Happy End

Familia arazoak

Zuzendaria: Michael Haneke

Aktoreak: Isabelle Huppert, Jean-Louis Tringtinant, Mathieu Kassovitz.

Herr.: Frantzia (2017)

Puntuazioa: 3

 

Hanekek belaunaldi desberdinetako aktore ospetsu frantziarrak (Tringtinant, Huppert eta Kassovitz) zuzentzen ditu dirudun familia baten kideei bizia emateko. Burgesiako familia bat da, eta, gertaera batzuk tarteko, familiak Calaisen duen etxe handi eta eder baten bizitzeko elkartuko dira. Aita, semealabak eta bilobak elkartuko dira etxean. Pertsonaia askotxo dira eta bakoitzak bere istorioa dauka. Hori bai, istorio paraleloak dira; kasu askotan, ez dira elkartzen. Pertsonaien bakardadea nabarmena da. Pertsonaiek euren arazoak eta kezkak dituzte, baina ez dute lortzen elkarrekin konektatzea. Nahiz etxe berean bizi, isolaturik bizi dira. Zailtasun handiak dituzte ondokoarekin komunikatzeko. Hortaz, familiakoarekin lortzen ez dutena kanpokoekin lortzea askoz zailagoa da. Hanekek kapitalismoari buruz hitz egiten du, etorkinen egoerari buruz, eta komunikatzeko modu berrien alde, exhibizionismoari buruz. Happy End pelikulan pertsonaia eta gai asko daude. Hori dela eta, ez da erraza dena behar den moduan jorratzea. Isabel Hupperren semearen istorioa eta etorkinekin dituen harremanak, esate baterako, oso azaletik azaltzen dira. Dena den, zuzendari austriarrak mantendu egiten du beti erakutsi izan duen begirada hotza eta zorrotza gure gizartearen zikoizkeria azaltzerakoan.

Casi 40

Urteen eragina

 Zuzendaria: David Trueba

 Aktoreak: Lucia Jimenez, Fernando Ramallo

Herr.: Espainia (2018)

 Iraupena: 87 minutu

Betidanik entzun izan dugu 40 urtera heltzerakoan krisialdia sufritzen dugula. Ez dakigu zenbat urte biziko garen, baina kalkulua egiterakoan bizitzaren erdian gaudela pentsatzen dugu. Bizitzaren pisua igartzen hasten gara. Eta egoera horri buruzko hausnarketa egiten dugu. Egindako bidean galdu ditugun aukerak eta ilusioak; orain nola gauden eta iragana nolakoa izango den… galdetzen diogu geure buruari, besteak beste. David Truebaren filmeko bikote protagonista bizitzaren une horretan dago. Duela 22 urte, La buena vida-n, oso gazte zirenen bi pertsonaien bizitza erakusten zuen Trueba zuzendariak. Bikotea berriz elkartuko da egun batzuetarako, bira musikal baten parte hartzen dutenean. Neskak hiriburuetako liburu-denda eta taberna txikietan abestuko du, gazteetako girora hurbilduz. Bidaian, bikoteak berba egingo du: gizartea, kultura, euren bizitzak, eta elkarrekin izandako harremanak… Begiradek azaltzen dute oraindik euren artean estimazioa dagoela; baina, era berean, pasa diren urteek ere euren artean horma bat jarri dutela ikusten da. David Truebaren filmak tonu malenkoniatsua eta hurbila du. Modu egokian gerturatzen da pertsonaien artean sortzen den intimitatera. Aktoreen ahots tonuak, begiradak, oso ondo islatzen dituzte euren arteko sentimenduak.

 

Hereditary

Harrotasun pilaketa

 Zuzendaria: Aris Aster Aktoreak: Toni Collette, Milly Shapiro, Gabriel Byrne

Herr.: AEB (2018)

Iraupena: 126 minutu

Puntuazioa: 2

 

