon arren, istorioaren bigarren zatia oraindik askoz zoroagoa eta basatiagoa da. Hasieran, gauzak bere onera datozela ematen du: seme bat izango dute, senarraren liburu berriak arrakasta izugarria izango du… Hortik aurrera idazlearen jarraitzaileak, etxera hurbildu eta sartuko dira. Etxeak, Marx anaien gela, bertsio basatian bihurtu arte. Istorioak Adan eta Eva; Cain eta Abel, bizitzaren zikloaren birsorkuntza… Horiek guztiak nahasten dira. Ez dut uste inor zurrunbilo horren barruan ezer ulertzeko gai izango denik. Eta azkenean, zinema-aretotik irteterakoan, “ama maitea!” oihukatu besterik ez dugu.