Beldurrezko filmetan, kasu gehienetan, behintzat, pertsonaia arruntei, ez hain arruntak diren gauzak gertatzen zaizkie. Normaltasuna apurtzen zaien pertsonaien bizitza ezagutzen dugu, batez ere, mamuen eta espirituen istorioetan, bizitza bera arriskuan ipini arte. Ikusleak beldurtu egiten dira, eta gozatu egiten dute gertatzen diren gorabeheren lekuko izaten. Aris Asterrek halako filmen eskema jarraitzen du. Presarik gabe pertsonaien bizitza ikusten dugu, antzematen da giroa arraroa dela, eta gero eta arriskutsuago izaten joango da, gertaerek eztanda egin arte. Hereditary-n ere hala da, baina aldaketa nabarmen bat dago. Aipatu dugu, gehienetan, pertsonaiak nahiko arruntak izaten direla. Kasu honetan, ez da horrela. Pertsonaiak –aita izan ezik– oso bereziak dira, eta gertatzen zaizkien gauzak askoz bereziagoak. Normaltasuna urratzen denean, pertsonaien ardura eta kezka sentitu daiteke, baina hasieratik dena hain arraroa denean, zailagoa izaten da pertsonaiekin bat egitea eta gertatzen diren gauza harrigarriak sinestea. Dena gehiegizkoa iruditzen zait: egoeren pilaketa, aktore batzuen interpretazioak… Dena den, filmak, orokorrean, kritika onak jaso ditu. Agian, ez nago halako filmekin gozatzen dutenen artean, eta niretzat aspergarria dena beste batentzat ikusgarria eta gozagarria izan daiteke.

 

Tully

Azterketa emozionala

 Zuzendaria: Jason Reitman

Aktoreak: Charlize Theron, Mackenzie Davis, Mark Duplass.

Herr.: AEB (2018).

 Iraupena: 94 minutu.

Puntuazioa: 2

 

Tully-ren protagonista nagusia 40 bat urte dituen emakume bat da. Ezkonduta dago, bi seme-alaba ditu eta haurdun dago. Semeak arazo emozionalak ditu, eta, alaba berria jaiotzean, emakumeari lana pilatzen zaio. Familia zaintzeko bizi da, eta horrek neke fisikoa eta emozionala sorrarazten dio. Pixka bat askeago egoteko, gauetan jaioberria zainduko duen neska gazte bat kontratatuko dute. Agerraldi berriak familiaren eta emakumearen bizitza aldatuko du erabat. Neska gazteak freskotasuna eta laguntza ekarriko ditu emakumearen bizitzara. Jason Reitmanek ederki islatzen ditu pertsonaia nagusiaren zalantzak, frustrazioa eta sentitzen duen bakardadea. Emakumeak bere buruari galdetzen dio ea bizitzan hartutako erabakiak egokienak izan diren eta gazteetako ilusioak bidean geratu ez ote diren. Charlize Theronek oso ondo azaltzen du pertsonaiaren nahasmena. Pertsonaia nagusia oso ondo marraztuta badago ere, filmeko beste pertsonaia batzuk, senarra, anaia eta koinata, adibidez, nahiko lauak dira. Bukaera partean, filmean, biraketa nabarmen bat gertatzen da. Eta biraketa hori sinesgarria izan zedin, gauza guztiek oso ondo lotuta egon beharko lukete. Tully pelikulan ez da horrela gertatzen. Ezuste efektuari sendotasuna falta zaio. Hori horrela, azken emaitza espero baino ahulagoa da.

 

 

En transito

Garai ezberdinak, antzeko moduak

Zuzendaria: Christian Petzold

 Aktoreak: Franz Rogwski, Paula Beer, Godehard Giesse

Herr.: Alemania eta Frantzia (2018)

Puntuazioa; 2

 

Christian Petzoldek bi garai ezberdin batzen ditu, historian gauzak errepikatzen direla eta gizakien portaera ez dela horrenbeste aldatu azaltzeko. En tránsito Marseillan gertatzen da. Europa konkistatu nahi duen Alemaniako armada Frantzian sartzen den unea. Babesa lortu nahian, Alemaniatik etorritakoek Ameriketara ihes egin nahi dute; baina han daude harrapatuta, beharrezko dokumentuak lortu arte. Istorioa aurreko mendeko 1940ko hamarkadakoa izan arren, agertzen diren jantziak, autoak… gaur egungoak dira. Hori horrela, Petzold zuzendariak unibertso paralelo bat sortzen du, etorkinen egoera nahiko antzekoa dela erakusteko. Ideia originala da. Ikusten da kontatzeko modu desberdin bat sortzeko gogoa duela zuzendariak. Istorioa kontatzen duen pertsonaia bat dago, eta bukaera arte ez dugu jakingo nor den. Eszena askotan, kontalariak ikusten ari garena azaltzen du. Eszena gehiago garatu beharrean, kontalariak laburtu egiten ditu iraupen handiagoa beharko luketen eszenak. Ez da ideia egokia. Zineman eskertzen dugu pertsonaien arteko harremanak ikusterakoan horiek nola garatzen doazen antzematea. Kontalariak erritmo hori apurtzen du. Horrela, filma nahiko hotza eta abstraktua da. En tránsito ahalegin txalogarria da, baina ahalegin berezi horretan zerbait galtzen da.

Pororoca

Uholde emozionala

Zuzendaria: Costantin Popescu

 Aktoreak: Dogma Dumitrache, Iulia Lumanare, Costantin Dogioiu

Herr.: Errumania (2017)

Puntuazioa: 3

 

Dogma Dumitrachek, Donostiako Zinemaldian, aktore onenaren Zilarrezko Maskorra lortu zuen. Aktoreak oso ondo islatzen du bere pertsonaiak jasaten duen uholde emozionala. Pororoca mareekin lotuta dagoen fenomeno natural bat da. Costantin Popescuk erabiltzen duen izenburua metafora bat da. Kasu honetan, ura izan beharrean, sentimenduak dira. Pertsonaia nagusian izaten diren sentimenduak bere izaera gainditzen du. Istorioaren hasieran, domeka baten, aitak bi seme-alabak parkera eramaten ditu. Alaba parkean desagertzen da. Gertaerak familiaren egonkortasuna astintzen du. Filma hamabost bat minutuko iraupena duen planosekuentzia batekin hasten da. Plano bakarrean, zuzendariak parkean gertatzen ari dena kontatzen digu. Haurrak jolasten, alde batetik bestera; gurasoak haurrak zaintzen; gurasoak euren artean berba egiten; parkean sortzen diren eztabaidak… Egoera normala da, baina neskatoa arrastorik utzi barik desagertzen da. Hortik aurrera, dena aldatzen da. Denbora pasatzen doa eta ez dago arrastorik. Aita errudun sentitzen da, eta beste pertsonaia batzuek ere erruduntzat hartzen dute. Aita bakarrik geratzen joango da, eta obsesionatu egingo da. Pororoca pelikulan prozesu hori pausoz pauso azaltzen da, eta zuzendariak lortzen du ikusleak pertsonaiaren urduritasuna sentitzea.

Amante por un día

Sentimenduen gorabeherak

Zuzendaria: Philippe Garrel

 Aktoreak: Eric Caravaca, Esther Garrel, Louise Chevillote

Herr.: Frantzia (2017)

 

Neska gazte bat bere bikotearengandik banandu ondoren, aitaren etxera joango da bizi izatera. Aita, unibertsitateko irakaslea, ikasle batekin bizi da. Bi neskak adin berekoak dira. Amante por un día pelikulak hirukotearen artean sortzen diren harremanak azaltzen ditu. Neskak lagun egiten dira, eta hor, familia, adiskidetasun eta maitasun kontuak nahastuko dira. Aitaren eta alabaren artean, bikotearen eta bi lagunen artean gauzak eta sekretuak nola bideratzen diren ezagutuko dugu. Bik badakizkite hirugarrenak ez dakizkien gauzak, eta ez da erraza sekretua mantentzea, besteari desleiala izatearen sentsazioa izan barik. Maitasuna ez da erraz sailkatzen den gauza bat. Guztiok ditugu maitasunaren eta bikotearen arteko bizitzari buruzko ideia ezberdinak, eta, kasu askotan, guk ere ez dakigu oso ondo zer nahi dugun. Batzuek oreka sentsazio atsegina izan nahi dute; beste batzuk sexu kontuetara mugatzen dira; aske izatearen sentsazioa behar dute beste askok; eta badaude bikotekidearen babesa behar dutenak ere. Lagun sentimenduak, irrika, sexua… askotariko sentimenduak daude. Phillipe Garrel zuzendariak formatu zabala eta zuri-beltzeko irudiak erabiltzen ditu maitasunaren –edo, agian, gizakien– alde harrapaezin eta ulergaitzari buruz mintzatzeko. Zabal azaltzeko. Aktoreek xarma eta freskotasuna ematen diote frantziarren ukitu intelektuala duen filma

Custodia compartida

Egoera itogarria

 Zuzendaria: Xavier Legrand.

Aktoreak: Lea Drucker, Denis Menochet, Thomas Gioria

Herr.: Frantzia (2017)

Puntuazioa: 3

 

Dibortziatuta dagoen bikote bat epailearengana doa semearen zaintzarengatik borrokatzera. Aitak semearekin egunak pasatzeko aukera izan nahi du. Amak eta semeak ez dute aitaz ezer jakin nahi, baina epaileak, neurri batean, aitaren eskaerari baietza ematen dio. Hortik aurrera, erabaki horren ondorioak azalduko zaizkigu. Aitak familiarengana hurbildu nahi du, baina besteek ez dute ezer jakin gura. Eta, horren ondorioz, sortzen den tentsioegoera geroago eta larriagoa izango da. Hain zuzen ere, zuzendariak ez digu erakusten iraganean zer gertatu zen, baina ikusleak ondo antzemango du amak eta seme-alabek jasandako egoera. Aitaren asmoak onak direla ematen du, baina gauzak berak gura ez moduan irteten direnean indarkeria erabiltzeko duen joera nabarmentzen joango da. Amaieran, kezkagarria eta dramatikoa izango da egoera hori. Custodia compartida pelikulak, alde batetik, horrelako egoeren salaketa egiten du; eta, beste batetik, badu bere ukitu didaktikoa, kasu horietan poliziak eta erakunde babesleak duten portaera ikusteko aukera ematen duelako. Era berean, beldurrezko thriller-en ezaugarriak ditu. Zuzendariak gehiegikeriatan erori gabe oso ondo islatzen du amak eta semeak sentitzen duten beldurra. Igogailuaren zaratarekin bakarrik –heriotza eurengana hurbiltzen– ikusleak antzeman dezake pertsonaiek sentitzen duten

Isla de perros

Errebolta espiritua

 Zuzendaria: Wes Anderson

 Animazioa

Herr.: AEB (2018).

Puntuazioa: 4

 

Ez da Wes Anderson animazio mundura hurbiltzen den lehen aldia. Duela urte batzuk, Fantástico Sr. Fox estreinatu zuen, eta orain, Isla de perros gure aretoetara heldu da. Stop motion teknika erabiltzen du. Panpinak eskuz mugitzen ditu, eta gero, fotogramak bateratuaz, mugimendu sentsazioa lortzen du. Kasu honetan, 12 urteko mutiko bat eta irla baten abandonaturiko txakurrak dira istorioaren protagonistak. Horiek mutikoaren osabak sortutako sistema totalitarioarengatik baztertu eta irla batera bidaltzen dituzte. Haurrak eta txakurrek indarrak batuko dituzte osabaren agintekeria gainditzeko. Istorioa Japonian gertatzen da, eta gizarte eta kultura horren ezaugarriak islatzen dira Andersonek sortzen dituen irudi zoragarrietan. Isla de perros-en, abentura, adiskidetasuna, leialtasuna eta errebolta espiritua aldarrikatzen dira. Mundu honetan, agintari askok propaganda eta komunikabideak erabiltzen dituzte euren helburuak lortzeko eta jendea kontrolatzeko. Zuzendariak, berriz, baztertuen elkartasuna eta espiritu borrokalaria goraipatzen ditu. Wes Andersonek ederki jokatzen du denboran jauziak ematen. Flashback asko erabiltzen ditu istorioa borobiltzeko eta pertsonaia bakoitzaren datuak eta ezaugarriak behar den momentuan ikusleari ezagutarazteko. Irudien erabilera bikaina, benetan liluragarria egiten du.

Ready player one

Zuzendaria: Steven Spielberg

Aktoreak: Tye Sheridan, Olivia Cooke

Iraupena: 140 minutu

Herr.: AEB (2018)

 

Bi munduren artean Steven Spielbergek hilabete gutxitan bi film estreinatu ditu. Lehenengoan, Los archivos del Pentágono-n, komunikabideen askatasunaren garrantzia aldarrikatzen zuen. Istorioa joan den gizaldeko 70eko hamarkadan kokatzen zen eta benetan gertatutako kasu bat zen. Ready player one 2045ean kokatzen da eta fantasia eta zientzia fikzioko istorio bat da. Bi filmak itxuraz oso desberdinak diren arren, badute komunak diren puntuak. Bi istorioetan, munduko jende arrunta boteredun erakunde eta pertsona maltzurren aurka borrokatuko da. Lehenengoa modu serioagoan eta neurtuagoan sortu du eta bigarrena, askoz zaratatsuagoa eta ikusgarriagoa. Eta egia esateko, nahiago dut lehen filmeko Spielberg bigarrenekoa baino. Ready player one filmean, errealitate birtualeko bideo jokoek garrantzi handiagoa dute. Jendea bi munduren artean bizi da: erreala eta birtuala. Mundu batean gertatzen denak bestean eragina izaten du. Eta sortzen den norgehiagoka bi munduetan gertatzen da. Hori dena kontatzeko Spielberg-ek ekintza ugari erabiltzen ditu, erritmo handiz filmatutako eszenetan. Denbora luzea erabiltzen du bideo jokoen mundu hori sortzeko eta horren barruan oso ikusgarriak diren eszenak lortzeko. Mundu horren jarraitzaileek, agian, asko gozatuko dute, baina beste batzuei luzeegia egiten zaigu eta gogaituta bukatzen dugu hainbeste ekintza eszenarekin.